Ciddi serbest zaman bağlamında doğa sporlarına katılan bireylerin akış deneyimine ilişkin görüşleri: Yorumlayıcı fenomenolojik bir çalışma
Views of individuals participating in nature sports on flow experience in the context of serious leisure: An interpretative phenomenological study
- Tez No: 1025528
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAŞİT KARACA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Akış deneyimi, ciddi serbest zaman, doğa sporları, yorumlayıcı fenomenoloji, psikolojik iyi oluş, Flow experience, serious leisure, nature sports, interpretative phenomenology, psychological well-being
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rekreasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, doğa sporlarına katılan bireylerin akış deneyimini nasıl yaşadıklarını, bu deneyimi hangi bağlamlarda anlamlandırdıklarını ve akış deneyiminin katılımcıların kimlik algıları, psikolojik iyi oluşları ve yaşamı anlamlandırma süreçleriyle nasıl ilişkilendiğini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda yorumlayıcı fenomenolojik yaklaşımla tasarlanmıştır. Çalışma grubunu doğa sporlarıyla aktif olarak ilgilenen 9 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 4'ü kadın, 5'i erkektir. Katılımcıların yaşları 37 ile 57 arasında değişmekte olup yaş ortalaması yaklaşık 45'tir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış, görüşmeler ses kaydıyla alınmış, yazıya aktarılmış ve katılımcı kimlikleri gizlenerek analiz sürecine hazırlanmıştır. Verilerin düzenlenmesinde MAXQDA 24 programından yararlanılmış; analiz süreci refleksif tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Araştırma sonucunda katılımcıların doğa sporları deneyimini altı ana tema üzerinden anlamlandırdıkları görülmüştür. Bu temalar; doğa ile derinden kurulan bağ, akış anında benlik dönüşümü, zorluk ve beceri dengesi, doğal çevrenin gerçeklik etkisi-yapaydan kaçış, psikolojik iyi oluş ve günlük hayata yansımalar ile zirve deneyimi-akışın somutlaştığı an şeklinde belirlenmiştir. Bulgular, doğa sporlarında akış deneyiminin yalnızca etkinlik sırasında yaşanan yoğun dikkat ve odaklanma hâli olmadığını göstermektedir. Katılımcı anlatılarında akış; çocukluk ve geçmişle bağ kurma, doğayla bütünleşme, bedeni yeniden tanıma, zorluklarla baş etme, psikolojik rahatlama, özgüven kazanma ve zirve deneyimi aracılığıyla yaşamı yeniden anlamlandırma süreçleriyle iç içe geçmektedir. Bu yönüyle doğa sporları, ciddi serbest zaman bağlamında katılımcılar için yalnızca rekreatif bir etkinlik değil, aynı zamanda kimlik, iyi oluş ve anlam üretimiyle ilişkili dönüştürücü bir deneyim alanı olarak değerlendirilebilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to explore how individuals participating in nature sports experience flow, in which contexts they make sense of this experience, and how flow is associated with their identity perceptions, psychological well-being, and meaning-making processes. The study was designed as qualitative research with an interpretative phenomenological orientation. The study group consisted of 9 participants who were actively involved in nature sports. Of the participants, 4 were female and 5 were male. Their ages ranged from 37 to 57, with an average age of approximately 45. The data were collected through semi-structured interviews. The interviews were audio-recorded, transcribed, anonymized, and prepared for analysis. MAXQDA 24 was used for data organization, and the analysis process was conducted in line with the principles of reflexive thematic analysis. As a result of the analysis, six main themes were identified regarding how participants made sense of their nature sports experiences. These themes were deep connection with nature, self-transformation during flow, challenge-skill balance, the reality effect of the natural environment-escape from artificiality, psychological well-being and reflections on daily life, and summit experience-the embodied moment of flow. The findings indicate that flow experience in nature sports is not limited to intense attention and concentration during the activity. In participants' narratives, flow appears as a multidimensional experience intertwined with childhood memories, connection with the past, integration with nature, bodily awareness, coping with challenges, psychological relief, self-confidence, and the reinterpretation of life through summit experiences. In this respect, nature sports can be considered not merely as recreational activities but also as transformative experiences related to identity, well-being, and meaning-making within the context of serious leisure.
Benzer Tezler
- Ciddi serbest zaman faaliyeti olarak arıcılıkla uğraşanlar ile profesyonel arıcıların stres ve iyi oluş düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of stress and well-being levels of those who are engaged in beekeeping as a serious free-time activity and professional beekeepers
YUNUS KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TurizmMersin ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU HIDIROĞLU
- Çalışmanın güncel anlamı ve yeni bir çalışma mekânı olarak ortak çalışma (cowork) mekânları: İstanbul'daki Dam ve Kolektif House Levent üzerinden bir inceleme
The current meaning of work concept and cowork spaces as a new workplace: An examination on the Dam and Kolektif House Levent in Istanbul
ŞEYDA ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ÖZEKE-TÖKMECİ
- Rebii Gorbon: Mimarlık ve seramik arasında bir kariyer
Rebii Gorbon: A career between architecture and ceramics
CANSE YÜZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL
- Digitalization and phygital public spaces
Dijitalleşme ve fijital kamusal mekanlar
BERNA GÜRKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Üniversitelerdeki akademik personelin mesleki yabancılaşma düzeylerinin çok boyutlu incelenmesi- İstanbul ili örneği
The multi-dimensional examination of the level of professional alienation of the university academic staff (İstanbul province- case study)
BAŞAK HALAÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. MUSTAFA OTRAR