Okul yöneticilerinin işkoliklik eğilimleri ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school administrators workaholism tendencies and occupational professionalism levels
- Tez No: 1025064
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNCER BÜLBÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul yöneticileri, Profesyonel yönetim, Profesyonellik, İşkolik, School administrators, Professional management, Professionalism, Workaholic
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Okul yöneticileri, görev ve sorumluluklarının çeşitlenmesi nedeniyle yoğun bir çalışma süreci içerisinde görev yapmaktadır. Bürokratik işlemler, eğitim-öğretim faaliyetleri ve yönetsel sorumluluklar çalışma yaşamlarını etkilerken, eğitim kurumlarının etkili biçimde yönetilmesinde mesleki profesyonellik önemli bir yere sahiptir. Bu araştırmada okul yöneticilerinin işkoliklik eğilimleri ile mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Edirne ili merkez ve ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiş ve gönüllülük esasına dayalı olarak 391 okul yöneticisinden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak İşkoliklik Ölçeği (DUWAS) ile Mesleki Profesyonellik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, güvenirlik düzeylerini belirlemek için Cronbach Alfa ve McDonald Omega katsayıları hesaplanmıştır. Analizler sonucunda her iki ölçme aracına ilişkin uygun düzeyde geçerlik ve güvenirlik kanıtları elde edilmiştir. Verilerin analizinden önce parametrik testlere ilişkin varsayımlar incelenmiştir. İki gruplu karşılaştırmalarda bağımsız örneklemler t-testi, üç ve daha fazla gruplu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Varyansların homojenliği varsayımının sağlanmadığı durumda Welch testinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analiziyle incelenmiş ve anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. ii Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin işkoliklik düzeylerinin orta, mesleki profesyonellik düzeylerinin ise çok yüksek olduğu belirlenmiştir. İşkolikliğin alt boyutları incelendiğinde Aşırı Çalışma boyutunun ortalamasının Kompulsif Çalışma boyutundan bir miktar yüksek olduğu görülmüştür. Mesleki profesyonellik alt boyutları arasında en yüksek ortalama Mesleki Etik, en düşük ortalama ise Mesleki Gelişim boyutunda elde edilmiştir. İşkoliklik düzeylerinin mesleki hizmet süresi ve yöneticilik süresine göre anlamlı biçimde farklılaştığı; cinsiyet, okul kademesi ve okulun bulunduğu yere göre ise anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Mesleki profesyonellik düzeyleri cinsiyet, okul kademesi, mesleki hizmet süresi, yöneticilik süresi ve okulun bulunduğu yer değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaşmamıştır. İşkoliklik toplam puanı ile mesleki profesyonellik toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Alt boyutlar açısından Kompulsif Çalışma ile Mesleki Gelişim arasında pozitif yönlü, Kompulsif Çalışma ile Mesleki Özerklik arasında ise negatif yönlü ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Bulgular doğrultusunda okul yöneticilerinin iş yüklerinin dengelenmesi, mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ve mesleki gelişim faaliyetlerinin ek bir çalışma baskısına dönüşmeyecek biçimde planlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
School administrators work under demanding conditions due to the growing range of duties and responsibilities assigned to them. While bureaucratic procedures, instructional responsibilities, and managerial tasks shape their working lives, occupational professionalism is also important for the effective management of educational institutions. Accordingly, this study aimed to examine the relationship between school administrators' workaholism tendencies and occupational professionalism levels. The study was conducted using a relational survey design. The population consisted of school administrators working in public primary, secondary, and high schools affiliated with the Ministry of National Education in the city center and districts of Edirne during the 2025–2026 academic year. The study aimed to reach the entire population, and data were collected from 391 school administrators on a voluntary basis. The Dutch Work Addiction Scale (DUWAS) and the Occupational Professionalism Scale were used as data collection instruments. Confirmatory factor analysis was conducted to examine the construct validity of the scales, while Cronbach's alpha and McDonald's omega coefficients were calculated to determine their reliability. The analyses provided evidence that both scales were valid and reliable for the study sample. Before the main analyses, the assumptions required for parametric tests were examined. Independent-samples t-tests were used for comparisons involving two groups, while one-way analysis of variance was used for comparisons involving three or more groups. When the assumption of homogeneity of variances was not met, Welch's test was applied. Relationships among the variables were examined using Pearson correlation analysis. The significance level was set at .05. iv The findings showed that school administrators' workaholism levels were moderate, whereas their occupational professionalism levels were very high. Among the dimensions of workaholism, the mean score for excessive working was slightly higher than that for compulsive working. Among the dimensions of occupational professionalism, the highest mean score was obtained for professional ethics, while the lowest mean score was obtained for professional development. Workaholism levels differed significantly according to professional service duration and administrative tenure, but did not differ significantly according to gender, school level, or school location. Occupational professionalism levels did not differ significantly according to gender, school level, professional service duration, administrative tenure, or school location. No statistically significant relationship was found between the total scores of workaholism and occupational professionalism. At the subdimension level, compulsive working was positively and significantly associated with professional development and negatively and significantly associated with professional autonomy; however, both relationships were weak. Based on these findings, it is recommended that school administrators' workloads be balanced, their professional development be supported, and professional development activities be planned in a way that does not create additional work pressure.
Benzer Tezler
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İzmir pazarlarında satılan taze köy peynirlerinin bazı nitelikleri ve özellikle zehirlenmeye neden olan bakteri içerikleri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
NURSEL VAPURCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN YAYGIN
- Öğretim dalı dersliği yönteminin ortaöğretim kuruluşlarında uygulanması ve sınıf dersliği yöntemi ile karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MEHMET SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN