Süreğen ve kitlesel bir travma olarak Covid-19: Üniversite öğrencilerinde Covid-19 korkusunun algılanan stres ve travma ile başa çıkabilme algısını yordamasında yaşantısal kaçınmanın aracı rolü
Covid-19 as a continuous and mass trauma: The mediating roles of experiential avoidance in prediction of college students' perceived ability to cope with trauma and perceived stress by fear of Covid-19
- Tez No: 709750
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASLI TAYLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Başa çıkma, COVID 19, Eğitim psikolojisi, Pandemiler, Stres, Stresle başetme, Travma, Yaşantısal kaçınma, Üniversite öğrencileri, Coping, COVID 19, Education psychology, Pandemics, Stress, Coping with stress, Trauma, Experiential avoidance, University students
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde COVID-19 korkusunun algılanan stres ve travma ile başa çıkabilme algısını yordamasında yaşantısal kaçınmanın aracılık etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu aracılık etkisinin farklı örneklemlerde incelenmesi için iki ayrı veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. İlk çalışmanın örneklemi Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde, örgün veya yaygın eğitimde, 2020-2021 bahar yarıyılında öğrenim gören, yaşları 18-29 arasında değişen lisans ve ön lisans öğrencilerinden oluşmuştur. Veri toplama işlemi 22 Şubat-15 Mart 2021 tarihleri arasında çevrimiçi gerçekleştirilmiş, -3.29<x<3.29 Z puanı aralığı dışında kalan ve 30 yaş ve üzeri bireylerin analizden çıkarılması sonucu %77.6'sı kadın %22.1'i erkek olmak üzere 389 katılımcıyla analiz yapılmıştır. İkinci çalışmanın örneklemi ise 2021-2022 güz yarıyılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesinde öğrenim gören, yaşları 18-29 arasında değişen lisans öğrencileri oluşmuştur. Veri toplama işlemi 25 Ekim-4 Kasım 2021 tarihleri arasında kalem kağıt yöntemiyle gerçekleştirilmiş, -3<x<3 Z puanı aralığı dışında kalan ve 30 yaş ve üzeri bireylerin analizden çıkarılması sonucu %50.4'ü kadın %49.6'sı erkek olmak üzere 385 katılımcıyla analiz yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Koronavirüs 19 Fobisi Ölçeği (Arpacı ve diğerleri, 2020), Kabul ve Eylem Formu-II (Yavuz ve diğerleri, 2016), Travma ile Başa Çıkabilme Algısı Ölçeği (Arı ve Cesur-Soysal, 2019) ve Algılanan Stres Ölçeği (Eskin ve diğerleri, 2013) kullanılmıştır. Veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) yöntemiyle analiz edilmiş, veri analizinde SPSS 22.0 ve AMOS 24.0 paket programları kullanılmıştır. İlk çalışmanın bulguları COVID-19 korkusunun yaşantısal kaçınmayı doğrudan ve anlamlı olarak yordadığını, yaşantısal kaçınmanın ise travma ile başa çıkabilme algısı ve algılanan stresi doğrudan ve anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Ayrıca COVID-19 korkusu, algılanan stres ve travma ile başa çıkabilme algısını yaşantısal kaçınma aracılığıyla dolaylı ve anlamlı olarak yordamıştır. İkinci çalışmanın bulguları COVID-19 korkusunun yaşantısal kaçınma ve travma ile başa çıkabilme algısını doğrudan ve anlamlı olarak yordadığını; yaşantısal kaçınmanın ise algılanan stresi doğrudan ve anlamlı olarak yordadığını göstermiştir. Bununla birlikte yaşantısal kaçınma travma ile başa çıkabilme algısını doğrudan ve anlamlı olarak yordamamıştır. Ayrıca COVID-19 korkusunun, algılanan stresi yaşantısal kaçınma aracılığıyla dolaylı ve anlamlı olarak yordadığı; travma ile başa çıkabilme algısını ise yaşantısal kaçınma aracılığıyla dolaylı ve anlamlı olarak yordamadığı görülmüştür. Bunun üzerine COVID-19 korkusu modelden çıkarılıp model yeniden test edilmiştir. Yapılan YEM analizi sonucunda yaşantısal kaçınmanın algılanan stres ve travma ile başa çıkabilme algısını doğrudan ve anlamlı olarak yordadığı ve algılanan stresin travma ile başa çıkabilme algısını doğrudan ve anlamlı olarak yordadığı görülmüştür. Ayrıca yaşantısal kaçınma, travma ile başa çıkabilme algısını algılanan stres aracılığıyla dolaylı ve anlamlı olarak yordamıştır. Sonuçlar alanyazındaki çalışmalar çerçevesinde tartışılmış ve değerlendirilmiştir. Gelecekte yapılacak çalışmalar için araştırmacılara ve uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, it is aimed