Gelir vergisi ve kurumlar vergisi açısından fikri mülkiyet haklarının vergilendirilmesi
The taxation of intellectual property rights in terms of income tax and corporate tax
- Tez No: 1025221
- Danışmanlar: PROF. DR. ERKAN AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Maliye, Law, Finance
- Anahtar Kelimeler: Fikri mülkiyet hakları, Fikri mülkiyet hukuku, Fikri ve sınai mülkiyet hakları, Gelir vergisi, Kurumlar vergisi, Varlıkların değerlemesi, Intellectual property law, Intellectual and industrial property rights, Income tax, Corporate tax, Assets valuation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mali Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fikri mülkiyet hakları, küreselleşme ve bilişim teknolojilerinde yaşanan hızlı ivmelenme neticesinde modern ekonomilerin ve ticaret hukukunun en dinamik unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu hakların iktisadi değerinin artması, söz konusu gayrimaddi varlıklar üzerinden elde edilen kazançların vergi hukuku normlarıyla adil ve efektif bir şekilde kavranmasını zorunlu kılmıştır. Ancak Türk vergi sistemi incelendiğinde, fikri mülkiyet haklarının vergilendirilmesine yönelik yeknesak ve bütüncül bir kodifikasyon bulunmadığı; aksine Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanunu sistematiği içerisinde parçalı bir yasal yapının ihdas edildiği görülmektedir. Bu çalışmada, fikri mülkiyet haklarının hukuki mahiyeti uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat ekseninde incelendikten sonra, bu hakların dönem sonu işlemlerindeki değerleme ölçüleri ve amortisman rejimleri analiz edilmiştir. Çalışmanın esas odağını oluşturan doğrudan vergiler boyutunda ise fikri mülkiyet haklarından sağlanan gelirlerin ticari kazanç, ücret, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlar bazında vergilendirilme esasları tahlil edilmiştir. Kurumsal vergilendirme aşamasında ise tam ve dar mükellef kurumlarda gayrimaddi hak bedellerinin tevkifat ve beyan mekanizmaları ile Kurumlar Vergisi Kanunu m.5/B'de düzenlenen sınai mülkiyet hakları istisnası öğretideki eleştirilerle birlikte tahlil edilmiştir. Çalışmada yasal mevzuatın dağınık yapısı, mali idarenin tebliğ düzeyindeki düzenlemeleri ile yargısal içtihatlar arasında beliren ve öngörülebilirliği zedeleyen görüş ayrılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda, vergi güvenliğini ve mükellef hukukunu korumak adına, idari pratiklerin kanunun lafzına ve ruhuna uygun tanzim edilmesi, yargısal içtihatların istikrar kazanması; GVK m. 18 ve KVK m. 5/B hükümlerindeki istisnaların kapsam darlığının giderilerek diğer fikri mülkiyet ürünlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
As a result of globalization and the rapid acceleration in information technologies, intellectual property rights have become one of the most dynamic elements of modern economies and commercial law. The rising economic value of these rights has necessitated the fair and effective capture—under tax law norms—of earnings derived from these intangible assets. However, an examination of the Turkish tax system reveals the absence of a uniform and holistic codification regarding the taxation of intellectual property rights; instead, a fragmented legal structure has been established within the framework of the Income Tax Law, the Corporate Tax Law, and the Tax Procedure Law. This study examines the legal nature of intellectual property rights within the context of international conventions and national legislation, subsequently analyzing the valuation criteria and depreciation regimes applicable to these rights during year-end accounting procedures. Regarding the dimension of direct taxation—the study's primary focus—the principles governing the taxation of income derived from intellectual property rights are analyzed across categories such as commercial income, wages, income from independent professional services, income from immovable capital, and other income and earnings. At the corporate taxation stage, the study analyzes withholding and declaration mechanisms for intangible asset payments—applicable to both fully and limitedly liable corporations—as well as the industrial property rights exemption regulated under Article 5/B of the Corporate Tax Law, incorporating relevant scholarly critiques. The study highlights the fragmented nature of the legal framework and the divergences in opinion arising between tax administration regulations (issued via communiqués) and judicial precedents—discrepancies that undermine legal predictability. Accordingly, in order to safeguard tax security and taxpayers' rights, it is proposed that administrative practices be aligned with the letter and spirit of the law and that judicial precedents become consistent; furthermore, it is recommended that the scope of the exemptions under Article 18 of the Income Tax Law (GVK) and Article 5/B of the Corporate Tax Law (KVK) be expanded to encompass other intellectual property products, thereby addressing their current narrow coverage.
Benzer Tezler
- Fikri mülkiyet haklarının vergilendirilmesine yönelik düzenlemelerin analizi
Analysis of the regulations on the taxation of intellectual property rights
MEHMET DEMİROĞLU
- Türk vergi hukukunda fikri mülkiyet hakları
Intellectual property rights in Turkish tax law
SELDA TANER ÇÜRÜK
Doktora
Türkçe
2026
Hukukİstanbul ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA EKMEKCİ ÇALICIOĞLU
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Web 3.0'da dijital emeğin dönüşümü: Sosyal finans örneği
Başlık çevirisi yok
ROBİN KANAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA ÇEVİKEL