Geri Dön

Türkiye'deki firmaların ihracatı terk etme dinamiklerinin analizi ve davranışsal kamu politikaları ile sürekliliğin desteklenmesi

Analysis of export abandonment dynamics by firms in Turkey and supporting continuity through behavioral public policies

PDF İndir

  1. Tez No: 1025217
  2. Yazar: MEHMET ALİ KILIÇKAYA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NİHAT ALAYOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Yönetim ve Strateji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Türkiye'de ihracatçı firmaların dış pazarlardaki sürekliliğini, ihracatı terk etme eğilimlerini ve bu eğilimlerin arkasındaki ekonomik, yapısal ve davranışsal belirleyicileri firma düzeyinde incelemektedir. Çalışmada, 2014-2023 döneminde ihracat yapan firmalara ait yaklaşık 20 milyon satırlık gümrük beyannamesi mikro verisi kullanılmış; ihracatçı firma sayısı, ihracat sürekliliği, firma ölçeği, ürün ve pazar çeşitlendirmesi ile bölgesel yoğunlaşma dinamikleri analiz edilmiştir. Bulgular, söz konusu dönemde en az bir kez ihracat yapan 276.140 firmanın yalnızca 19.979'unun kesintisiz ihracat gerçekleştirdiğini ve bu firmaların toplam ihracat değerinin yaklaşık yüzde 74'ünü oluşturduğunu göstermektedir. Bu durum, Türkiye'de ihracatçı tabanının niceliksel olarak genişlemesine rağmen ihracat sürekliliğinin dar bir firma çekirdeğinde yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca veri madenciliği ve makine öğrenmesi yöntemleriyle ihracatı terk etme riski taşıyan firmalar tahmin edilmiş; modelin 2024 yılı doğrulamasında yüzde 87 başarı oranına ulaştığı görülmüştür. Nicel bulguları tamamlamak amacıyla ihracatı bırakmış veya bırakma riski taşıyan firmalara yönelik anket uygulanmış; finansmana erişim, maliyet artışları, döviz dalgalanmaları, dış talep daralması, finansal risk yönetimi ve kısa vadeli karar eğilimlerinin ihracat sürekliliğini zayıflatan temel unsurlar olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, ihracatı terk riskinin azaltılması için başta finansman olmak üzere, pazar geliştirme, nitelikli insan kaynağı, erken uyarı sistemleri ve davranışsal politika araçlarını içeren bütüncül bir destek yaklaşımına ihtiyaç bulunduğunu ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

This study examines the continuity of exporting activities of Turkish firms in foreign markets, their propensity to exit export markets, and the economic, structural, and behavioral determinants underlying these dynamics at the firm level. The analysis is based on a micro-level dataset comprising approximately 20 million customs declaration records for exporting firms over the period 2014–2023. Within this framework, exporter population dynamics, export continuity, firm size, product and market diversification, and regional concentration patterns are systematically analyzed. The findings indicate that, out of 276,140 firms that exported at least once during the period under consideration, only 19,979 maintained continuous export activity, and these firms accounted for approximately 74 percent of total export value. This suggests that, despite the numerical expansion of the exporter base in Türkiye, export continuity remains concentrated within a relatively narrow core group of firms. In addition, data mining and machine learning techniques are employed to identify firms at risk of export exit, with the model achieving an accuracy rate of 87 percent in its 2024 validation. To complement the quantitative analysis, a survey was conducted targeting firms that have exited or are at risk of exiting export markets. The survey results reveal that access to finance, rising costs, exchange rate volatility, contraction in external demand, financial risk management challenges, and short-term decision-making tendencies constitute the primary factors undermining export continuity. Overall, the study highlights the need for a comprehensive policy framework aimed at reducing export exit risk, emphasizing not only financial access but also market development, skilled human capital, early warning systems, and behavioral policy instruments.

Geri Dön