Geri Dön

Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme anketinin Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik-güvenirlik çalışması

Nutrition literacy in adults adaptation of the assessment questionnaire to Turkish: Validity-reliability study

PDF İndir

  1. Tez No: 724491
  2. Yazar: MERVE YILDIRIM
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜL KIZILTAN, PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Anketler, Beslenme, Beslenme okuryazarlığı, Güvenilirlik ve geçerlilik, Türkçe uyarlama, Yetişkinler, Ölçekler, Questionnaires, Nutrition, Nutrition literacy, Reproducibility of results, Turkish adaptation, Adults, Scales
  7. Yıl: 2021
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Başkent Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, bireylerin beslenme okuryazarlığına yönelik tutumlarının ölçülebilmesi için bu alana ilişkin spesifik bir ölçme aracı geliştirerek, geçerlilik ve güvenirlik çalışmasını yapmak ve yetişkin bireylerin beslenme okuryazarlık durumlarını belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Spor merkezine üye olan diyetisyen desteği ile beraber birebir ders alan ve 18-64 yaş arası 314 gönüllü bireyin her birine demografik bilgi formu, genel sağlık durumlarını değerlendirmek amacıyla Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF-TR), beslenme okuryazarlık seviyelerinin ölçülmesi için Yetişkinlerde 40 maddelik Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı doldurtulmuştur. Geçerlilik ve Güvenirlik analizlere göre; 40 maddelik Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracının beş faktör (boyut) altında toplandığı ve ölçeğin hem toplam hem de alt boyutlarının güvenirlik katsayıları 0,60'ın üzerinde bulunmuştur. Faktör boyutlarının geçerliliğini ispatlamak için ise Doğrulayıcı (Confirmatory) Faktör Analizi uygulanmıştır. Zaman faktörü açısından da aynı bireylerde test-tekrar test güvenirlik analizi (Sınıf içi korelasyon katsayısı) sonuçları da Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı'nın orta düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir. İstatistiksel analizler SPSS 20.0 programında yapılmıştır. Ölçekteki cevapların doğru yanlış (1 ve 0) olarak alınması nedeniyle klasik doğrulayıcı analizi yerine tetrakronik korelasyonlardan hesaplanan ikili doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Toplanan verilerin istenilen modele uygun olup olmadığı Tetra-com syntax kullanılarak (156) SPSS programı ve AMOS Yapısal Eşitlik Modeli ile analiz edilmiştir. Kişilerin beslenme okuryazarlık puanı açısından yaşam kalitesi puanında artış meydana geldiği gözlemlenmiştir (r=0.213; p<0.05). Beslenme okuryazarlığı, buna paralel olarak sağlıklı beslenme alışkanlıklarının ve yaşam kalitesinin toplumdaki tüm gruplarda arttırılabilmesi için aileden başlanarak okul ve diğer profesyoneller eşliğinde beslenme eğitimi etkinlikleri düzenlenmeli ve bu faaliyetlerinin denetlemesi diyetisyenlerce yapılmalıdır. Beslenme Okuryazarlığı puanları literatüre uygun olarak modifiye edilerek şu şekilde sınıflandırılmıştır: ≤28 puan: Yetersiz beslenme okuryazarlığı olasılığı, 29-38 puan: Zayıf beslenme okuryazarlığı olasılığı, ≥39 puan: İyi beslenme okuryazarlığı olasılığı. Bu çalışmanın sonucunda katılımcıların beslenme okuryazarlığı seviyelerinin yeterli düzeyde olduğu bulunmuştur. Beslenme okuryazarlığı alt faktörlerinden alınan puanlar incelendiğinde; kişilerin genel beslenme bilgisinden %98,6'sının, okuduğunu anlama bilgisinden %90,7'sinin, besin grupları sorularından %100'ünün, porsiyon miktarı ile ilgili sorulardan %44,4'ünün ve etiket okuryazarlığı ile ilgili sorulardan ise bireylerin %92,1'inin yeterli beslenme okuryazarlığı düzeyinde olduğu gözlemlenmiştir. Kadınların beslenme okuryazarlığı toplam puanının erkeklerin beslenme okuryazarlığı toplam puanından yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Yaşam kalitesi toplam puanı açısından erkek ve kadın bireyler arasında anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir. Sonuç olarak beslenme alışkanlıklarının şekillenmesinde rolleri olan spor, beslenme ve yaşam merkezlerinin etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiği, bu durumun kurumlardaki seminerler ile sağlanabileceği değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

This research was planned and conducted in order to measure the attitudes of individuals towards nutritional literacy, to develop a specific measurement tool related to this field, to conduct validity and reliability studies and to determine the nutritional literacy status of adult individuals. A demographic information form for each of 314 volunteers aged 18-64 who took one-to-one lessons with the support of a dietitian who is a member of the sports center, the World Health Organization Short Form of Quality of Life Scale (WHOQOL-BREF-TR) to evaluate their general health status, and the nutritional literacy levels of A 40-item Nutrition Literacy Evaluation Tool for Adults was filled in to measure it. According to the validity and reliability analysis; The 40-item Nutrition Literacy Assessment Tool gathered under five factors (dimensions) and the reliability coefficients of both the total and sub-dimensions of the scale were found to be over 0.60. Confirmatory Factor Analysis was applied to prove the validity of the factor dimensions. In terms of time factor, test-retest reliability analysis (intraclass correlation coefficient) results also showed that the Nutrition Literacy Assessment Tool was moderately reliable. Statistical analyzes were made in SPSS 20.0 program. Since the answers in the scale were taken as true or false (1 and 0), binary confirmatory factor analysis calculated from tetrachronic correlations was applied instead of classical confirmatory analysis. Whether the collected data is suitable for the desired model or not was analyzed using the Tetra-com syntax (156) with the SPSS program and the AMOS Structural Equation Model. It was observed that an increase occurred in the quality of life score in terms of the nutritional literacy score of the individuals (r=0.213; p<0.05). In order to increase nutritional literacy, and in parallel with this, healthy eating habits and quality of life in all groups in the society, nutrition education activities should be organized starting from the family and accompanied by school and other professionals, and these activities should be supervised by dietitians. The Nutrition Literacy scores were modified in accordance with the literature and classified as follows: ≤28 points: Probability of malnutrition literacy, 29-38 points: Probability of poor nutritional literacy, ≥39 points: Probability of good nutrition literacy. As a result of this study, it was found that the nutritional literacy levels of the participants were sufficient. When the scores obtained from the nutritional literacy sub-factors are examined; 98.6% of individuals' general nutritional knowledge, 90.7% of reading comprehension, 100% of food groups questions, 44.4% of questions about portion amount and 92% of individuals from questions about label literacy. It has been observed that ,1 of them have adequate nutrition literacy level. It was concluded that women's total nutritional literacy score was higher than men's total nutritional literacy score. No significant difference was observed between male and female individuals in terms of total quality of life score. As a result, it is considered that the effects of sports, nutrition and life centers, which play a role in shaping nutritional habits, should not be ignored and this situation can be achieved through seminars in institutions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    722329

    Bir üniversitenin çalışanlarının beslenme okuryazarlığı ve ilişkili etmenlerin incelenmesi

    Examination of the nutrition literacy of the employees of a university and the related factors

    GÜLCAN DEMİR ÖZDENK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Halk SağlığıHacettepe Üniversitesi

    Sağlık Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE

  2. Tez No

    905935

    Yetişkinlerde sağlık ve beslenme okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between health and nutrition literacy and healthy behaviors in adults

    BÜŞRA ERDOĞAN TAŞGIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Beslenme ve Diyetetikİstanbul Medipol Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HANDE BAKIRHAN

  3. Tez No

    670380

    Yetişkin kadınların beslenme okuryazarlığı durumlarının incelenmesi

    The investigate nutrition literacy on adult women

    GÜLAY KILIÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Ev EkonomisiAnkara Üniversitesi

    Ev Ekonomisi (beslenme Bilimleri) Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU

  4. Tez No

    614022

    Üniversite öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı durumu ve obezite ile ilişkisi

    The relationship between nutritional literacy and obesity in university students

    REYHAN UZUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Halk SağlığıErciyes Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AHMET ÖZTÜRK

  5. Tez No

    655435

    Yetişkin bireylerin beslenme okuryazarlığı durumu ve yaşam kalitesi ilişkisinin belirlenmesi: Kütahya örneği

    Determination of the relationship between nutrition literacy status andquality of life of adult individuals: The case of Kütahya

    HİLAL ER DÖNGEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN

Geri Dön