TÜRKİYE DOĞAL GAZ PİYASASI İÇİN SİSTEM DİNAMİĞİ MODELİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
A SYSTEM DYNAMICS MODEL AND SUSTAINABILITY FOR THE TURKISH NATURAL GAS MARKET
- Tez No: 776303
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUFAN DEMİREL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Sistem dinamiği, System dynamics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye doğal gaz enerji piyasasının dinamik karmaşıklığını analiz etmek ve sürdürülebilir bir enerji geleceği için politika önerileri geliştirmek amacıyla sistem dinamiği yaklaşımını kullanmaktadır. Artan enerji talebi, yüksek doğal gaz bağımlılığı, rezervlerin tükenmesi ve karbon emisyonlarındaki artış gibi temel sorunlar, mevcut enerji yapısının uzun vadede sürdürülemez olduğunu göstermektedir. Çalışmanın ilk aşamasında, Türkiye doğal gaz piyasasındaki ana değişkenler ve bunlar arasındaki etkileşimler bir nedensel döngü diyagramı (NDD) aracılığıyla kavramsallaştırılmıştır. Ardından stok-akış yapısına sahip bir bilgisayar modeli geliştirilmiş ve modelin yapısal ve davranışsal geçerliliği test edilmiştir. Model, 2000–2050 dönemi için üç farklı senaryoda (büyüme olmayan, mevcut eğilim ve gerçekleşmesi muhtemel senaryolar) simüle edilmiştir. Simülasyon sonuçları, mevcut eğilimlerin sürdürülmesi durumunda enerji bağımlılığının artacağını, fosil yakıt rezervlerinin hızla tükeneceğini ve karbon emisyonlarının yükselmeye devam edeceğini ortaya koymuştur. