İl ölçeğinde karbon ayak izinin belirlenmesi ve azaltım stratejileri: Tokat ili örneği
Determination of provincial carbon footprint and mitigation strategies: The case of Tokat province
- Tez No: 1025374
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE CAN GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Karbon ayak izi, Karbon emisyonu, Sera gazı, İklim değişikliği, Carbon footprint, Carbon emission, Greenhouse gases, Climate change
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliği, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından, insan faaliyetleri sonucunda atmosferin bileşiminde meydana gelen değişiklikler olarak tanımlanmakta ve dünyamızın en önemli küresel çevre sorunlarından biri olarak kabul edilmektedir. Fosil yakıt kullanımı, enerji tüketimi, ulaşım ve atık yönetimi gibi faaliyetler sonucunda meydana gelen sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi, etkin politika ve stratejilerin oluşturulması için iklim değişikliğiyle mücadelede önem arz etmektedir. Bu bağlamda karbon ayak izi, belirli bir faaliyet, birey, kurum veya bölge tarafından doğrudan ve dolaylı olarak atmosfere salınan sera gazı miktarını karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) cinsinden ifade eden önemli bir gösterge olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, Tokat ilinin karbon ayak izinin belirlenmesi ve sera gazı emisyonlarının kaynaklara göre analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında 2022–2024 yıllarına ait veriler kullanılarak Tokat ili enerji tüketimi, ulaşım, su ve atık yönetimi faaliyetlerinden kaynaklanan CO₂ emisyonları hesaplanmıştır. Hesaplamalar, IPCC tarafından önerilen Tier 1 yöntemi ve DEFRA emisyon faktörleri kullanılarak gerçekleştirilmiş, emisyonlar Sera Gazı Protokolü çerçevesinde Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 olarak sınıflandırılmıştır. Kullanılan faaliyet verileri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu ve Tokat İl Çevre Durum Raporları gibi resmî kaynaklardan temin edilmiştir. Ayrıca Tokat ilindeki ormanlık alanların karbon yutak etkisi dikkate alınarak net karbon ayak izi hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre toplam karbon ayak izi 2022 yılında 1.869.462 tCO₂e, 2023 yılında 1.941.327 tCO₂e ve 2024 yılında 1.945.556 tCO₂e olarak belirlenmiştir. Bulgular, Tokat ilinde toplam karbon ayak izinin büyük ölçüde doğrudan enerji ve ulaşım kaynaklı emisyonlardan oluştuğunu ve toplam karbon ayak izinin 2022–2024 yılları arasında artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma sonuçları, yerel ölçekte karbon ayak izi hesaplamalarının iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel temelli karar alma süreçleri açısından kritik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Climate change is defined by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) as changes in the composition of the atmosphere resulting from human activities and is considered one of the most critical global environmental challenges facing the world today. Determining the amount of greenhouse gas emissions arising from activities such as fossil fuel use, energy consumption, transportation, and waste management is of great importance in combating climate change, as it provides a basis for the development of effective policies and strategies. In this context, the carbon footprint emerges as a key indicator that expresses the amount of greenhouse gases directly and indirectly emitted into the atmosphere by a specific activity, individual, institution, or region in terms of carbon dioxide equivalent (CO₂eq). This study aims to determine the carbon footprint of Tokat province and to analyze greenhouse gas emissions according to their sources. Within the scope of the study, CO₂ emissions resulting from energy consumption, transportation, water use, and waste management activities in Tokat province were calculated using data for the period 2022–2024. The calculations were based on the Tier 1 method recommended by the IPCC and DEFRA emission factors, and emissions were classified as Scope 1, Scope 2, and Scope 3 within the framework of the Greenhouse Gas Protocol. The activity data used in the study were obtained from official sources such as the Energy Market Regulatory Authority, the Turkish Statistical Institute, and Tokat Provincial Environmental Status Reports. In addition, the net carbon footprint was calculated taking into account the carbon sink effect of forested areas in Tokat province. According to the results obtained, the total carbon footprint was determined as 1,869,462 tCO₂e in 2022, 1,941,327 tCO₂e in 2023, and 1,945,556 tCO₂e in 2024. The findings reveal that the total carbon footprint in Tokat province largely consists of emissions directly from energy and transportation sources, and that the total carbon footprint shows an increasing trend between 2022 and 2024. The results of the study show that carbon footprint assessments at the local level constitute a critical tool for scientifically based decision-making processes in combating climate change.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir çevre yönetimi çerçevesinde karbon ayak izi değişiminin analizine yönelik bir model önerisi: istanbul ili örneği
A model proposal for analyzing carbon footprint change within the framework of sustainable environmental management: study of İstanbul
BÜŞRA KARTAL
Doktora
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REHA METİN ALKAN
- Environmental impact and sustainability of recycling tufted carpets through selective dissolution process
Seçici çözdürme yöntemi ile tufted halıların geri dönüşümünün çevresel etkisi ve sürdürülebilirliği
ESEN ÇAKIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALE KARAKAŞ
PROF. DR. STEVEN DE MEESTER
- Sera gazı salım potansiyelinin bir proje üzerinde belirlenmesi
Determination of greenhouse gas emission reduction potential on a project
KAAN EMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE SÖZER
- Konutlarda akıllı oda termostatı kullanımı ile sağlanacak enerji tasarruf potansiyelinin belirlenmesi
Determining the energy saving potential to be provided by using smart room thermostat in residences
FATİH BUĞRA GÜRKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Coupling ozone with GAC, AIX and biochar: Removal of pharmaceuticals from the biologically treated wastewater and fate of their transformation products
Ozonun granüler aktif karbon, iyon değişimi veya biyokömürle kombinasyonu ile farmasötiklerin biyolojik arıtılmış atıksudan giderilmesi ve transformasyon ürünlerinin akıbeti
MALHUN FAKIOĞLU KUTLU
Doktora
İngilizce
2024
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET ÖZTÜRK