Yerleşim alanlarındaki derelerde taşkın analizleri ve kontrol yöntemleri: Kağıthane deresi (İstanbul) örneği
Flood analysis and control methods of stream in urban areas: Case of Kağıthane stream (İstanbul)
- Tez No: 105554
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET EKMEKÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Kağıthane deresi (İstanbul), Eğri Numarası, birim hidrograf, sentetik birim hidrograf, havza morfolojisi, hidroloji, taşkın, Dereler, Kağıthane Deresi, Taşkınlar, İstanbul, Kağıthane stream (Istanbul), Curve Number, unite hydrograph, synthetic unite hydrograph, watershed morphology, hydrology, flood, Streams, Kağıthane Stream, Floods, Istanbul
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji (hidrejeoloji) Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ill ÖZET Serbest akan derelerin aşırı yağışlarla akımlarının hızla artarak yatağından taşması sonucunda, plansız ve denetimsiz olarak gelişen yerleşim alanları sular altında kalmaktadır. Kağıthane deresi (İstanbul) sık sık yatağından taşarak yatağı boyunca yer alan tarım alanlarını, fabrikaları ve evleri taşkın sulan altında bırakmaktadır. Taşkın kontrol yöntemlerinin belirlenebilmesi için öncelikle taşkınların tahmin edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda öncelikle taşkını kontrol eden faktörlerin başında gelen, Kağıthane deresi havzası jeolojisi, morfolojisi, hidrolojik ve hidrojeolojik özellikleri ortaya konmuştur. 155 km2'lik bir drenaj alanına sahip olan Kağıthane deresi 4. dereceden bir deredir ve havzasımn yaklaşık % 80'i hidrojeolojik açıdan geçirimsiz / yan geçirimli, birimlerle örtülüdür. Geçirimsizliği düşük olan Trakya formasyonu ile Belgrad formasyonunun drenaj ağı yoğunluğu ile litolojik birimlerin geçirgenliği arasındaki ilişki dikkate alındığında havzanın hemen hemen tamamını kaplayan bu iki formasyonun taşkın analizleri açısından aynı özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir. Kağıthane deresine ait yeterli ve güvenilir akım değerleri bulunmadığı için birim hidrograf havza fiziksel özellikleri ve yağış değerleri kullanılarak sentetik yöntemle elde edilmiştir. Taşkın akımı çalışmalarında Kağıthane deresi beslenme alanı içerisinde ve yakın çevresinde yer alan üç ölçüm istasyonuna ait yağış verileri kullanılmış, yağış değerlerine en iyi uyan Log Pearson IE olasılık dağılım fonksiyonu kullanılarak 100 yıl yinelenme süreli yağış değeri hesaplanmıştır. Yüzeysel akışın belirlenmesinde, SCS eğri numarası yöntemi kullanılarak Kağıthane deresi havzası için CN 77 bulunmuş ve baz akım ilavesi ile yüzyıl yinelenme süreli taşkın akımı Qıoo 267.2 m3/s olarak belirlenmiştir Taşkın akımının (Qıoo=267.20 m3/s) 20m kanal taban genişliğinde 3,5m yüksekliğinde beton kaplamalı, dikdörtgen, basit en kesitli kanal içerisinde akışının sağlanması çalışma alanında yapısal taşkın önleme yöntemi olarak önerilmektedir. Etkili bir taşkın kontrolü yapısal projelere ek olarak yapısal olmayan önlemleri de dikkate alarak gerçekleştirilebilir. Taşkın önleme amaçlı yapısal olmayan yöntemler taşkın yatağı arazi kullanımının kontrollü olarak yapılması ilkesine dayanmaktadır. Çalışma alanı arazi kullanımı, % 60 orman, % 19 yerleşim, % 13 tanm, % 5 yol, % 3 çayır olarak belirlenmiştir. Arazi kullanımında değişiklik olması halinde, proje taşkın akımları değişebilecek, önerilen yapısal önlem yetersiz kalabilecektir.
Özet (Çeviri)
IV ABSTRACT Urban area that have grown out of control are often flooded by stream after storm rainfall. Kağıthane stream (Istanbul) frequently floods and damages the agriculture area, factories and houses in its flood plain. An effective flood control method necessities an accurate prediction of flood. In this regard, the major factors such as geology, morphology, hydrology and hydrogeology that control the flood phenomena were studied for the Kağıthane stream. Kağıthane stream with a 155 km2 drainage basin is a fourth order stream and 80 % of the watershed is covered with impermeable/semi impermeable units. Based on the drainage density analysis, the Trakya and Belgrad lithological formations were considered to have the same geohydrologic characteristics and that can be taken as a single unit in the flood analyses. Due to the lack of reliable and sufficiently long stream flow data, the unite hydrograph that was required for flood analysis was derived using the synthetic methods The rainfall data used in flood prediction were obtained from three meteorological stations located in and around the Kağıthane watershed area. The probability distribution of the extreme rainfall data were found to fit best with The Log Pearson EQ function Soil Conservation Service Curve Number Method was used for direct runoff calculations. Taking all basin characteristics such as lithology, slope and land use the curve number for the Kağıthane stream was found to be CN = 77. After adding the baseflow to the calculated runoff a flood flow of 267.2 m3/s was determined for a 100 year return period. As a structural flood control method a rectangular shaped concrete channel of 20 m x 3.5 m is suggested to carry the 100 year return period flood. However, it is very important to state that the most effective flood control is passable only if the non-structural control methods are also applied together with the above suggested structural control methods. In this regard, a controlled land-use is essential particularly in the flood-plain of the stream. In case of a change in the current land use in the Kağıthane watershed area which is designated as 5% roads, 3% pasture, 19 % residential, 60 % forest; the flood flow will change and consequently the suggested control structure will most probably fail to function effectively.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN
- Geleneksel Sivrihisar evleri
Traditional houses of Sivrihisar
FİSUN ÖZŞUÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ORHAN CEZMİ TUNCER