Türk Popülasyonunda Sfenoid Sinüs Pnömatizasyon Tipleri ve Komşu Nörovasküler Yapıların Anatomik Varyasyonlarının Bilgisayarlı Tomografi ile Değerlendirilmesi
EVALUATION OF SPHENOID SINUS PNEUMATIZATION TYPES AND ANATOMICAL VARIATIONS OF ADJACENT NEUROVASCULAR STRUCTURES BY COMPUTED TOMOGRAPHY IN THE TURKISH POPULATION
- Tez No: 1025902
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇE TANYERİ TOKER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Kulak Burun ve Boğaz, Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
- Anahtar Kelimeler: Sfenoid sinüs, pnömatizasyon, bilgisayarlı tomografi, Onodi hücresi, internal karotid arter, optik sinir, vidian kanal, foramen rotundum, Sphenoid sinus, pneumatization, computed tomography, Onodi cell, internal carotid artery, optic nerve, vidian canal, foramen rotundum
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Kulak, Burun, Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TÜRKÇE ÖZET TÜRK POPÜLASYONUNDA SFENOİD SİNÜS PNÖMATİZASYON TİPLERİ VE KOMŞU NÖROVASKÜLER YAPILARIN ANATOMİK VARYASYONLARININ BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Amaç: Türkiye'de tek merkezde FESC uygulanmış geniş bir hasta grubunda sfenoid sinüs pnömatizasyon tiplerinin dağılımı ve pnömatizasyon derecesinin sfenoid sinüse komşu nörovasküler yapılardaki anatomik varyasyonlarla ilişkisi bilgisayarlı tomografi üzerinden değerlendirildi. Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif ve radyolojik olarak planlandı. Ocak 2015-Ağustos 2025 arasında FESC uygulanan hastalara ait paranazal sinüs bilgisayarlı tomografi görüntüleri tarandı; verileri eksiksiz 1.181 olgu analize alındı. Sfenoid sinüs pnömatizasyon tipi, klival ve lateral uzanım paternleri, Onodi hücresi, Keros sınıflaması, vidian kanal ilişkileri ile optik sinir, internal karotid arter, vidian kanal ve foramen rotunduma ait protrüzyon ve dehisans bulguları sağ ve sol taraf için ayrı kaydedildi. Pnömatizasyon derecesi ile anatomik varyasyonlar arasındaki ilişki, yaş ve cinsiyete göre düzeltilmiş lojistik regresyonla incelendi; lateral uzanımın vidian kanal ve foramen rotundum protrüzyonuyla, Onodi hücresinin optik sinir varyasyonlarıyla ilişkisi taraf düzeyinde, olgu içi eşleşme dikkate alınarak ayrıca analiz edildi. Bulgular: Olguların yaş ortalaması 50,3 ± 15,7 yıl idi; 699'u erkek (%59,2), 482'si kadındı (%40,8). En sık pnömatizasyon tipi postsellar A idi (534 olgu, %45,2); olguların %89,8'inde pnömatizasyon en az sellar düzeye ulaşmıştı. Onodi hücresi en az bir tarafta 795 olguda (%67,3) mevcuttu. Hasta düzeyinde internal karotid arter protrüzyonu 626 olguda (%53,0), vidian kanal protrüzyonu 468 olguda (%39,6), optik sinir protrüzyonu 440 olguda (%37,3) ve foramen rotundum protrüzyonu 297 olguda (%25,1) saptandı. Tek katsayılı ordinal modelde pnömatizasyon derecesi internal karotid arter protrüzyonu (aOR 3,34; %95 GA 2,78-4,01), vidian kanal protrüzyonu (aOR 2,34), foramen rotundum protrüzyonu (aOR 2,03), vidian kanal dehisansı (aOR 1,89), optik sinir protrüzyonu (aOR 1,70) ve internal karotid arter dehisansı (aOR 1,48) ile ilişkiliydi; Onodi hücresi ile ilişki ters yöndeydi (aOR 0,78). İnternal karotid arter protrüzyonunda doğrusal etki varsayımı karşılanmadı ve artış özellikle sellar-postsellar sınırında belirginleşti. Lateral uzanım tipi vidian kanal ve foramen rotundum protrüzyonu ile güçlü ilişki gösterdi; kombine uzanımda aOR sırasıyla 18,72 ve 12,84'e ulaştı. Onodi hücresi, pnömatizasyon için düzeltildiğinde optik sinir protrüzyonu ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (aOR 1,26; %95 GA 1,04-1,54; q=0,042). Sağ-sol karşılaştırmalarında Onodi hücresi, vidian kanal protrüzyonu, internal karotid arter protrüzyonu ile foramen rotundum protrüzyon ve dehisansında anlamlı fark bulundu. Sonuç: Sfenoid sinüs pnömatizasyon derecesi, komşu nörovasküler yapılardaki protrüzyon paternleriyle ilişkili bulundu; en belirgin ilişki internal karotid arter protrüzyonunda izlendi. Vidian kanal ve foramen rotundum protrüzyonu özellikle lateral uzanım paterniyle güçlü ilişki göstermektedir. Onodi hücresi daha az pnömatize sfenoidlerde yoğunlaşmakla birlikte, pnömatizasyon için düzeltildiğinde optik sinir protrüzyonu ile bağımsız ilişki göstermiştir. Bulgular, preoperatif bilgisayarlı tomografi değerlendirmesinin pnömatizasyon tipiyle sınırlandırılmamasını; klival ve lateral uzanım, Onodi hücresi, vidian kanal, internal karotid arter, optik sinir ve foramen rotundum bulgularının sağ ve sol taraf için ayrı değerlendirilmesini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
