1923–1960 arası Türk şiirinde özne–iktidar ilişkisi
Subject-power relations in Turkish poetry between 1923-1960
- Tez No: 1025353
- Danışmanlar: PROF. DR. HANİFE YASEMİN MUMCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Dönemi, Siyasi iktidar, Yeni Türk edebiyatı, Özne, İktidar, Şiir, Republican Period, Political power, New Turkish literature, Subject, Government, Poem
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 1923–1960 yılları arasında yayımlanan şiirler özne–iktidar ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, Cumhuriyet döneminde öznenin siyasal ve toplumsal iktidar mekanizmaları karşısındaki konumunu ortaya koymak ve şiirde görünürlük kazanan iktidar biçimlerini analiz etmektir. Bu doğrultuda şiir kitapları, dönemin gazete ve dergileri taranarak farklı ideolojik yönelimleri temsil eden şairlerin eserleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın kuramsal çerçevesi özne ve iktidar kavramlarının tarihsel gelişimi ile özellikle Michel Foucault'nun özne, söylem ve iktidar üzerine geliştirdiği yaklaşımlar temel alınarak oluşturulmuştur. Çalışmada iktidar hem siyasal hem de toplumsal bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Buna göre siyasal iktidarın yanı sıra aile, toplumsal cinsiyet, ekonomi ve din temelli söylemler de öznenin şekillenmesinde etkili olan toplumsal iktidar alanları olarak değerlendirilmiştir. Böylece makro iktidarın, toplumsal hayatın farklı alanlarında faaliyet gösteren mikro iktidar mekanizmalarıyla kurduğu ilişki görünür hâle getirilmiştir. Çalışmanın ulaştığı temel sonuçlardan biri, Cumhuriyet dönemi Türk şiirindeki öznenin siyasal ve toplumsal dönüşümlere bağlı olarak sürekli yeniden biçimlenen bir konumda yer almasıdır. Şiirde özne kimi zaman iktidarın söylemini yeniden üreten bir figür olarak ortaya çıkarken, kimi zaman da baskı, denetim ve ötekileştirme mekanizmalarına karşı direnç geliştiren bir yapıya dönüşmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines Turkish poetry published between 1923 and 1960 within the framework of subject–power relations. The primary aim of the study is to reveal the position of the subject in relation to political and social power mechanisms during the Republican period and to analyse the forms of power represented in poetry. To this end, poetry books, newspapers, and literary magazines of the period were surveyed, and the works of poets representing different ideological orientations were examined. The theoretical framework of the study is based on the historical development of the concepts of subject and power, with particular emphasis on Michel Foucault's approaches to subjectivity, discourse, and power. In the study, power is evaluated as both a political and a social phenomenon. Accordingly, alongside political power, discourses based on family, gender, economy, and religion are also considered social fields of power that play a significant role in the formation of the subject. In this way, the relationship between macro-power and the micro-power mechanisms operating in different spheres of social life is made visible. One of the main findings of the study is that the subject in Turkish poetry of the Republican period occupies a position that is continuously reshaped by political and social transformations. In poetry, the subject sometimes appears as a figure that reproduces and legitimises the discourse of power, while at other times it transforms into an agent of resistance against mechanisms of domination, control, and marginalisation.
Benzer Tezler
- Behçet Kemal Çağlar'ın eserlerinde Atatürk imgesi
The image of Atatürk in the works of Behçet Kemal Çağlar
DOĞUKAN KAHVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEMUÇİN FAİK ERTAN
- Türk romanında mitolojik unsurlar (1923-1960)
Mythological elements in turkish novel (1923-1960)
EBRU VURAL ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CAFER GARİPER
- 1950 1960 arası Türk sinemasında İstanbul imgesi
Image of Istanbul in Turkish cinema between 1950-1960
EROL BEZİRGÂN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul Üniversitesiİstanbul Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAMIK SİNAN TURAN
- 1923-1960 yılları arasında yaşanan doğal afetlerin Türk dış politikasındaki rolü (Deprem-sel-çekirge afetleri)
The role played by natural disasters in Turkish foreign policy from 1923 to 1960 (Earthquake, flood, and locust disasters)
ÖZGÜR ŞAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uluslararası İlişkilerKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMMÜGÜLSÜM POLAT
- İngiliz yönetiminde Kıbrıs Türk toplumu (1923-1960)
Turkish Cypriot community during the British administration (1923-1960)
DERYA ÇAKICI