Evaluation of digital technologies for retail analytics with an integrated spherical fuzzy ahp based qfd approach
Entegre küresel bulanık ahp tabanlı qfd yaklaşımı ile perakende analitiği için dijital teknolojilerin değerlendirilmesi
- Tez No: 1025840
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLÇİN BÜYÜKÖZKAN FEYZİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Analitik hiyerarşi süreci, Çok kriterli karar verme, Analytical hierarchy process, Multi criteria decision making
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Galatasaray Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital dönüşüm, artan rekabet, değişen tüketici beklentileri ve çok kanallı ticaret yapılarının yaygınlaşmasıyla birlikte perakende sektörünü veri odaklı karar verme anlayışına yöneltmiştir. Bu bağlamda perakende analitiği; müşteri davranışlarının anlaşılması, stok ve tedarik zinciri süreçlerinin optimize edilmesi ve yönetsel kararların desteklenmesi açısından stratejik bir yetkinlik haline gelmiştir. Yapay zekâ, Nesnelerin İnterneti, büyük veri ve makine öğrenmesi gibi dijital teknolojiler bu dönüşümün temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Ancak mevcut literatür, çoğunlukla belirli analitik uygulamalara odaklanmakta; kurumsal gereksinimleri esas alarak birden fazla dijital teknolojiyi bütüncül biçimde değerlendiren karar destek modelleri sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu gidermek amacıyla iki aşamalı Kalite Evi yapısını Küresel Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (KB-AHS) ile bütünleştiren yeni bir değerlendirme çerçevesi önermektedir. İlk aşamada şirket ihtiyaçlarının ağırlıkları KBAHS ile belirlenerek dijital çözümlerle ilişkilendirilmekte, ikinci aşamada ise önceliklendirilen dijital çözümler temel dijital teknolojilerin değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Model; teknoloji, organizasyon, operasyon ve hizmet boyutları altında yapılandırılmış 24 şirket ihtiyacını, 16 dijital çözümü ve 13 temel dijital teknolojiyi kapsamaktadır. Uzman değerlendirmelerindeki belirsizlik ve tereddüdü modellemek amacıyla Küresel Bulanık Kümeler kullanılmıştır. Bu yaklaşım, üyelik, üye olmama ve kararsızlık derecelerinin eş zamanlı modellenmesine olanak sağlayarak daha gerçekçi karar verme ortamı sunmaktadır. Önerilen metodoloji, Türkiye'de faaliyet gösteren büyük ölçekli bir perakende işletmesinde gerçekleştirilen vaka çalışmasıyla doğrulanmış ve alan uzmanlarının değerlendirmeleri kullanılmıştır. Ayrıca KB-SAW ve KB-SWARA yöntemleriyle karşılaştırmalı analiz gerçekleştirilerek modelin sağlamlığı gösterilmiştir. Çalışma, iki aşamalı KB-AHS tabanlı Kalite Evi yaklaşımını perakende analitiği alanına kazandırarak hem literatüre metodolojik katkı sunmakta hem de dijital teknoloji yatırımlarının önceliklendirilmesinde yöneticilere sistematik bir karar destek çerçevesi sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Digital transformation, driven by increasing competition, evolving consumer expectations, and the widespread adoption of omnichannel retailing, has shifted the retail sector toward data-driven decision-making. In this context, retail analytics has emerged as a strategic capability for understanding customer behavior, optimizing inventory and supply chain processes, and supporting managerial decision-making. Digital technologies such as Artificial Intelligence, Big Data, and Machine Learning constitute the fundamental enablers of this transformation. However, existing studies primarily focus on specific analytics applications, while holistic frameworks for prioritizing digital technologies remain limited. To address this gap, this study proposes an integrated evaluation methodology combining a two-stage House of Quality (HoQ) with the Spherical Fuzzy Analytic Hierarchy Process (SF-AHP). In the first stage, company needs are weighted using SF-AHP and linked to digital solutions through the first HoQ. In the second stage, the prioritized digital solutions are used to evaluate and prioritize key digital technologies in the second HoQ. The framework includes 24 company needs under four dimensions, 16 digital solutions, and 13 digital technologies. Spherical fuzzy sets are employed to model uncertainty and hesitation in expert judgments by simultaneously representing membership, nonmembership, and hesitancy degrees. The proposed methodology is validated through a real-world case study conducted in a large-scale retail company in Türkiye using expert evaluations. Comparative analyses with SF-SAW and SF-SWARA demonstrate the robustness of the proposed methodology. The study contributes to the literature by introducing a two-stage SF-AHP-based HoQ framework for retail analytics and provides managers with a systematic decision-support tool for prioritizing digital technology investments.
Benzer Tezler
- CBS tabanlı karar destek sistemi ile kilitli teslimat dolabı yer seçimi
GIS based decision support system for the site selection of parcel locker
ECE ORTAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR DOĞRU
- Veri anonimleştirme tekniklerinin makine öğrenmesi ile sınıflandırma performansı üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the effects of data anonymization techniques on classification performance i̇n machine learning
ZEHRA BEGÜM AKTOLGA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL HAKKI CEDİMOĞLU
- İstanbul Avrupa yakasında bulunan özel şirket çalışanları prespektifinden siber güvenlikte mevcut durum analizi
Current situation analysis in cyber security from the perspective of private company employees on the european side of İstanbul
SEZER MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAVUŞ YONAR
- Conceptualisation and instrument development for mobile application usability based on android operating system
Androıd işletim sistemi bazında mobil uygulama kullanılabilirliği için kavramsallaştırma ve enstrüman geliştirme
ABDULLAH EMİN KAZDALOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM ALTIN GÜMÜŞSOY
- A conceptual model for image recognition based progress monitoring: retail construction and finishing works
Görüntü tanıma tabanlı ilerleme takibi için kavramsal bir model: perakende inşaat ve ince yapı işleri
SALİH KAAN MAZLUM
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEGÜM SERTYEŞİLIŞIK