İbnü'l-kâsıh'ın El-emâlî el-merzıyye adlı eserinin kıraat ilmindeki yeri
The place of ibn Al-qāṣiḥ's al-amālī al-Marḍiyya in the science of qurʾānic recitation (qirāʾāt)
- Tez No: 1025642
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT AKKUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kıraat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, hicrî sekizinci yüzyılda yaşamış önemli kıraat âlimlerinden İbnü'l-Kâsıh'ın el-Emâlî el-merzıyye fî şerhi'l-kasîdeti'l-ʿaleviyye fî'l-kırâʾâti's-sebʿi'l-merviyye adlı eserinin kıraat ilmindeki yerini incelemeyi amaçlamaktadır. Kıraat ilmi, Kur'ân-ı Kerîm'in lafız, eda ve rivayet yönünden korunmasını amaç edinen temel İslâmî ilimlerden biridir. İbnü'l-Kâsıh'ın (öl. 801/1399) bu eseri, yedi kıraat geleneğini sistemli biçimde aktarması ve kıraat vecihlerini anlaşılır bir üslupla açıklaması bakımından önem taşımaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Bununla birlikte doküman incelemesi ve betimleyici analiz yöntemleri kullanılarak eser klasik kıraat kaynakları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma, İbnü'l-Kâsıh'ın el-Emâlî el-merzıyye adlı eseriyle sınırlandırılmış, diğer eserlerine yalnızca gerekli görülen yerlerde başvurulmuştur. Birinci bölümde İbnü'l-Kâsıh'ın hayatı, ilmî şahsiyeti ve eserleri incelenerek kıraat ilmindeki yeri ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise el-Emâlî el-merzıyye, müellife nispeti, yazma nüshaları, telif sebebi, kaynakları, yöntemi, yapısal özellikleri ve kıraat literatüründeki konumu açısından değerlendirilmiştir. Eserin, müellifin el-Kasîdetü'l-ʿAleviyye adlı manzumesinin şerhi olduğu ve Şâtıbî'nin (öl. 590/1194) Hırzü'l-emânî adlı eserine nazîre olarak kaleme alındığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, el-Emâlî el-merzıyye'nin kıraat meselelerini sade, sistematik ve öğretim odaklı bir yöntemle ele aldığı, rumuzlu anlatımdan kaçınarak kıraat vecihlerini örneklerle açıkladığı ve usûl ile ferş konularını düzenli bir tertip içinde sunduğu belirlenmiştir. Bu yönüyle eser, kıraat ilminin öğretimi açısından önemli bir başvuru kaynağıdır. Ayrıca çalışma, İbnü'l-Kâsıh'ın bu eserini müstakil olarak inceleyerek kıraat literatüründeki yerini ortaya koymakta ve konuya ilişkin sınırlı akademik literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the place of Ibn al-Kasih's al-Amali al-Mardiyya fi Sharh al-Qasidat al-Alawiyya fi al-Qiraat al-Sab al-Marwiyya, one of the prominent scholars of the science of qiraat who lived in the eighth century ah, within the discipline of qiraat. The science of qiraat is one of the fundamental Islamic sciences concerned with preserving the Qur'an in terms of its wording, modes of recitation, and transmission. In this context, Ibn al-Kasih's (d. 801/1399) work is significant for its systematic presentation of the tradition of the seven canonical recitations and its clear explanation of the various qiraat variants. This study adopts a qualitative research design and evaluates the work through document analysis and descriptive analysis within the framework of the classical sources of qiraat. The research is limited to Ibn al-Kasih's al-Amali al-Mardiyya, while his other works are consulted only where necessary. The study first examines the author's life, scholarly personality, and works to determine his place in the science of qiraat. It then analyzes al-Amali al-Mardiyya with respect to its attribution to the author, manuscript copies, purpose of composition, sources, methodology, structural characteristics, and position within the qiraat literature. The study concludes that the work is a commentary on the author's al-Qasidat al-Alawiyya and that it was composed as a nazira to al-Shatibi's (d. 590/1194) Hirz al-Amani. The findings demonstrate that al-Amali al-Mardiyya presents issues related to qiraat in a clear, systematic, and pedagogically oriented manner, avoiding symbolic expressions while explaining the various recitational variants through examples and presenting both the principles (usul) and detailed readings (farsh) in an organized structure. Accordingly, the work constitutes an important reference source for the teaching of the science of qiraat. Furthermore, by examining this work as an independent study, the research identifies its place within the qiraat literature and aims to contribute to the limited academic literature on the subject.
Benzer Tezler
- Şark medreselerinde Şâfiî fıkhının öğretimi (Bitlis örneği)
Teaching Shafiî fiqh in Eastern madrassah (The example of Bitlis)
MEHMET SALİH IŞIKGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAHİP BEROJE
- Rodos Fethi Paşa Vakfı Hafız Ahmed Ağa Kütüphanesi'nde bulunan kıraat ile ilgili yazma eserler
Manuscripts on qirāʾāt in the Hafiz Ahmed Ağa Library of the Fethi Pasha Waqf in Rhodes
AYŞE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN BULGURCU
- İbnü'l- Mutahhar el-Hillî'nin Eş'arîlik eleştirisi -Nehcü'l-Hakk ve Keşfü's-Sıdk adlı eseri bağlamında-
Ibnu'l Mutahhar al-Hilli' s criticism to Ash'ari -in the context of the work“Nahcu'l- Hakk and Kaşf as-Sidk”
HATİCE GÖKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- Ebu Bekr İbnu'l-Enbari ve El-Ezdad Fi'l-Luğa adlı eseri
Ebu Bekr İbnu`l-Enbari and his book El-Ezdad fi`l-Luğa
MURAT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
BiyografiSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ORHAN PARLAK
- İbnü'l-Enbârî ve el-Müzekker ve'l-Müennes adlı eseri
Ibnu'l-Enbârî and his work titeled el-Müzekker ve'l-Müennes
VEFA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TEKİN