Geri Dön

İlk üç asır kelamî tartışmalar bağlamında Taberî(224-310/839-923)'nin konumu

Tabarî(224-310/839-923)'s position in the context of the kalām discussions in the first three centuries

  1. Tez No: 413830
  2. Yazar: NAİF YAŞAR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AKİF KOÇ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Taberî, Kelam, Taberî Tefsiri, Taberî'nin Kelamî Konumu, Fırka, Kur'an-ı Kerim, Taberi, Tefsir, İlahiyat, İslamiyet, Tabarî, Kalām, Tabarî's Exegesis, The Kalām Position of Tabarî, Sect, Islamic theology, Koran, Taberi, Commentary, Theology, Islam
  7. Yıl: 2015
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İslamî fikriyatın teşekkülünde ilk dört asır büyük bir öneme sahiptir. Zira temel İslam ilimlerinin doğuşu ve sistematize edilişi bu döneme denk gelmektedir. Bu dönemde İslam Devleti'nin büyümesi ve Müslümanların yeni kültürlerle karşılaşmasıyla, İslamiyet'in ilk yıllarında sorgulanmadan kabul edilen dini düşüncelerin bu dönemlerde sorgulanmaya başlanmasına sebep olmuştur. Özellikle Hz. Osman'ın şehit edilmesiyle başlayan siyasî iç kargaşaların etkisiyle İslam âlimleri arasında birçok kelamî konuda ihtilaflar ortaya çıkmış ve bu ihtilaflar paralelinde birbirinden farklı görüşleri olan birçok fırka tezahür etmiştir. Ortaya çıkan bu fırkaların fikirlerinde temel aldıkları referanslar da doğal olarak birbirinden farklılık arz etmiştir. Bazı fırkaların temel dayanağı Kur'ân ve Sünnet iken, bazılarının akıl ve mantık ve diğer bazılarının ise siyasî muharrikler olmuştur. Özetlediğimiz bu dönemi değerlendiren ve bu bağlamda bir tutum geliştiren Taberî, bazılarına göre Selefî, bazılarına göre koyu bir Ehl-i Sünnet taraftarı, bazılarına göre Ashabu'l-Hadis'ten biri ve diğer bazılarına göre ise Eş‛arī kelamcılarının bir prototipidir. Fakat bu tanımlamaların hiçbirisi tam olarak Taberî'nin kelamî konumunu yansıtmaz. Bununla beraber bu tanımlamaların her birisinin haklılık payı da yok değildir. Zira Taberî, bu fırkaların hepsinin de bazı görüşlerini benimsemiştir. Fakat tüm fikirlerini kabul ettiği bir fırka yoktur. O, genel itibariyle Ehl-i Sünnet'in görüşlerini paylaşmakla beraber, bu görüşlerinde tam bir tutarlılık içerisinde hareket etmez. Zira Ḳaderiyye vb. bid‛a fırkası olarak gördüğü grupların düşüncelerini reddetme endişesi ve kendisini mensup gördüğü akideyi savunma telaşı onu, bazı görüşlerinde çelişkiye sevk etmiştir.

Özet (Çeviri)

The first four centuries are very important in terms of formation of the Islamic thoughts. Because the essential Islamic sciences have born and become systematized in this era. Growing of Islamic State and meeting of Muslims with new cultures brought along the disputations of the Islamic thoughts which were accepted without interrogation at the beginning of Islam. Especially by the effect of the political chaos among Muslims which started by the martyrdom of caliph Osman, a lot of conflicts arouse on many theological topics among experts of Islam and in parallel with these controversies, many different schools of kalām came out. Of course these schools have based their thoughts on different references. Some schools have relied on Qur'ân and Sunna whereas some others based their thoughts on reason and logic and the other ones on the political stimulants. Taberî, who analyzes and takes a stand accordingly for the period we summarized, is according to some experts a Salafi; according to some others he is a strong supporter of Sunnite; according to the other ones he is one of the Aṣḥāb al-Ḥadīs (traditionists) and according to some others he is a prototype of Ashʽarite theologians. But actually no one of these definitions explains Tabarî's position of kalām clearly. Yet, each of these definitions is right partially. Because Taberî has supported some ideas of all these schools. But there is not any school among them which Tabarî supported all of its thoughts. Although he generally adopts the ideas of Sunnite, he is not coherent in all the thoughts he supports. Because the anxiety of rejection of thoughts of some schools like Ḳadarites which he regarded as heretics and worry of defence of the creed that he belonged, caused him to have contradictions in some of his ideas.

Benzer Tezler

  1. Siyasî ve itikadî İslam mezheplerinde tekfir olgusu ve tezahürleri (Hicrî ilk üç asır)

    The phenomenon of takfir in the political and theological Islamic sects and its manifestations (First three centuries of the hijrah)

    HAKAN ATALAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    TarihAnkara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SÖNMEZ KUTLU

  2. Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı

    Başlık çevirisi yok

    RECEP EREN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ Üniversitesi

    Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY

  3. Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri

    Başlık çevirisi yok

    GÖNÜL VAROL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY

  4. Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma

    Başlık çevirisi yok

    NAZMİYE YÜKSEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Psikolojiİstanbul Üniversitesi

    Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYSEL EKŞİ

  5. Sanayi politikaları ve planlı dönemde imalat sanayine etkileri

    Başlık çevirisi yok

    AHMET CAFOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    EkonomiGazi Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YALÇIN EROL