Ambulans hizmetlerinde hastaları hastaneye nakletmemenin çok boyutlu değerlendirilmesi: Karma yöntemli bir araştırma
A multidimensional evaluation of patient non-conveyance in ambulance services: A mixed-methods study
- Tez No: 1025327
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDA AYDAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Acil Tıp, Sağlık Yönetimi, Emergency Medicine, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma amacı, Ankara ilinde hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde hastaneye nakledilmeme durumunu ve bu durumla ilişkili demografik, mekânsal, zamansal, klinik ve operasyonel etkenleri incelemek ve hastaneye nakledilmeme uygulamalarına ilişkin uzman görüşlerini değerlendirmektir. Araştırma iki aşamalı olarak tasarlanmıştır. Birinci aşamada, 2023 yılında Ankara 112 acil sağlık hizmetlerine yapılan 311.458 çağrıya ilişkin kayıtlar retrospektif olarak incelenmiş; nakledilme durumu ile değişkenler arasındaki ilişkiler ki-kare testi, etki büyüklüğü ölçütleri ve çok değişkenli lojistik regresyon ile değerlendirilmiştir. İkinci aşamada, müdahale edilen çağrılarda en sık karşılaşılan 50 tanının olay yerinde yönetilebilirliği, 34 acil tıp uzmanının katıldığı 2 turlu modifiye Delphi yöntemiyle değerlendirilmiş; ardından yapılandırılmış görüşme yoluyla elde edilen açık uçlu yanıtlar nitel olarak çözümlenmiştir. Çağrıların yaklaşık dörtte biri (%24) hastaneye nakil olmaksızın sonuçlanmıştır. Nakledilmeme ile en güçlü ilişki klinik değişkenlerden, özellikle triyaj kategorisinden kaynaklanmış; bilinç durumu ve tanı grupları da belirleyici bulunmuştur. Demografik, mekânsal ve zamansal değişkenlerin etkisi sınırlı kalmıştır. Çok değişkenli model, kararların öncelikle klinik aciliyet temelinde verildiğini ortaya koymuştur (AUC=0,802). Operasyonel sürelerde, nakledilmeyen olgularda toplam meşguliyet süresi daha kısa bulunmuştur. Modifiye Delphi çalışmasında 11 tanıda görüş birliği sağlanmış; bu tanıların büyük bölümü düşük riskli durumlardan oluşmuştur. Uluslararası literatürde olay yerinde yönetimiyle ilgili güçlü kanıta sahip hipoglisemi ve epilepsi gibi durumlar ise görüş birliğine ulaşmamıştır. Bulgular, Türkiye'de tanımlı bir hastaneye nakledilmeme sistemi bulunmamasına rağmen saha ekiplerinin fiilen klinik risk değerlendirmesine dayalı kararlar verdiğini; yani örtük bir klinik yönetişim yapısının işlediğini göstermektedir. Araştırmanın temel çıkarımı, hâlihazırda fiilen yürütülen hastaneye nakletmeme uygulamasının; klinik ölçütler, karar destek araçları, izlem ve yasal çerçeve ile yapılandırılarak güvenli, izlenebilir ve hesap verebilir bir bakım modeline dönüştürülmesi gerekliliğidir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine non-conveyance in ambulance services in Ankara, together with the demographic, spatial, temporal, clinical and operational factors associated with it, and to evaluate expert opinions on non-conveyance practices. The study was designed in two phases. In the first phase, records of 311,458 calls made to the Ankara 112 ambulance service in 2023 were analyzed retrospectively; associations between conveyance status and the variables were assessed using chi-square tests, effect-size measures and multivariable logistic regression. In the second phase, the on-scene manageability of the 50 most frequent diagnoses among all attended calls was evaluated through a two-round modified Delphi study with 34 emergency medicine specialists, followed by structured interviews; open-ended responses were analyzed qualitatively. Approximately one quarter of the calls (24%) ended without conveyance to hospital. The strongest association with non-conveyance arose from clinical variables, particularly the triage category; level of consciousness and diagnostic groups were also determinant. The effects of demographic, spatial and temporal variables remained limited. The multivariable model showed that decisions were primarily based on clinical acuity (AUC=0.802). Regarding operational times, total task time was shorter in non-conveyed cases. In the modified Delphi study, consensus was reached on 11 diagnoses, most of which were low-risk conditions. Conditions with strong evidence for on-scene management in the international literature, such as hypoglycemia and epilepsy, did not reach consensus. The findings show that, although there is no formally defined non-conveyance system in Türkiye, field crews in practice make decisions based on clinical risk assessment, indicating an implicit clinical governance structure. The main implication of the study is that this existing practice should be structured with clinical criteria, decision-support tools, follow-up mechanisms and a legal framework, and transformed into a safe, traceable and accountable model of care.
Benzer Tezler
- Acil servise ambulans ile getirilen inme hastalarının sedye açılarının vital bulgular ve optik sinir kılıf çapı ile ilişkisi
The relationship of stretcher angles with vital signs and optic nerve sheath diameter of stroke patients brought to the emergency department by ambulance
BEKTAŞ BAKIRCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN ÖZHASENEKLER
- COVID-19 pandemi sürecinin hastane öncesi acil sağlık hizmeti alan hipoglisemi hastaları üzerine etkisinin retrospektif değerlendirmesi
Retrospective evaluation of the effect of the COVID-19 pandemic process on hypoglycemia patients receiving pre-hospital emergency health services
HATİCE YÜCEL
- Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde görev yapan personelin hastalara müdahalelerinin hastane öncesi acil tıbbi bakım yetişkin ve çocuk uygulama kılavuzu akış şemalarına uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of the consistency of interventions of the staff working in the pre-hospital emergency medical care unit of the ministry of health to patients, with the flowcharts in the guideline for providing pre-hospital and children
SERAP BATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
İlk ve Acil YardımSelçuk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATİH KARA
- Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde spinal immobilizasyon sağlanan hastalarda prognozun retrospektif incelenmesi
Retrospective evaluation of the prognosis of the patients with a spinal immobilization in emergency medical services
LÜTFİ MERT GÜLER
- Acil sağlık hizmetleri ambulans organizasyonu: Türkiye Trabzon ili helikopter ambulans örneği
Emergency health services ambulance organization: Turkey Trabzon province helicopter ambulance sample
MUSTAFA BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İlk ve Acil YardımAvrasya ÜniversitesiSağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YILDIZLAR