Deprem sonrası afet yönetiminde kullanılacak insansız hava araçlarının bulanık ahp ve bulanık topsis ile değerlendirilmesi
Evaluation of unmanned aerial vehicles for use in post-earthquake disaster management through fuzzy ahp and fuzzy topsis
- Tez No: 1025359
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE SARILGAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Havacılık ve Uzay Mühendisliği, Aeronautical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Afet yönetimi, Bulanık TOPSIS, Bulanık analitik hiyerarşi süreci, Çok kriterli karar verme, İnsansız hava aracı, Disaster management, Fuzzy TOPSIS, Fuzzy analytical hierachy process, Multi criteria decision making, Unmanned aerial vehicle
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, ortaya çıkardıkları can kaybı, fiziksel yıkım ve toplumsal etkiler nedeniyle müdahale sürecinde hızlı ve doğru karar almayı gerekli kılmaktadır. Özellikle depremler, kısa sürede geniş alanları etkileyebilmesi ve ciddi düzeyde hasara yol açabilmesi nedeniyle afet yönetimi açısından özel bir önem taşımaktadır. Bu tür durumlarda insansız hava araçları, sahadan veri toplanmasını kolaylaştırması ve müdahale ekiplerine zaman kazandırması bakımından önemli bir işleve sahiptir. Deprem sonrasında belirsizliğin azaltılmasında, etkilenen alanların kısa sürede değerlendirilmesinde ve operasyonların daha sağlıklı biçimde yönlendirilmesinde İHA'lardan yararlanılabilmektedir. Ancak piyasada farklı özelliklere sahip çok sayıda İHA bulunması, hangi İHA'nın afet sonrası görevler için daha uygun olduğunun sistematik biçimde belirlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, deprem sonrası müdahale faaliyetlerinde kullanılabilecek en uygun İHA'nın belirlenmesi amacıyla çok kriterli bir karar verme yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında literatür incelenmiş ve seçim sürecinde dikkate alınması gereken değerlendirme ölçütleri ortaya konulmuştur. Daha sonra bu ölçütler belirli bir hiyerarşi içinde yapılandırılmıştır. Kriter ağırlıkları uzman görüşleri esas alınarak Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi ile hesaplanmış, alternatif İHA modelleri ise Bulanık TOPSIS yöntemiyle değerlendirilmiştir. Böylece karar sürecinde yalnızca sayısal veriler değil, uzmanların sözel değerlendirmeleri de dikkate alınmıştır. Çalışma sonucunda, afet sonrası kullanılacak bir İHA'nın yalnızca teknik performansına göre değerlendirilmesinin yeterli olmadığı görülmüştür. Görevin niteliği, operasyonel koşullar, maliyet unsurları ve yasal çerçeve de seçim sonucunu doğrudan etkilemektedir. Bu yönüyle çalışma, deprem sonrası müdahalede kullanılacak İHA'ların değerlendirilmesine yönelik sistematik bir model sunmakta ve karar vericiler için uygulanabilir bir çerçeve ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Disasters necessitate swift and precise decision-making due to the extensive loss, destruction, and disruption they cause. Among these events, earthquakes are particularly significant in the context of disaster management, given their unexpected occurrence and their capacity to impact vast areas in a short timeframe. In such situations, unmanned aerial vehicles (UAVs) play a critical role by enabling timely data collection and supporting response teams in the field. Following an earthquake, UAVs can help mitigate uncertainty, quickly assess affected regions, and enhance the overall management of response operations. However, the presence of various UAV platforms with differing capabilities highlights the need for a systematic approach to determine which models are best suited for post-disaster missions. This study employs a multi-criteria decision-making approach to identify the most appropriate UAV for post-earthquake response operations. The initial phase of the research involved a comprehensive review of existing literature to outline the evaluation criteria relevant to the selection process. These criteria were then organized within a hierarchical framework. The weights of these criteria were established using expert judgments through the Fuzzy Analytic Hierarchy Process, while the different UAV models were assessed using the Fuzzy TOPSIS method. This approach allowed for the integration of both quantitative data and the qualitative insights of experts into the decision-making process. The findings suggest that evaluating UAVs for post-disaster applications based solely on technical performance is inadequate. Factors such as mission nature, operational conditions, cost considerations, and the legal framework also significantly influence the selection results. In this context, the study provides a systematic model for UAV evaluation in post-earthquake response scenarios and presents a practical framework for decision-makers.
Benzer Tezler
- Resilient ultra dense networks under UAV coverage for disaster management
Afet yönetiminde İHA'lar ile dayanıklı ultra yoğun ağlar
ELİF BOZKAYA
Doktora
İngilizce
2020
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERK CANBERK
- Trajectory based UAV coordination
Yörünge tabanlı İHA koordinasyonu
HALİSE TÜRKMEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE KOYUNCU
- Coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama teknikleri kullanarak deprem sonrası yapısal hasarlarının tespiti:6 şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri örneği
Detection of post-earthquake structural damages using geographic information systems and remote sensing techniques: The case of the Kahramanmaras earthquakes
YAREN GÜLŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İnşaat MühendisliğiÇankırı Karatekin Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENDER SARIFAKIOĞLU
- Deprem sonrasında uydu verileri ve yersel veri entegrasyonu ile arazi örtüsü/arazi kullanımı analizi
Land cover/land use analysis after an earthquake through integration of satellite and ground data
CİHANGİR AYDÖNER
Doktora
Türkçe
2005
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiJeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. DERYA MAKTAV
- İnsani yardım lojistiğinde dağıtım merkezi yer seçimi ve İstanbul uygulaması
Distribution center location selection in humanitarian logistics and Istanbul application
HAFİZE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR KABAK