Halil Nimetullah Öztürk'te millileşme ve çağdaşlaşma kavramları
The Concepts of nationalization and contemparization in Halil Nimetullah Öztürk
- Tez No: 42701
- Danışmanlar: DOÇ.DR. HÜSEYİN AKYÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Türk İnkılap Tarihi, Sociology, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Batılılaşma, Milliyetçilik, Türkçülük, Öztürk, Halil Nimetullah, Westernization, Nationalism, Turkism, Öztürk, Halil Nimetullah
- Yıl: 1995
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Cumhuriyet döneminde Türk toplumu önemli bir takım yapısal değişikliklere uğramıştır. Bu değişiklikler, Osmanlı toplum yapısından Türk toplum yapısına geçiş sürecinde ortaya çıkmıştır. Osmanlı İslam/ümmet kültürüne dayalı yapıdan, Türk batıcı/milli kültüre geçiş olarak beliren bu yeni devletin kültür politikası, birçok yazar, düşünür tarafından millileşme ve çağdaşlaşma olarak saptanmıştır. Çağdaş değerleri ve millet kimliğini benimsemiş bir Türk toplumu yaratmayı amaçlayan Cumhuriyet seçkinleri, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet inkılâplarıyla bu amaçlarına ulaşmışlardır. Cumhuriyet döneminin az tanınan düşünürlerinden birisi olan Halii Nimetuilah Öztürk (1880-1957), Türkçü ve Batıcı bir düşünürdür. Daha çok Türkçü bir düşünür olan Öztürk, Türk inkılâbının Osmanlı kültüründen Türk kültürüne geçiş olarak tanımlamıştır. Bu çerçevede özellikle, dil ve tarih alanları başta olmak üzere katı bir anti-Osmanlıcı anlayışı savunmuştur. Başta dil olmak üzere hukuk, ekonomi, ahlak, din vb. gibi toplumsal kurumlarda Osmanlı unsurlarının tamamen atılması ve yerlerine Türklük unsurlarının alınması gerektiğini belirtmiştir. Dil inkılâbının amacını, metafizik olan Osmanlıcadan Türkçeye geçmek olarak saptamış; tarih inkılâbının amacınında önemsiz ve zararlı olan Osmanlı kültürünün atılarak yerine Türk kültürünün alınması biçiminde tanımlamıştır. Türk Dil ve Tarih Kurultaylarına katılmış, anti- Osmanlıcı görüşlerini resmi düzeyde savunmuştur. Millileşmek anlayışı yanında Öztürk'ün diğer temel görüşü de, Avrupalılaşmakla eş saydığı çağdaşlaşmak anlayışıdır. Halkçılık, laiklik ve cumhuriyet ilkelerinden hareketle devletin siyasal rejimini“lâdinî Cumhuriyet”(din dışı cumhuriyet) olarak saptamıştır. Kültürel düzeyde Batının Doğudan üstün olduğu anlayışını savunarak, Batılı gibi giyinip yaşamamız gerektiğini belirtmiştir. Kısaca çağdaşlaşmayı Doğunun bedeviyat yapısından Batının medeniyet yapısına geçiş olarak tanımlamıştır. Halil Nimetuilah Öztürk, pozitivist bir yaklaşımı benimsemiş, A.Comte, E.Durkheim ve Z.Gökalp'in görüşlerinden etkilenmiştir. Mantık profesörü olan Öztürk, mantık konusunda da L Levey-Bruhl ve Ribot'un görüşlerinden etkilenmiştir. Bu çalışmayla, anti-Osmanlıcı temellere dayanarak millileşmek ve çağdaşlaşmak anlayışını savunan Halil Nimetuilah Öztürk'ü Türk düşünce dünyasına kazandırmak amacındayız.