İNGİLİZCE ÖZET EVALUATION OF SPHENOID SINUS PNEUMATIZATION TYPES AND ANATOMICAL VARIATIONS OF ADJACENT NEUROVASCULAR STRUCTURES BY COMPUTED TOMOGRAPHY IN THE TURKISH POPULATION Aim: This study aimed to determine the distribution of sphenoid sinus pneumatization types in a large single-centre Turkish surgical cohort and to evaluate the association between the degree of pneumatization and anatomical variations of adjacent neurovascular structures using computed tomography images. Materials and Methods: This retrospective radiological study included paranasal sinus computed tomography images of patients who underwent FESS between January 2015 and August 2025. A total of 1,181 cases with complete data were analysed. Sphenoid sinus pneumatization type, clival and lateral extensions, Onodi cell, Keros classification, vidian canal relationships, and protrusion and dehiscence of the optic nerve, internal carotid artery, vidian canal and foramen rotundum were recorded bilaterally. The association between pneumatization degree and anatomical variations was analysed using logistic regression adjusted for age and sex. The relationships of lateral extension with vidian canal and foramen rotundum protrusion, and of the Onodi cell with optic nerve variations, were analysed at the side level with cluster-robust variance estimation to account for within-patient pairing. Results: The mean age was 50.3 ± 15.7 years; 699 patients (59.2%) were male and 482 (40.8%) female. Postsellar A was the most common pneumatization type (534 cases, 45.2%), and 89.8% had at least sellar-type pneumatization. Onodi cells were present on at least one side in 795 cases (67.3%). At the patient level, internal carotid artery protrusion was found in 626 cases (53.0%), vidian canal protrusion in 468 (39.6%), optic nerve protrusion in 440 (37.3%) and foramen rotundum protrusion in 297 (25.1%). In the single-coefficient ordinal model, pneumatization degree was associated with internal carotid artery protrusion (aOR 3.34, 95% CI 2.78-4.01), vidian canal protrusion (aOR 2.34), foramen rotundum protrusion (aOR 2.03), vidian canal dehiscence (aOR 1.89), optic nerve protrusion (aOR 1.70) and internal carotid artery dehiscence (aOR 1.48), while its association with Onodi cells was inverse (aOR 0.78). The linear-effect assumption was not met for internal carotid artery protrusion, with the main increase occurring at the sellar-to-postsellar transition. Lateral extension type was strongly associated with vidian canal and foramen rotundum protrusion, with aORs reaching 18.72 and 12.84 in the combined-extension group. After adjustment for pneumatization, Onodi cells were independently associated with optic nerve protrusion (aOR 1.26, 95% CI 1.04-1.54; q=0.042). Significant right-left differences were found for Onodi cells, vidian canal protrusion, internal carotid artery protrusion, and foramen rotundum protrusion and dehiscence. Conclusion: The degree of sphenoid sinus pneumatization was associated with patterns of neurovascular protrusion, most prominently for the internal carotid artery. Vidian canal and foramen rotundum protrusion were strongly associated with the pattern of lateral extension. Although Onodi cells were more frequent in less pneumatized sphenoid sinuses, they remained independently associated with optic nerve protrusion after adjustment for pneumatization. These findings support bilateral, structure-specific preoperative computed tomography assessment rather than reliance on the main pneumatization type alone.
Benzer Tezler
- Sfenoid sinüs pnömatizasyonunun internal karotid arter protrüzyonuna etkisinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the effect of sphenoid sinus pneumatization on internal carotid artery protrusion
ELİF SARI
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2021
Diş HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENVER ALPER SİNANOĞLU
- Türk popülasyonunda adenilat kinaz enzim sistemi gen frekanslarının dağılımı
Başlık çevirisi yok
ERSİ KALFOĞLU(ABACI)
- Türk popülasyonunda asit fosfataz, gliyoksalaz ve amilaz polimorfizmleri ile enzim aktivitesi-fenotip ilişkileri
Başlık çevirisi yok
ÖMER AKBEYAZ
- Türk populasyonunda ADA ve G6PD sistemlerinin polimorfizmi ve adli bilimlerde uygulama alanları
Başlık çevirisi yok
GÜLBERK EMİNSOY
- Türk popülasyonunda afidikolin, flordeoksiüridin ve kafein ile indüklenen frajil bölgelerin sıklık ve dağılımları
Frequency and distribution of fragile sites induced by aphidicolin, fluorodeoxyuridine and caffeine in the Turkish population
GÜLGÜN GÜVEN