Cemâlî-i Uşşâkî Dîvânı'nda tasavvuf terminolojisinin işlevsel sözlüğü
A functional dictionary of the sufi terminology in the Divan of Cemâlî-i Uşşâkî
- Tez No: 713588
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE YENİTERZİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: 18. yüzyıl, Cemaleddin-i Uşşaki, Cemali, Divanlar, Eski Türk edebiyatı, Sözlük, Sözlükbilim, Tasavvuf, Türk edebiyatı, Şairler, 18. century, Cemaleddin-i Uşşaki, Cemali, Divans, Old Turkish literature, Dictionary, Lexicology, Mystic, Turkish literature, Poets
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, on sekizinci yüzyıl mutasavvıf şairi Cemâlî-i Uşşâkî'nin Dîvân'ında tasavvuf terminolojisi kapsamında kullanılan kelime ve kavramların tespiti, kullanım sıklıklarının belirtilmesi ve köken bakımından araştırılması yapılarak işlevsel bir sözlük oluşturulması amaçlanmıştır. Tezde, Cemâlî-i Uşşâkî'nin Dîvân'ındaki dinî ve tasavvufî kavramlar için Nihan Nomer Karaman'ın doktora tezi (1988) esas alınmıştır. Bu çalışmada, terimler alfabetik sıralamaya göre düzenlenmiş, sıklık sayıları belirtilmiş, sözlük ve tasavvufî anlamları altında ilgili beyitler tasnif edilerek sıralanmıştır. Çalışmada ilk olarak kavramların kökeni, Arap ve transkripsiyon harfleriyle yazılışı, Dîvân'daki geçiş sıklık sayısı verilmiştir. Daha sonra lügat ve tasavvuf ıstılahındaki manaları ilgili sözlüklerden araştırılarak belirtilmiştir. Bu açıklamanın hemen altına kavramın geçiş sıklığını gösteren beyit ve bentler sıralanmıştır. Çalışmanın devamında Cemâlî-i Uşşâkî Dîvân'ında geçen tasavvufî kelime ve kavramların listesi hazırlanarak Dîvân'da en sık kullanılan kavramlar gösterilmiştir. Yine bu liste, Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsünde Hasan Sezâyî-i Gülşenî, Kemâl-i Ümmî, Hüsâmeddîn-i Uşşâkî, Azîz Mahmûd Hüdâyî ve Abdülmecîd-i Sivâsî'nin Dîvânları için yapılmış benzer tezlerin sonuçları ile sunularak mukayesesi yapılmıştır. Bu şekilde hazırlanan çalışmanın işlevsel bir sözlük olarak tasavvuf literatürüne katkıda bulunması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler Tasavvuf, Tasavvufi Türk Edebiyatı, Cemâlî-i Uşşâkî, Dîvân, İşlevsel Sözlük
Özet (Çeviri)
In this study, it was aimed to create a functional dictionary by creating a regular list of words and terms used within the scope of Sufism terminology in the dîvân of the Sûfî poet Cemâlî-i Uşşâkî, one of the sheikhs of the eighteenth century, and researching their meanings, usage frequencies and origins. The thesis is based on religious and mystical terms in Cemâlî-i Uşşâkî Dîvân from the text prepared by Nihal Nomer Karaman as her doctoral thesis. In the study, first of all, the origin of the terms, their spelling in Arabic and transcript letters, the frequency of occurrence in Dîvân are given. Afterwards, Lexical and sûfî meanings of the terms were determined from the related glossaries and meanings were presented. Just below that, related couplets showing the frequency of the sûfî terms are listed. Then, a table of sufi terms in Cemâlîi Uşşâkî's Dîvân was prepared and the most frequently used terms in the Dîvân were presented. Additionally, this table was compared with the results of similar theses prepered for the Dîvâns of Hasan Sezâyî-i Gülşenî, Kemâl-i Ümmî, Hüsâmeddîn-i Uşşâkî, Aziz Mahmûd Hüdâyî and Abdülmecîd-i Sivâsî at Üsküdar University Sûfî Studies Institute. Keywords Sûfîsm, Cemâlî-i Uşşâkî, Dîvân, Sûfî Terms, Functional Dictionary
Benzer Tezler
- Etlik piliçlerde; başlama yeminden bitirme yemine geçiş dönemleri üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
EROL KARKAN
- Türk turizminde tabii kaynaklar ve ormanların bu amaçla incelenmesi
Başlık çevirisi yok
KEMAL ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMAL ŞANLI
- Otelcilik ve gastronomi alanında iş organizasyonu ve yönetimi
Başlık çevirisi yok
YUSUF HACISÜLEYMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Turizmİstanbul ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL ŞANLI