Tüş tabirnamesi (İnceleme-Metin-İndeks)
Dream interpretation book (analysis-text-index)
- Tez No: 231194
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Doğu Türkçesi, Rüya, Rüya tabirnameleri, Çağatayca, Eastern Turkish, Dream, Dream tabir-names, Chagatay language
- Yıl: 2008
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Rüya, konuyla ilgili yazılmış eserlerde bir birine benzer şekilde“uyku halinde zihinde beliren düşünceler, olaylar”diye tanımlanmaktadır. İslam kültürü ve medeniyetinde önemli bir yere sahip olan rüya ve rüya tabiri ile ilgili olarak yazılan eserlere de genellikle tabirname adı verilmektedir. Bugün Türkiye kütüphanelerinde, Türk yazı dilinin çeşitli dönemlerinde yazılmış bir çok yazma ve basma tabirname bulunmaktadır.Tüş Tabirnamesi, BYEBEK Genel 5031/135'te kayıtlı Çağatay Türkçesine ait bir rüya tabirnamesidir. Çağatay Türkçesi, Türk yazı dilinin üçüncü merhalesini teşkil eden ve 11. yüzyıldan 19. yüzyılın sonlarına kadar devam eden ve daha sonra yerini Özbek Türkçesine bırakan bir yazı dilidir. Tabirnamenin yazıldığı dönem olan 19. yüzyıl eserlerinde Özbek Türkçesinin yanısıra yer yer Klasik Çağatay Türkçesi dil özellikleri de görülmektedir. Bu dönem eserlerinde klasik dönem dil özelliklerinin görülmesinin sebebi, yazı dilindeki yavaş değişim ve eski konuları ele alan eserlerde klasik dilin kullanılmasıdır. Bu dönemde yeni konuları ele alan eserlerde ve konuşma dilinde ise Çağatay Türkçesi yerine Özbek Türkçesinin kullanıldığı görülmektedir.Çağatay Türkçesi üzerine yapılan çalışmalar özellikle klasik dönem üzerinde yoğunlaşmıştır. Bunun sebebi, kütüphanelerde klasik döneme ait eserlerin daha çok yer almasıdır. Çağatay Türkçesinin son dönemine ait çalışmaların az olmasının en önemli nedeni, 19. yüzyılda Türklerin Orta Asya'daki siyasi birliğinin sona ermesiyle Rusların kolayca bu bölgeyi işgal etmesidir. Ayrıca Rusların işgalden sonra buradaki eserleri kendi kütüphanelerine taşımaları nedeniyle de bu coğrafyadaki eserlerin Rusya dışında elde edilip ilim alemine tanıtılması güçleşmiştir.Çağatay Türkçesinin son dönemine ait çalışmamızın giriş bölümünde, rüyanın tanımı, İslamiyet'teki yeri ve genel olarak tabirnameler hakkında bilgi verildikten sonra kütüphanelerimizde yer alan ve tespit edilen tabirnameler tanıtılmıştır. Ayrıca Çağatay Türkçesinin son döneminin daha iyi bir şekilde ortaya konabilmesine katkı sağlamak için de Tabirnamenin imlası ve fonetik hadiseler eserin elverdiği ölçüde ayrıntılı bir şekilde örneklendirilmeye çalışılmıştır. Biçim bilgisi başlığı altında isim çekimi, sıfatlar, zamirler, zarflar edatlar ve daha sonra basit ve birleşik fiil çekimi yanında birleşik fiiller örneklendirilmeye çalışılmıştır.Metin bölümünde ise Tüş Tabirnamesi'nin tam metni transkribe edilmiş, Arapça ve Farsça kısımlar ise metinde Arap harfleriyle yazılarak Türkçe çevirileri dipnotta verilmiştir.Dizin bölümünde de Çağatay Türkçesinin sözlüğünü oluşturmak isteyen araştırmacılara katkı sağlamak ve Tabirnamenin söz varlığını ortaya koymak için 3257 madde başlı söz dizini hazırlanmıştır.
