Sosyal medya bağımlılığının, yeme bozuklukları ve depresyon ile ilişkisinde uyku kalitesi ve ruminasyonun aracılık rolü
The mediating role of sleep quality and rumination in the effect of social media addiction on depression and eating disorders
- Tez No: 1025859
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE ELİF ÇAĞATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Depresyon, Mental bozukluklar, Psikolojik bozukluklar, Depression, Mental disorders, Psychological disorders
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bireylerin yaşam kalitesini düşüren yeme bozuklukları ve depresyon gibi yaygın mental sağlık sorunlarının, sosyal medya bağımlılığı ile ilişkisinde uyku kalitesi ve ruminasyon değişkenlerinin aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde bu sorunların sosyal medya bağımlılığı ile ilişkisi gösterilmiş olsa da bu ilişkideki aracı faktörlerin etkisi sınırlı ölçüde ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini 450 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Sosyal Medya Bağımlılığı, Beck Depresyon, EDE-Q-13, Pittsburgh Uyku Kalitesi ve Ruminatif Yanıt ölçekleri kullanılmış; hipotezler SPSS Process Makro (Model 4) eklentisi ve Bootstrap yöntemi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları; sosyal medya bağımlılığı ile ruminasyon, yeme bozukluğu, depresyon ve uyku kalitesi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Aracılık modellerinde, uyku kalitesi ve ruminasyon değişkenleri dahil edildiğinde sosyal medya bağımlılığının hem depresyon hem de yeme bozukluğu üzerindeki doğrudan etkisinin anlamsızlaştığı saptanmıştır. Bu bulgu, söz konusu değişkenlerin bağımlılık ve psikopatoloji arasında tam aracılık rolü üstlendiğini kanıtlamaktadır. Modeller, depresyon varyansının %56'sını, yeme bozukluğu varyansının ise %23'ünü açıklamaktadır. Çalışma bulguları, sosyal medya bağımlılığının ruh sağlığı üzerindeki olumsuz yansımalarının doğrudan bir bağdan ziyade biyolojik (uyku) ve bilişsel (ruminasyon) mekanizmalar üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Özellikle yatmadan önceki yoğun kullanımın uyku hijyenini bozması ve dijital platformlardaki sosyal kıyaslamaların ruminatif süreçleri tetiklemesi, mental sağlık riskini artırmaktadır. Sonuçlar, klinik müdahalelerde bu aracı faktörlerin hedef alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the role of sleep quality and rumination variables in the relationship between common mental health problems such as eating disorders and depression that reduce individuals' quality of life. Although the relationship between these problems and social media addiction is shown in the literature, the impact of the intermediary factors in this relationship is limited to a limited extent. The study sample consists of 450 adult individuals. In the data collection process, Social Media Addiction, Beck Depression, EDE-Q-13, Pittsburgh Sleep Quality, and Ruminative Response scales were used; hypotheses were tested using the SPSS Process Macro (Model 4) extension and the Bootstrap method. Analysis results showed significant positive relationships between social media addiction and rumination, eating disorders, depression, and sleep quality. In mediation models, it was determined that the direct effect of social media addiction on both depression and eating disorders became non-significant when sleep quality and rumination variables were included. This finding proves that the variables in question play a full mediating role between addiction and psychopathology. The models explain 56% of the variance in depression and 23% of the variance in eating disorders. Study findings reveal that the negative reflections of social media addiction on mental health are shaped through biological (sleep) and cognitive (rumination) mechanisms rather than a direct link. Especially, the disruption of sleep hygiene due to intense use before bedtime and the triggering of ruminative processes by social comparisons on digital platforms increase mental health risks. The results emphasize the importance of targeting these mediating factors in clinical interventions.
Benzer Tezler
- Adolesanlarda sosyal medya, dijital oyun ve internet bağımlılığının; yeme ve uyku bozuklukları üzerine etkisinin incelenmesi
Social media, digital game and internet addiction have been observed its effects on eating and sleep disorders among adolescents
BEGÜM DENİZ BULAT BESİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU YILMAZ
- Yeme bağımlılığının lise öğrencilerinde yaygınlığının saptanması ve sosyal medyanın etkisi: Kütahya ili örneği
Determination of prevalence of food addiction in high school students and the effect of social media: The case of Kütahya province
BÜŞRA ZEYNEP ÖĞÜTLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
- Lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının yeme bozukluğu davranışı, sosyal görünüş anksiyetesi ve benlik saygısı ile ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between social media addiction and eating disorder behaviors, social appearance anxiety, and self-esteem among high school students
HİCRAN ALTIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiSosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ORHON
- Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile yeme bozuklukları arasındaki ilişki
The relationship between social media addiction and eating disorders in adolescents
ASLI GÜRLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- Erzurum lise öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ve beslenme tutumları: Dijital çağın yeme alışkanlıklarına etkisi
Social media addiction and eating attitudes among high school students in Erzurum: The impact of the digital age on eating habits
AYBALA AFİFE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNAN YILMAZ