Kaygının kabul ve kararlılık terapisi bağlamında psikolojik katılık ve temel işlevsel süreçlerle incelenmesi
An examination of anxiety in the context of acceptance and commitment therapy: Psychological inflexibility and core functional processes
- Tez No: 1025720
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAMIK KEMAL HASPOLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kaygı, Psikolojik Katılık, Ruminasyon, Bilişsel Kaynaşma, Yaşantısal Kaçınma, Anxiety, Psychological Inflexibility, Rumination, Cognitive Fusion, Experiential Avoidance, Psychological inflexibility
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde kaygının, Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT) kuramsal çerçevesi doğrultusunda psikolojik katılık ve temel işlevsel süreçler bağlamında incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüş, kuramsal model PATH analizi ile test edilmiştir. Çalışma grubunu toplam 461 beliren yetişkin oluşturmuştur. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, Path analizi ve Bootstrap aracılık analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, kaygı ile ruminasyon, bilişsel kaynaşma, yaşantısal kaçınma ve psikolojik katılık arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Path analizi sonuçlarına göre yaşantısal kaçınma, bilişsel kaynaşma ve ruminasyonun psikolojik katılığı anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Ayrıca yaşantısal kaçınma, ruminasyon ve psikolojik katılığın kaygının anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Aracılık analizleri sonucunda, psikolojik katılığın yaşantısal kaçınma, bilişsel kaynaşma ve ruminasyon ile kaygı arasındaki ilişkilerde aracı role sahip olduğu belirlenmiştir. Bulgular, psikolojik katılığın KKT'nin temel süreçleri ile kaygı arasındaki ilişkide önemli bir mekanizma olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları, beliren yetişkinlik döneminde kaygının anlaşılmasında psikolojik katılık, bilişsel kaynaşma, yaşantısal kaçınma ve ruminasyonun önemli değişkenler olduğunu göstermektedir. Sonuçların, KKT temelli önleyici ve müdahale programlarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine anxiety in emerging adulthood within the framework of Acceptance and Commitment Therapy (ACT), focusing on psychological inflexibility and its core functional processes. The study employed a correlational research design, and the theoretical model was tested using Path Analysis. The study group consisted of 461 emerging adults. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, Path Analysis, and Bootstrap mediation analyses were employed in the data analysis. The findings The findings revealed significant positive relationships between anxiety and rumination, cognitive fusion, experiential avoidance, and psychological inflexibility. Path Analysis results indicated that experiential avoidance, cognitive fusion, and rumination significantly predicted psychological inflexibility. Furthermore, experiential avoidance, rumination, and psychological inflexibility were found to be significant predictors of anxiety. Mediation analyses indicated that psychological inflexibility mediated the relationships between experiential avoidance, cognitive fusion, rumination, and anxiety. The findings suggest that psychological inflexibility functions as an important mechanism in the relationship between the core processes of ACT and anxiety. The findings indicate that psychological inflexibility, cognitive fusion, experiential avoidance, and rumination are important variables in understanding anxiety during emerging adulthood. The results are expected to contribute to ACT-based prevention and intervention programs.
Benzer Tezler
- Ön ergenlerin kaygı düzeylerinde kabul ve kararlılık terapisi ile bilişsel davranışçı terapinin etkililiğinin karşılaştırılması
A comparison of the effectiveness of acceptance and commitment therapy and cognitive behavioral therapy on anxiety levels of pre-adolescents
AYKUT KUL
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FULYA TÜRK
- The effect of Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive Behavioral Therapy based group intervention programs on Social Anxiety Disorder
Kabul ve Kararlılık Terapisi ve Bilişsel Davranışçı Terapi temelli grup müdahale programlarının Sosyal Kaygı Bozukluğuna etkisi
MUHAMMED SEYİD RAŞİD BAĞÇİVAN
Doktora
İngilizce
2024
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
- Kabul ve kararlık terapisi'nin sosyal kaygı bozukluğu yaşayan yetişkinlerdeki etkilerinin araştırılması: Tek denekli deneysel çalışma
Investigation of the effects in acceptance and commitment therapy on adults with social anxiety disorder : A Single case experimental study
RUMEYSA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
- Somatizasyon belirtileri gösteren bireylerde kabul kararlılık terapisi temelli grup psikoeğitiminin nörokognitif işlevler üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of acceptance commitment therapy-based group psychoeducation on neurocognitive functions in individuals with somatization symptoms
FEYZA BACA BİÇER
- Transdiagnostic factors in depression and anxiety symptoms
Depresyon ve anksiyete semptomlarinda transdiyagnostik faktörler
HAMED ABDOLLAHPOUR RANJBAR
Doktora
İngilizce
2024
PsikolojiKoç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ESKİN
DOÇ. DR. AYŞE ALTAN ATALAY