to examine the mediating effect of experiential avoidance in predicting the fear of COVID-19 in college students' perceived stress and perceived ability to cope with trauma. The study consisted of two seperate data collection phases to examine the mediating effect in diffirent samples. The sample of the first study consists of 389 students who study in the spring semester of 2020-2021 in formal or non-formal education at various universities in Turkey and aged between 18-29. Data collection of the study was online and between February 22 and March 15, 2021. Individuals aged 30 and over were excluded from the study. Two cases with Z-scores >3.29 were identified as univariate outliers and omitted from the data set. 77.6% of the sample is female and 22.1% male. The sample of the second study consists of 385 students who study in the autumn semester of 2021-2022 in Aydın Adnan Menderes University and aged between 18-29. Data collection of the study was between October 25 and November 4, 2021. The students filled out paper and pencil surveys. Individuals aged 30 and over were excluded from the study. Two cases with Z-scores >3 were identified as univariate outliers and omitted from the data set. 50.4% of the sample is female and 49.6% male. In the research, Demographic Information Form, Coronavirus 19 Phobia Scale (Arpacı et al., 2020), Acceptance and Action Form-II (Yavuz et al., 2016), Perceived Ability to Cope with Trauma Scale (Arı & Cesur-Soysal, 2019) and Perceived Stress Scale (Eskin et al., 2013) were used as instruments. Using SPSS 22.0 and AMOS 24.0, the data were analyzed based on the Structural Equation Modeling. Findings of the first study reveal that the fear of COVID-19 directly and significantly predicts experiential avoidance. Experiential avoidance directly and significantly predicts the perceived ability to cope with trauma and the perceived stress. Also the fear of COVID-19 indirectly and significantly predicts the perceived stress and the perceived ability to cope with trauma through experiential avoidance. Findings of the second study reveals that the fear of COVID-19 directly and significantly predicts experiential avoidance and the perceived ability to cope with trauma. Experiential avoidance directly and significantly predicts the perceived stress. But experiential avoidance doesn't directly and significantly predict the perceived ability to cope with trauma. Also the fear of COVID-19 indirectly and significantly predicts the perceived stress through experiential avoidance. The fear of COVID-19 doesn't indirectly and significantly predict the perceived ability to cope with trauma through experiential avoidance. Then the fear of COVID-19 was remowed from the model and the model was retested. The findings showed that experiantial avoidance directly and significantly predicts the perceived ability to cope with trauma and the perceived stress. The perceived stress directly and significantly predicts the perceived ability to cope with trauma. Also experiential avoidance indirectly and significantly predicts the perceived ability to cope with trauma through the perceived stress. The results were discussed in the context of the studies in the relevant literature. Suggestions for researchers and practitioners for future studies were maked.
Benzer Tezler
- Üzüm sularının pastörizasyonu ve kontsantresi sırasında hidroksimetilfurfural oluşumu üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ŞERİFE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN URAL
- Yükseltgen ortamda Beypazarı ve Çan linyitlerinden piritik kükürdün ayrılması
Removal of pyritic sulfur from Beypazarı and Çan lignites in the oxidixing medium
MUSTAFA ÜREDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ RIZA YILMAZ
- Ergenlerde kimlik statülerinin incelenmesine ilişkin kesitsel bir çalışma
Başlık çevirisi yok
GÜL N. ERYÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BUKET TEGİN
- IPS typographus ŞL.Ö ve trypodendron lineatum Şoliv.Ö'a karşı bazı feromon denemeleri
Some pheromone experiments in biochemical control of IPS typographus (L.) and trypodendron lineatum (oliv.)
ALAEDDİN BOBAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SEREZ