Özet (Çeviri)
ÖZET Cumhuriyet döneminde Türk toplumu önemli bir takım yapısal değişikliklere uğramıştır. Bu değişiklikler, Osmanlı toplum yapısından Türk toplum yapısına geçiş sürecinde ortaya çıkmıştır. Osmanlı İslam/ümmet kültürüne dayalı yapıdan, Türk batıcı/milli kültüre geçiş olarak beliren bu yeni devletin kültür politikası, birçok yazar, düşünür tarafından millileşme ve çağdaşlaşma olarak saptanmıştır. Çağdaş değerleri ve millet kimliğini benimsemiş bir Türk toplumu yaratmayı amaçlayan Cumhuriyet seçkinleri, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet inkılâplarıyla bu amaçlarına ulaşmışlardır. Cumhuriyet döneminin az tanınan düşünürlerinden birisi olan Halii Nimetuilah Öztürk (1880-1957), Türkçü ve Batıcı bir düşünürdür. Daha çok Türkçü bir düşünür olan Öztürk, Türk inkılâbının Osmanlı kültüründen Türk kültürüne geçiş olarak tanımlamıştır. Bu çerçevede özellikle, dil ve tarih alanları başta olmak üzere katı bir anti-Osmanlıcı anlayışı savunmuştur. Başta dil olmak üzere hukuk, ekonomi, ahlak, din vb. gibi toplumsal kurumlarda Osmanlı unsurlarının tamamen atılması ve yerlerine Türklük unsurlarının alınması gerektiğini belirtmiştir. Dil inkılâbının amacını, metafizik olan Osmanlıcadan Türkçeye geçmek olarak saptamış; tarih inkılâbının amacınında önemsiz ve zararlı olan Osmanlı kültürünün atılarak yerine Türk kültürünün alınması biçiminde tanımlamıştır. Türk Dil ve Tarih Kurultaylarına katılmış, anti- Osmanlıcı görüşlerini resmi düzeyde savunmuştur. Millileşmek anlayışı yanında Öztürk'ün diğer temel görüşü de, Avrupalılaşmakla eş saydığı çağdaşlaşmak anlayışıdır. Halkçılık, laiklik ve cumhuriyet ilkelerinden hareketle devletin siyasal rejimini“lâdinî Cumhuriyet”(din dışı cumhuriyet) olarak saptamıştır. Kültürel düzeyde Batının Doğudan üstün olduğu anlayışını savunarak, Batılı gibi giyinip yaşamamız gerektiğini belirtmiştir. Kısaca çağdaşlaşmayı Doğunun bedeviyat yapısından Batının medeniyet yapısına geçiş olarak tanımlamıştır. Halil Nimetuilah Öztürk, pozitivist bir yaklaşımı benimsemiş, A.Comte, E.Durkheim ve Z.Gökalp'in görüşlerinden etkilenmiştir. Mantık profesörü olan Öztürk, mantık konusunda da L Levey-Bruhl ve Ribot'un görüşlerinden etkilenmiştir. Bu çalışmayla, anti-Osmanlıcı temellere dayanarak millileşmek ve çağdaşlaşmak anlayışını savunan Halil Nimetuilah Öztürk'ü Türk düşünce dünyasına kazandırmak amacındayız.
Benzer Tezler
- Halil Nimetullah Öztürk'ün eserleri çerçevesinde İslam ve modernite
İslam and modernity in the context of Halil Nimetullah's works
İRFAN KARANFİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihBatman ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FAHRİ ÖZTEKE
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş devrinde felsefe görüşü (Halil Nimetullah Öztürk [1880-1957] örneği)
Philosophy in the transition period from Ottoman Empire to the Turkish Republic (The example of Halil Nimetullah Ozturk [1880-1957])
ŞULE YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET HARMANCI
- Halil Nimetullah'ın“İnkılabın Felsefesi ”adlı eserinin transkripti ve incelemesi
Transcript and analysis Of Halil Nimetullah's Philosophy Of Revolution
SERAP KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA KIRKPINAR
- Darülfünun'da ahlâk dersleri programlar-ders notları-hocalar
Ethics lectures in Darulfunun schedules-lecture notes-instructors
MELEK YILDIZ GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KARA