Çağatay Türkçesinde fiil
Verb in chagatay Turkish
- Tez No: 263220
- Danışmanlar: PROF. DR. M. METİN KARAÖRS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi-eylem, Dil bilgisi-yapım ekleri, Dil bilgisi-çekim ekleri, Köken bilim, Çağatayca, Grammar-verb, Grammar-constructive affix, Grammar-inflections, Etymology, Chagatay language
- Yıl: 2010
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bölümü
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tezin konusunu Çağatay Türkçesinin fiil ile ilgili dil malzemesi oluşturmaktadır. Bu tezde, Çağatay dönemine ait on sekiz eser taranarak dönemin fiile dayalı söz varlığı ortaya konulmuştur. Daha sonra bu fiillerin yapılışları, kullanışları ve fonksiyonları hakkında bilgi verilmiş ve elde edilen veriler şu altı başlık altında incelenmiştir:I.Basit FiillerII.Türemiş Fiiller1.İsimden Fiil Türeten Ekler2.Fiilden Fiil Türeten EklerII.Birleşik FiillerIV.Fiil Çekimi1.Bildirme/ Haber Kipleri2.Tasarlama KipleriV.Sıfat-FiillerVI.Zarf-FiillerBasit fiiller, kendi içlerinde daha basit anlamlı ögelere ayrılmayan kök fiillerdir. Bunlar ses yapıları bakımından sınıflandırılmıştır. Türemiş fiiler ise, isim ya da kök fiil ve gövdelerine getirilerek kurulmuş olan fillerdir.Türemiş fiiller, tezde öncelikle eklerine göre tasnif edilmiş, yapıları ve fonksiyonları ayrıntılı olarak incelenmiş ve ardında anlamları da verildikten sonra parantez içerisinde fillerin türetme biçimleri gösterilerek etimolojik tahlilleri yapılmıştır. Birleşik fiil bölümünde fiiller, kuruluşları bakımından sınıflandırılarak işlevleri ve anlamları bakımından değerlendirilmiştir. Çağatay Türkçesinde fiil çekimi, bildirme ve tasarlama kipleri olarak iki başlık altında ele alınmıştır.Çağatay Türkçesinde sıfat-fill yapan ekler zaman ifadelerine göre tasnif edilmiş ve örnekler sıfat-fiillin eksiz, hall, iyelik, çokluk ekleri ve edat kullanımına göre sınıflandırılmıştır.Çağatay Türkçesindeki zarf-fiiller de eklere göre sınıflandırılarak anlam ve yapı özellikleri tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Subject of this thesis is to form language material about verbs of Chagatay Turkish. In this study 18 works that belong to Chagatay period have been reviewed and verb based word existence of the period has been occurred. There is information about forms, use and function of these verbs and available data is researched under the following headlines:I. Simple VerbsII. Derivative Verbs1. Verbs derived from nouns (denominative)2. Verbs derived from verbsIII. Compound VerbsIV.Verb infection (conjungtion)1.Indicative2. Designing modesV. Verbal-adjectivesVI.Verbal- adverbsSimple verbs are stem verbs that are not spilt simpler items among themselves. Derived verbs are words that are formed by adding affixes to verb or noun stems. In this study derived verbs are firstly classified for their affixes, their structure and functions are studied in detail then etymological analyes are done by showing how the verbs are derived in brackets after their meanings are presented. In Compound vers part verbs are classified according to their structures and considered for their functions and meanings. In Chagatay Turkish verb inflection are studied under two headlines, as ındicative and designing modes.In Chagatay Turkish affixes that derive verbal adjectives are classified according to theis time expressions and examples are classified according to affix, mode, possessive, plural affixes and preopsition usage of verbal adjective.Verbal adverbs in Chagatay Turkish are also classified according to affixes and their mening and structure feattures are determined.
Benzer Tezler
- Özbek Türkçesinin leksikolojisi
Başlık çevirisi yok
SELAHİTTİN TOLKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiEski Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ YÜCE
- Özbek ve Uygur Türkçe`lerinde isim
Nouns in Uzbek and Uigur Turkish
HİKMET KORAŞ
Doktora
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCER GÜLENSOY
- Harezm Türkçesinde fiil
Verbs in Kharezm Turkish
FUNDA TOPRAK
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AYSU ATA
- Özbek Türkçesinde sıfat-fiil ve zarf-fiiller
Participles and gerindiums in Uzbek Turkish
HALİME ŞULE ATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
DilbilimBalıkesir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN DURGUT
- Seyyid Kasımî'nin destanlarının metin, aktarım ve dil incelemesi (Ses ve şekil bilgisi)
Seyyid Kasımî's legends, texts, transfers and language surveys
ÜMİT EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF AVCI
- Ali Şir Nevayi'nin Mecalisü'n-Nefayis'i ile Cem Sultan'ın Türkçe Divan'ı arasında ses bilgisi ve ekler açısından karşılaştırma
Compare about voices difference and addition between Ali Şir Nevayi?s Mecalisü?n-Nefayis and with Cem Sultan?s Turkish Divan
TURGAY AKDURUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. BİLAL YÜCEL