Özet (Çeviri)
In many written works on dream, this term is described in common as ?thoughts and events occuring in sleepnig mode?. The works written on dreams and interpretation of dreams which have a crucial place in Islamic culture and civilization are defined as ? Tabirname? ( the book on the interpretation of dreams). Nowadays, in the libraries of Turkey, many books on the interpretation of dreams written in different periods of Turkish written language can be found in printed and manuscript form.Dream interpretation book ?Tüş? written in Chagataian Turksih recorded in BYEBEK general 5031/ 135. Chagataian Turkish represents the third phase of Turkish written language, used within the 11th and 19th centuries leaving its place to Uzbek Turkish. The period when dream interpretation book ?tüş? was written, namely in the 19th century, not only Chagataian but also Uzbek language structures could be seen in patches in written works. The reasons of encountering classical period language features in the works in this period could be the low speed change in written language and the preference of using classical language in works holding traditional issues. On the other hand, for works dealing with newer issues and for spoken language forms in that period Uzbek Turkish was used instead of Chagataian Turkish.Many research of Chagataian Turkish mainly emphasizes classical period. The reason of it could be that many works belonging to the classical period could easily be found in libraries. After having ceased the existence of political unity of Turks in Middle Asia in the 19th century, that Russians invaded that region with ease could be the most important reason of why there are only a few Works written in the last period of Chagataian Turkish. Furthermore, after invasion, that Russians carried these works to their own libraries made gaining and representing these works in that region to the science world quite difficult.In the introduction of our study belonging to the last period of Chagataian Turkish, the definition of dream, its place in Islam and overall introduction of dream interpretation books colud be found. Secondly, dream interpretation books found our libraries are represented. In order to contribute the presentation of last period Chagataian Turkish best, spelling of dream interpretation book ?Tüş? and its phonetic features are exemplified in details as much as the work itself provides. In the chapter of morphology, conjugation of nouns, adjectives, pronouns, adverbs, postpositions and simple and complex conjugation of verbs and compound verbs are also described with examples.In text chapter, all text of Tüş dream interpretation book is transcribed and the parts written Arabic and Persian language are written in Arabic letters, Turkish translation versions are given as a footnote.At last, an index including 3257 items is prepared in order to put forth the vocabulary potential of ?Tüş? and to contribute the researchers who want to build up a dictionary of Chagataian Turkish.
Benzer Tezler
- Mӓhmud hӓsӓniy tarafından Özbek Türkçesine tercüme edilen Hüsӓyn İbn-i İbrâhim Muhӓmmӓd ӓt-Tӓflisiy'nin Kâmilüʼt-Tӓʼbir/Mükӓmmӓl Tuş Tӓʼbirnâmӓsi (7-61. sayfalar arası) (Transkripsiyon-inceleme-aktarı-dizin)
This MA thesis was conducted on the pages between 7 and 61 of Kâmilü't-Ta'bir/Mükammal Tuş Ta'birnâmasi written by Hüseyn İbn-i İbrâhim Muhammad et Taflisiy, which was translated into Uzbek Turkish by Mahmud Hasany. The thesis is comprised of four main chapters: Transcription, Research, Transition and Index
BURCU YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ÖZTÜRK
- Tuş vuruşu dinamiğine dayalı anomali tespiti yöntemleri üzerine bir çalışma
A study on anomaly detection methods based on keystroke dynamics
FARUK ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZÜLEYHA AKUSTA DAĞDEVİREN
- Tuş vuruşlarına dayalı kimlik doğrulama yöntemleri: Evrimi, zorlukları ve gelecek yönelimlerinin kapsamlı bir incelemesi
Keystroke based authentication methods: A comprehensive review of evolution, challenges, and future directions
NEBİL VURAL GÜNDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Yönetim Bilişim SistemleriIşık ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÇELİKTAŞ
- Kimlik doğrulaması için tuş vuruş dinamiklerine dayalı bir güvenlik sisteminin yapay sinir ağları ile geliştirilmesi
Developing a security system for authentication based on keystroke dynamics using artificial neural networks
ZEKİ ÖZEN
Doktora
Türkçe
2016
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİNÇ GÜLSEÇEN
PROF. DR. SUSHIL K. SHARMA
- Parkinson hastalığının tuş vuruş datası kullanılarak tespiti
Detection of Parkinson disease by using keystroke data
NEZİF TAMSON
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiBaşkent ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA YILMAZ