Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan bir grup Osmanlı dönemi ciltleri
A group of Ottoman period bookbindigs in Konya Regional Manuscripts Library
- Tez No: 1025888
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN KÖŞKLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir mecmua ya da kitabın sayfalarını düzenli biçimde bir arada tutmak ve dağılmalarını önlemek amacıyla oluşturulan, ince tahta, deri veya üzerine kâğıt bez ya da deriyle kaplanmış mukavva malzemeden yapılan koruyucu kaplara cilt denir. Yazının ilk örneklerinin ortaya çıktığı dönemlerde kâğıt henüz kullanılmadığından, metinler balmumu levhalar ve papirüs üzerine yazılmış, tahta levhalar arasında saklanarak korunmuştur. Parşömenin yaygınlaşmasıyla birlikte kitap biçimi gelişmiş, kâğıdın icadı ise cilt sanatının asıl yükselişine öncülük etmiştir. Bu süreçle birlikte cilt, işlevsel bir araç olmaktan çıkarak bir sanat alanı haline gelmiştir. İslam dünyasında Kur'an-ı Kerim'in korumak amacıyla ortaya çıkan ilk örnekleri, sade süslemeleri ile dikkat çeker. Cilt sanatı yalnızca Kur'an-ı Kerim nüshalarında değil, farklı konularda kaleme alınan yazma eserlerin korunmasında da kullanılmıştır. Farklı devletlerin sanat anlayışları doğrultusunda yeni üsluplar ortaya çıkmış, böylece cilt sanatında her çağ kendi estetik değerini yansıtan özgün örnekler üretilmiştir. Türkler, Orta Asya'dan Anadolu'ya taşıdıkları zengin el sanatları geleneğiyle ciltçilikte yeni teknikler, desenler ve üsluplar ortaya koymuşlardır. Tezimizin temel konusunu, Konya Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan bir grup Osmanlı dönemi ciltleri oluşturmaktadır. Tez, dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde cildin tanımı, cilt sanatının tarihsel gelişimi, Türk cilt sanatının tarihsel gelişimi, mücellitler ve mücellit teşkilatı, cilt sanatında kullanılan üsluplar, cildin yapılışı, cildin yapımında kullanılan malzeme ve aletler, cildin bölümleri ve cilt çeşitleri ele alınmıştır. İkinci bölümde Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde katalog çalışmasına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise karşılaştırma ve değerlendirme kısmı yer almaktadır. Çalışmanın bu bölümünde incelenen ciltler; malzeme, renk, teknik, cildin bölümleri ve süsleme özellikleri açısından incelenmiş, diğer kütüphanelerdeki örneklerle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
A protective cover, called a binding, is made of thin wood, leather, or cardboard covered with paper, cloth, or leather, and is designed to keep the pages of a manuscript or book together in an orderly manner and prevent them from falling apart. In the early periods when the first examples of writing appeared, paper was not yet in use; texts were written on wax tablets and papyrus, and preserved between wooden boards. With the spread of parchment, the book form developed, and the invention of paper paved the way for the true rise of bookbinding as an art. In this process, binding evolved from a purely functional tool into a field of artistic expression. The first examples produced in the Islamic world to preserve the Qur'an are notable for their simple ornamentation. Bookbinding was not limited to copies of the Qur'an but was also used to preserve manuscripts on various subjects. New styles emerged in accordance with the artistic approaches of different states, so that each era produced unique examples reflecting its aesthetic values. The Turks, with the rich tradition of handicrafts they brought from Central Asia to Anatolia, introduced new techniques, patterns, and styles in bookbinding. The main focus of this thesis is a group of Ottoman- period bookbindings housed in the Konya Manuscript Library. The thesis consists of four main sections. The first section covers the definition, scientific development of the art of binding, current developments in Turkish binding art, bookbinders and their organizations, styles used in binding art, the structure of the binding, the materials and tools used in the binding components, the binding sections, and the binding characteristics. The second section provides information about the Konya Regional Manuscript Library. The third section covers the cataloging process. The fourth section includes a comparison and evaluation section. The bindings examined in this section were examined in terms of material, color, technique, binding parts, and appearance, and were evaluated by comparing them with samples from other collections.
Benzer Tezler
- Konya bölge yazma eserler kütüphanesi'nde bulunan Darende cilt örnekleri
Darende binding samples found in Konya regional library of writing works
AYŞE SERPİL ODABAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiNecmettin Erbakan Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'nde Barok ve Rokoko etkisinin görüldüğü Kur'an-ı Kerim'lerin Serlevha ve Hatime tezhiplerinin incelenmesi
Examination of the Tablets and Hatime Illuminations of the Holy Quran with Baroque and Rococo Influence in Konya Regional Manuscript Library
HATİCE SENA SÜMBÜLLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZKARCI
- Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi'nde bulunan bazı yazma eserlerin tezhiplerinin incelenmesi
A research of illumination of some manuscripts in the Library Konya Yusuf Aga
NURCAN SERTYÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. DR. BAŞAK BURCU TEKİN
- Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi'nde bulunan yazma eserlerdeki ebrû çeşitleri
The varietes of marble in manuscripts in the library of Yusuf Aga in Konya
ŞERİFE YAZGAN TANYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
El SanatlarıSelçuk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET SAİM ARITAN
- Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan bazı Delâilü'l- Hayrât'lardaki tasvirler
Descriptions (miniature) same of Delâilü?l- Hayrât?s in Konya District Manuscripts Library
OSMAN NURİ SOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Sanat TarihiSelçuk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÇAYCI