Öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between teachers? organizational citizenship behaviors and burnout
- Tez No: 319625
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. YUSUF İNANDI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, Tükenmişlik sendromu, Örgütsel vatandaşlık, Öğretmen davranışı, Öğretmenler, İlköğretim öğretmenleri, Burnout, Burnout syndrome, Organizational citizenship, Teacher behavior, Teachers, Primary education teachers
- Yıl: 2012
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı ilköğretim okullarındaki öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu ana amacın yanısıra, öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranış düzeylerinin belirlenmesi, bu davranışların cinsiyet, yaş, kıdem, kadro durumu değişkenleriyle birlikte incelenmesi ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi, tükenmişliğin, cinsiyet, yaş, kıdem, kadro durumu değişkenleriyle birlikte incelenmesi şeklinde alt amaçlar belirlenmiştir.Araştırmadaki veriler, 2010-2011 eğitim öğretim yılı içinde, Mersin ili merkez ilçelerindeki ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 930'u kadın, 769'u erkek olmak üzere toplam 1699 öğretmenden toplanmıştır. Örgütsel yurttaşlık davranışını (öyd) ölçmek için uzman görüşleri alınarak ve literatür taraması yapılarak oluşturulan örgütsel yurttaşlık davranışı anketi, tükenmişlik içinse Maslach Tükenmişlik Envanteri kullanılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS paket programının 17.0 versiyonu kullanılmıştır. Çözümleme sürecinde, betimleyici istatistiklerin yanısıra, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmış, bulgular p<0.05 ve p<0.01 anlamlılık düzeyine göre yorumlanmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, ilköğretim okullarındaki öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışı göstermeleri, tükenmişlikleriyle ters ilişkilidir. Ayrıca, örgütsel yurttaşlık davranışını kadınların ve anlamlı fark bulunan boyutlarda genel olarak yaşı büyük veya kıdemli öğretmenlerin daha fazla sergiledikleri, kadro durumuna göre ise anlamlı fark bulunan tek boyut olan sportmenliği, kadrolu öğretmenlerin daha az gösterdikleri tespit edilmiştir. Tükenmişlikle ilgili olarak sadece duyarsızlaşma boyutunda anlamlı fark bulunmakta olup, erkeklerin daha çok duyarsızlaşma yaşadığı görülmektedir. Genel olarak, duygusal tükenme ve duyarsızlaşmayı en az yaşayan grubun 46 ve üstü yaşındaki öğretmenlerin veya kıdemli öğretmenlerin, en çok yaşayanların 36-45 yaş aralığını kapsayan aktivizm evresindekilerle, mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin olduğu görülmektedir. Kişisel başarı boyutunda ise, yine mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin ve 26-35 yaş aralığının puanlarının az, 46 ve üstü yaş grubundaki kıdemli öğretmenlerin puanlarının daha fazla olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Son olarak, çalışmadan çıkan sonuçlar literatür eşliğinde tartışılmış ve konuyla ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to investigate the relationship between teachers? organizational citizenship behaviors and burnout. In addition to this main purpose, it was determined to investigate these secondary purposes: assessing teachers? organizational citizenship behavior (ocb) levels, investigating the relationship between ocb and the variables of gender, age, seniority, employment status and assessing teachers? burnout levels, investigating the relationship between burnout and the variables of gender, age, seniority, employment status.Data in the study was gathered from, 930 women and 769 men, a total of 1699 teachers who have been teaching at primary schools in central districts in Mersin during the 2010-2011 academic year. In order to measure organizational citizenship behavior, ocb scale which was formed by taking ideas from professions, reading literature and to measure burnout, Maslach Burnout Inventory was used. SPSS 17.0 software was used for the statistical anaysis of the data. To analyse data, descriptive statistics, t-test, analyze of variance (ANOVA), correlation and regression analysis methods were used, findings were interpreted according to p<0.05 and p<0.01 significance level.According to the results, primary school teachers? organizational citizenship behaviors are related inversely to the teachers? burnout. Women show the most organizational citizenship behaviors. Generally older or more experienced teachers show more ocb. But, according to the employment status, the only component which is at the significance level, sportsmanship, it is determined that permanent staff show less ocb. Regarding burnout, only depersonalization is at the significance level and men generally score higher on this component. It is seen that senior staff and teachers 46 years or older score low on emotional exhaustion and depersonalization whereas teachers who are in the activism phase, from 36 to 45 years old, and who are recently employed score high on emotional exhaustion and depersonalization. Results show that in personal accomplishment, teachers who are new to their job and 26-35 years old score low, 46 years and older who have seniority score high. Finally, results gathered from this research were discussed and suggestions were offered.
Benzer Tezler
- İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin yöneticilerine duydukları güven ile örgütsel yurttaşlık davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ELİF SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜNEVVER ÖLÇÜM ÇETİN
- İlköğretim okulu öğretmenlerinin görüşlerine göre örgütsel adanma ile örgütsel yurttaşlık davranışları arasındaki ilişki
The commitment between organizational citizinship behaviours according to the primary school teachers
LÜTFİYE KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEFER ADA
- İlköğretim okulları yönetici ve öğretmenlerinin örgütsel yurttaşlık davranışları
Public basic education school teachers and mangers organization citizenship behaviors
ALİ FARUK YAYLACI
Doktora
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET AYDIN
- İlköğretim ve ortaöğretim okulları öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık algıları (Malatya ili örneği)
Primary and high schools teachers' perceptions of organizational citizenship (Malatya province sample)
CELALETTİN KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İ. BAKIR ARABACI
- İlköğretim öğretmenlerinin mesleki bağlılıklarına etki eden faktörler
Factors which affects to primary school teachers? occupational commitments
ASİM AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimBeykent Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN ÖZER