Türk kamuoyundan Sovyet Rusya'ya ilişkin bakışlar ve algılar (1945-1991)
Turkish public's views and perceptions of Soviet Russia (1945-1991)
- Tez No: 1025685
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM BOZKURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İki komşu millet olan Türkler ve Ruslar son iki yüz yılın farklı dilimlerinde hem düşmanca rekabeti hem de dostça iş birliğini tecrübe etmiştir. Bu tecrübeler Türk kamuoyunda iki farklı algı yaratmıştır. İlki Ruslara karşı tarihsel düşmanlık algısıdır. Diğeri ise“dost Sovyet Rusya”dır. Türk kamuoyunda, Soğuk Savaş'ın başlangıcından altmışlı yılların ortasına değin tarihsel düşmanlık ve“Sovyet tehdidi”algısı ağır basmıştır. Bunun sebebi, İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından Sovyet Rusya'nın revizyonist bir dış politika izlemesidir. Türkiye, Stalin'in tepki yaratan ve tehdit olarak algılanan talepleri neticesinde Soğuk Savaş'ta Batı'ya eklemlenmiştir. Türkiye bu süreçte ABD ile ekonomik ve askeri iş birliğini geliştirmiş ve tek yönlü bir dış politika izlemiştir. Tehdit algısı ve tek yönlü dış politika anlayışı ise kamuoyundaki Sovyet ve komünizm karşıtlığını yaygınlaştırmıştır. Altmışların ortasından sonra gerilen Türk-Amerikan ilişkilerinin ve detantın neticesinde ise Türk- Sovyet ilişkileri normalleşmeye başlamıştır. Normalleşme süreci kamuoyundaki Sovyet Rusya algısını da önemli ölçüde değiştirmiştir. Kamuoyunda, Sovyet karşıtlığının yanı sıra iyi komşuluğa ve iş birliğine dair olumlu algının da oluştuğu görülmektedir. Sınırlılığı, kapsamı ve bulguları kısaca izah edilen bu çalışmada, Türk kamuoyunun farklı ideolojik ve siyasi çevrelerinin Sovyet Rusya'ya dair algı ve yorumlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, söz konusu çevrelerin ikili ve çok yönlü resmî ilişkilere, ekonomik, askerî, siyasi, ideolojik ve tarihsel meselelere bakışları toplanmıştır. Kamuoyu algısı, dönemin süreli ve resmî yayınlarında yer alan haber ve yorumların söylem analizi ve karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemleriyle incelenmesi suretiyle anlamlandırılmıştır. Çalışmada Soğuk Savaş'ı hazırlayan sebeplere, Soğuk Savaş'a ve bu süreçteki Türk-Sovyet ilişkilerinin kamuoyunda yarattığı Sovyet Rusya algısına bütüncül olarak bakılmıştır. Çalışmanın literatüre, döneme ve konuya ilişkin bu bütüncül ve karşılaştırmalı okuma ile katkı sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The Turks and Russians, two neighboring nations, have experienced both adversarial competition and friendly cooperation in different periods of the last two centuries. These experiences have created two different perceptions in Turkish public opinion. The first is the perception of historical enmity towards the Russians. The other is the perception of“friendly Soviet Russia.”From the beginning of the Cold War to the mid-1960s, historical enmity and the perception of a“Soviet threat”were widespread in Turkish public opinion. Immediately after the Second World War, this was attributable to the revisionist foreign policy pursued by the Soviet Russia. As a consequence of Stalin's demands, which were perceived as threatening and controversial, Türkiye aligned itself with the West during the Cold War. In this process, Türkiye developed economic and military cooperation with the US and pursued a unilateral foreign policy. However, the perception of threat and the unilateral foreign policy spread anti-Soviet and anti-communist sentiment in public opinion. After the mid- 1960s, as a consequence of strained Turkish-American relations and detente, Turkish-Soviet relations began to normalize. This normalization process also significantly changed the public perception of Soviet Russia. Public opinion shows that, as well as anti-Soviet sentiment, a positive perception of good neighborly relations and cooperation has also emerged. This study, whose limitations, scope, and findings are briefly explained, aims to comparatively examine the perceptions and interpretations of Soviet Russia held by different ideological and political circles within the Turkish public. In this context, the perspectives of these circles on bilateral and multilateral official relations, as well as economic, military, political, ideological, and historical issues, have been compiled. Public perception has been interpreted by examining news and commentary in periodicals and official publications of the time using discourse analysis and comparative historical analysis methods. The study takes a holistic look at the causes that prepared the Cold War, the Cold War itself, and the public perception of Soviet Russia created by Turkish-Soviet relations during this period. It is believed that this study will contribute to the literature, the period, and the issue through this holistic and comparative reading.
Benzer Tezler
- Türkiye'nin NATO'ya girişi ve sonrasının Türk iç ve dış politikasına yansımaları
Turkey's NATO membership and subsequentreflections on the Turkish domestic and foreign policy
ARİF ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Uluslararası İlişkilerCelal Bayar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAYAN ULUSAN
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- Sovyet Rusya'nın Azerbaycan'da uyguladığı siyaset (1920-1940)
The policy of Soviet Russia in Azerbaijan (1920-1940)
ÜLKER YAKAR
- Kuzey Atlantik Paktı ve Türkiye Cumhuriyeti`nin Pakta giriş süreci
Başlık çevirisi yok
YAVUZ GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihGazi ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
PROF. DR. E. SEMİH YALÇIN
- Kore Savaşı ve Türk Kamuoyu
Başlık çevirisi yok
SERKAN SİPAHİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk İnkılap TarihiDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. LEYLA KIRKPINAR