5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabı etkinlikleri, değerlendirme soruları ve öğrenme çıktılarının Haladyna taksonomisine göre incelenmesi
Analysis of the activities, assessment questions and learning outcomes in the 5th grade social studies textbook according to Haladyna's taxonomy
- Tez No: 1025858
- Danışmanlar: PROF. DR. ZAFER ÇAKMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yenilenen 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer alan etkinlikleri, değerlendirme sorularını ve ders kitabının dayandığı öğrenme çıktılarını Haladyna taksonomisi açısından incelemektir. Sosyal bilgiler dersi, öğrencilere yalnızca bilgi aktaran değil; aynı zamanda onların düşünme, sorgulama ve karar verme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen bir derstir. Bu nedenle ders kitaplarındaki etkinlik ve soruların hangi bilişsel düzeyleri yoklayan yapıda olduğu önemli bir araştırma konusudur. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak desenlenmiş ve verilerin toplanmasında doküman analizi tekniği kullanılmıştır. İnceleme nesnesini Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında hazırlanan ve 2024-2025 eğitim öğretim yılından itibaren okutulmaya başlanan 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitabındaki toplam 46 etkinlik, 71 değerlendirme sorusu (örnek sorular) ve programda yer alan 19 öğrenme çıktısı, araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşüne sunulan Haladyna Taksonomisine Dayalı İnceleme Formu aracılığıyla kodlanmıştır. Araştırmada Haladyna taksonomisinin standart hâli temel alınmıştır. Bulgulara göre ders kitabındaki etkinlikler ağırlıklı olarak anlama (%43,5) ve problem çözme (%23,9) basamaklarında yoğunlaşmakta; etkinliklerin %56,5'i üst düzey bilişsel süreçlere (problem çözme, eleştirel düşünme ve yaratıcılık) karşılık gelmektedir. Değerlendirme soruları büyük ölçüde anlama (%62,0) basamağında toplanmış, soruların üst düzey oranı %38,0'de kalmıştır. Öğrenme çıktılarının ise %57,9'u üst düzey basamaklara karşılık gelmektedir. Buna göre etkinlikler ve öğrenme çıktıları üst düzey bilişsel süreçlere görece dengeli biçimde yer verirken, değerlendirme sorularının ağırlıklı olarak anlama (temel) düzeyinde kaldığı; dolayısıyla üç birim arasında tam bir taksonomik uyumun bulunmadığı söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the activities, the assessment questions and the learning outcomes of the renewed 5th grade social studies textbook, prepared within the scope of the Türkiye Century Education Model, according to Haladyna's taxonomy. Social studies is a course that aims not only to transfer information to students but also to develop their thinking, questioning and decision-making skills. For this reason, it is an important research topic to determine which cognitive levels the activities and questions in textbooks are designed to measure. The study was designed within the qualitative research approach and the document analysis technique was used to collect the data. The object of analysis is the 5th grade social studies textbook prepared by the Ministry of National Education in 2024. A total of 46 activities, 71 assessment questions (sample questions) and 19 learning outcomes were coded through the Haladyna-based analysis form developed by the researcher and submitted to expert opinion. Descriptive analysis as well as frequency and percentage distributions were used in the analysis of the data. The study is based on the standard form of Haladyna's taxonomy, which consists of four levels: understanding, problem solving, critical thinking and creativity; the last three of these are treated as higher-order cognitive processes. According to the findings, the activities in the textbook are mostly concentrated at the understanding (43.5%) and problem solving (23.9%) levels, and 56.5% of the activities correspond to higher-order processes (problem solving, critical thinking and creativity). The assessment questions are largely gathered at the understanding level (62.0%), and 38.0% of the questions measure higher-order thinking skills. 57.9% of the learning outcomes correspond to higher-order levels. Accordingly, while the activities (56.5%) and learning outcomes (57.9%) devote a relatively balanced place to higher- order cognitive processes, the assessment questions (38.0%) clearly lag behind them; therefore it can be said that there is not a complete taxonomic alignment among the three units. At the end of the study, suggestions were made for curriculum developers, textbook writers and teachers.
Benzer Tezler
- İlköğretim 1998 ve 2004 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarına göre yazılmış 4. ve 5. sınıf ders kitaplarının öğrenme anlayışları, içerik ve kullanılabilirlik açılarından karşılaştırılması
Comparison of 4 &5 th grades primary education social studies textbooks written on the basis of 1998 and 2004 educational programme: Learning approaches, content and usability
GAMZE KALIPCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Bölümü
DOÇ. DR. YÜCEL KABAPINAR
- Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabının sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında incelenmesi
Analyzing the 5th grade social studies textbook in the context of sustainable development goals
ÖZNUR GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA TAK
- İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde değerler eğitiminin gerçekleştirilmesine ilişkin bir durum çalışması
A case study regarding values education in the fifth grade social studies course in primary education
TUBA ÇENGELCİ
Doktora
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEFİK YAŞAR
- Sosyal bilgiler ders kitaplarında eleştirel düşünme becerisinin yeri
The place of critical thinking skill in social studies textbooks
ÖZGÜR BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI AVCI AKÇALI
- Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler programındaki değerlerle ilgili görüşleri ve bunların kazandırılmasına ilişkin uygulamaları
Primary school teachers' opinions about the values in social sciences programme and their practices for having them acquired
SULTAN AKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAMMER CELALETTİN MUŞTA