Tomas İncili'nin tarihsel kökeni ve öğretileri
Historical origins and teachings of the Gospel of Thomas
- Tez No: 1025788
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMED GÜNGÖR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tomas İncili, 1945 yılında Nag Hammadi Külliyatı'nın keşfedilmesiyle birlikte büyük ölçüde korunmuş olarak gün yüzüne çıkmıştır. Bu İncil kilise geleneğinde apokrif olarak görülmesine rağmen, erken bir döneme tarihlendirilmesi, tam hâlde günümüze ulaşması, İsa'nın havarilerinden Tomas'la ilişkilendirilmesi ve farklı anlatım biçimi nedeniyle birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Özellikle Tomas İncili'nin öğretilerinin, İsa tasvirinin ve erken dönem Hıristiyan gelenekleriyle ilişkisinin ne olduğu sorusu ve bu soru etrafındaki tartışmalar güncelliğini korumaktadır. Bu çalışma bu ve bunun gibi soruların cevaplarını aramıştır. Tarihsel, deskriptif, hermenötik ve karşılaştırmalı yöntemleri takip eden çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Tomas İncili'nin tarihsel bağlamı incelenmiştir. Bu kapsamda Nag Hammadi keşfinden önce bulunan Yunanca fragmanlar ve bazı kilise yazarlarının Tomas'a ait bir incilden söz etmeleri değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, Tomas İncili'nin erken dönemlerden itibaren tamamen bilinmeyen bir metin olmadığını göstermiştir. Ayrıca metnin yazarı olarak sunulan Didimus Yahuda Tomas'ın kimliği, İncil'in yazıldığı tarih, yer, dil ve türüyle ilgili başlıca tartışmalar ele alınmıştır. Çalışmada Tomas İncili'nin büyük ihtimalle MS 2. yüzyılda yazıldığı, dönemin Doğu Suriye (Edessa ve civarı) ve Mısır çevresiyle ilişkili olmasının daha güçlü bir ihtimal olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Tomas İncili'nin Platonculuk, gnostisizm, Yahudi-Hıristiyan geleneği ve kanonik incillerle ilişkisi incelenmiştir. Metnin bazı geleneklerle birtakım benzerlikler taşıdığı, ancak doğrudan tek bir gelenekle tamamen ilişkilendirilemeyeceği görülmüştür. Üçüncü bölümde ise Tomas İncili'nin öğretileri kapsamında İncil'in edebî yapısı, anahtar kavramları, anlaşılması güç bazı sözleri ve İsa tasvirine yer verilmiştir. Bu kapsamda İncil'in öğretilerinin merkezinde kurtuluş düşüncesinin bulunduğu anlaşılmıştır. Buna göre Tomas İncili'nde kurtuluş, ne yalnızca imanla, ne dinî ritüellere bağlılıkla, ne de İsa'nın insanlık için kendini feda etmesiyle ilgilidir. İncil'de kurtuluş, temelde insanın kendi özündeki ilahi yönü fark etmesi, ilahi kökenini tanıması, dünyanın geçici ve aldatıcı yönünü fark etmesi ve İsa'nın gizli sözlerinin anlamını kavramasıyla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle İncil'de İsa'nın öğretici ve yol gösterici yönü ön plana çıkmıştır. Tomas İncili'nin, kanonik incillerden farklı olarak İsa'nın hayatına, mucizelerine, çarmıh merkezli öğretiye, açık ve yoğun biçimde mesihsel ünvanlara yer vermediği görülmüştür. Bununla birlikte İncil'de İsa'nın açık bir şekilde ve doğrudan Tanrı olarak sunulmasa da çoğunlukla insanüstü/ilahi özellikler taşıyan bir figür olarak öne çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Gospel of Thomas came to light in a substantially well-preserved form with the discovery of the Nag Hammadi Library in 1945. Although this gospel is regarded as apocryphal in the church tradition, it has attracted the attention of many scholars due to its early dating, its survival in a complete form, its association with Thomas, one of the apostles of Jesus, and its distinctive literary style. In particular, questions concerning the teachings of the Gospel of Thomas, its portrayal of Jesus, and its relationship with early Christian traditions, together with the debates surrounding these issues, continue to maintain their relevance. This study seeks to answer these and similar questions. Employing historical, descriptive, hermeneutical, and comparative methods, the thesis consists of three chapters. The first chapter examines the historical background of the Gospel of Thomas. In this context, the Greek fragments discovered prior to the Nag Hammadi discovery and references made by certain Church Fathers to a gospel attributed to Thomas are evaluated. The findings indicate that the Gospel of Thomas was not an entirely unknown text in the early periods of Christianity. In addition, the study discusses the major debates concerning the identity of Didymus Judas Thomas, who is presented as the author of the text, as well as the date, place, language, and literary genre of the gospel. The study concludes that the Gospel of Thomas was most likely written in the second century CE and that its association with the Eastern Syrian (Edessa and its surroundings) and Egyptian milieu of the period appears to be the stronger possibility. The second chapter investigates the relationship of the Gospel of Thomas with Platonism, Gnosticism, the Jewish-Christian tradition, and the canonical gospels. It is concluded that while the text exhibits certain similarities with various traditions, it cannot be fully and directly identified with any single tradition. The third chapter focuses on the literary structure of the gospel, its key concepts, several difficult sayings, and its portrayal of Jesus within the framework of the teachings of the Gospel of Thomas. In this context, it is understood that the central theme of the gospel is the idea of salvation. According to the Gospel of Thomas, salvation is related neither solely to faith, nor to adherence to religious rituals, nor to Jesus' self-sacrifice for humanity. Rather, salvation is fundamentally associated with an individual's recognition of the divine element within oneself, awareness of one's divine origin, realization of the temporary and deceptive nature of the world, and comprehension of the meaning of Jesus' secret sayings. For this reason, the teaching and guiding role of Jesus comes to the forefront in the gospel. Unlike the canonical gospels, the Gospel of Thomas does not focus on the life of Jesus, his miracles, a cross-centered theology, or explicit and intensive messianic titles. Nevertheless, the study concludes that although Jesus is not openly and directly presented as God in the gospel, he is generally portrayed as a figure possessing superhuman/divine characteristics.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Los Personajes y los temas en las novelas de unamuno
Başlık çevirisi yok
HALE GÖKNAR
Doktora
İspanyolca
1989
DilbilimAnkara Üniversitesiİspanyol Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUZAFFER ARIKAN
- Arna Bontemps ve Richard Wright'ın romanlarında otobiyografik öğeler
The autobiographical elements in Richard Wright and Arna Bontemps' novels
ELÂ OCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
İngiliz Dili ve EdebiyatıYüzüncü Yıl Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BÜLENT CERCİS TANRITANIR
- Sanat ve toplum karşısında hermeneutik: Edebiyat sosyolojisi açısından hermeneutik yaklaşımın değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
CEM DOĞAN YAŞAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BESİM F. DELLALOĞLU
- Hıristiyanlık ve İslam'a göre evlilikte kadın erkek rolleri
Men and women's roles in marriage in Christianity and Islam
SENA NUR KÜÇÜKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİbn Haldun ÜniversitesiDin Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL AVCI SEBETCİ