Role of lighting design in educational buildings for cognitive performance
Eğitim binalarında aydınlatma tasarımının bilişsel performanstaki rolü
- Tez No: 1025787
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA TUĞÇE KAZANASMAZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ ALTUĞ DİDİKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Doğal aydınlatma, Eğitim yapıları, Görsel konfor, Psikolojik iyi oluş, Yapay aydınlatma, Öğretmen iyi oluşu, Daylighting, Educational buildings, Visual comfort, Psychological well being, Artificial lighting, Teacher well being
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Etkili bir aydınlatma tasarımı, teknik performansın ötesine geçerek hem görsel hem de görsel olmayan yollarla eğitim ortamlarında konfor, refah ve öğrenmeyi şekillendirir. Işığın spektral ve fotometrik özellikleri ile bunların biyolojik etkileri, özellikle de sirkadiyen düzenleme üzerindeki etkileri giderek daha fazla belgelenirken, kullanıcıların bu etkileri algılama ve yorumlama biçimi, yaşanılan deneyimde kritik bir aracı rol oynar. Bu tez, floresan sistemlerden LED sistemlerine geçişin ardından sınıf aydınlatmasını incelemek üzere nitel ve nicel yaklaşımları bir araya getirerek, hem insan algısını hem de ölçülebilir melanopik sonuçları ele almaktadır. İlk çalışma, saha içi spektral ölçümler ve göz seviyesindeki melanopik eşdeğer gün ışığı aydınlatma şiddeti (mEDI) kullanılarak LED aydınlatma altında melanopik uyarımın mevcudiyetini ve dağılımını değerlendirmektedir. İkinci çalışma ise öğrenciler (N = 20) ve akademisyenler (N = 10) ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla sınıf aydınlatmasına ilişkin yaşanmış deneyimleri ve farkındalığı araştırmaktadır. Ölçümler, mEDI sisteminin gündüz saatlerinde çeşitli senaryolarda önerilen 250 lx eşik değerinin altına düştüğünü, ancak bazı akşam koşullarında bu seviyenin üzerinde kaldığını göstermektedir; bu durum, sirkadiyen aydınlatma kılavuzlarıyla olası bir uyumsuzluğu ortaya koymaktadır. Tematik analiz, hem floresan hem de LED aydınlatmanın sıklıkla“soğuk”veya“yorucu”olarak tanımlandığını ortaya koyarken, gün ışığı ise sıklıkla parlama veya görsel rahatsızlıkla ilişkilendirilmesine rağmen en çok değer verilen kaynak olarak öne çıkmıştır. Bu bulgular, etkili bir sınıf aydınlatmasının, öğrenme ortamlarında görsel konforu, uyanıklığı ve genel refahı desteklemek için öznel deneyimi objektif sirkadiyen ölçütlerle bütünleştirmeyi gerektirdiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Effective lighting design extends beyond technical performance to shape comfort, well-being, and learning in educational environments through both visual and non-visual pathways. While the spectral and photometric properties of light and their biological effects, particularly on circadian regulation, are increasingly well documented, the way occupants perceive and interpret these effects plays a critical mediating role in lived experience. This thesis combines qualitative and quantitative approaches to examine classroom lighting following the transition from fluorescent to LED systems, addressing both human perception and measurable melanopic outcomes. The first study evaluates the availability and distribution of melanopic stimulation under LED lighting using in field spectral measurements and melanopic equivalent daylight illuminance (mEDI) at eye level. The second study explores lived experiences and awareness of classroom lighting through semi-structured interviews with students (N = 20) and academics (N = 10). Measurements show that mEDI fell below the recommended 250 lx threshold in several daytime scenarios, while remaining above this level in some evening conditions, highlighting potential misalignment with circadian lighting guidelines. Thematic analysis reveals that both fluorescent and LED lighting were frequently described as sterile or tiring, whereas daylight emerged as the most valued source despite often being associated with glare or visual discomfort. Together, the findings demonstrate that effective classroom lighting requires integrating subjective experience with objective circadian metrics to support visual comfort, alertness, and overall well-being in learning environments.
Benzer Tezler
- Visual and non-visual effects of lighting in educational buildings and design strategy development
Eğitim yapılarında aydınlatmanın görsel ve görsel olmayan etkileri ve tasarım stratejisi geliştirilmesi
ELİF DEMİRCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE ŞENER YILMAZ
DOÇ. DR. VALERİO ROBERTO MARİA LO VERSO
- Türkiye'de uygulanacak eğitim yapılarının mimari tasarım ve dış cephe kaplama malzemesi özelliklerine göre çevresel etki yüklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of environmental impact loads based on architectural design and exterior cladding material characteristics in educational buildings
DİLFURUZ KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER GÖÇER
- Aydınlatma tasarımı kriterlerinin eğitim yapılarında incelenmesi;Cibali İlköğretim Okulu örneği
Examination of lighting design criteria in educational structures; Case of Cibali Primary School
DERYA SEZİN NAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İç Mimari ve DekorasyonMarmara Üniversitesiİç Mimarlık Ana Sanat Dalı
DOÇ. MÜGE GÖKER PAKTAŞ
- Eğitim yapılarında enerji verimliliği açısından BIM tabanlı günışığı analizinin sürdürülebilir tasarıma katkıları
Contributions of BIM-based daylight analysis to sustainable design in educational buildings in terms of energy efficiency
ARTA ÇUPİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkBursa Uludağ ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ŞENKAL SEZER
- Türkiye'nin farklı iklim bölgeleri için ilköğretim dersliklerinin doğal aydınlatma sistemi tasarımına ilişkin bir yaklaşım
An approach to the natural lighting system design of primary school classrooms for different climate regions in Türkiye
GÖKÇE ERDEMİR ŞENDUR
Doktora
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. ALPİN KÖKNEL YENER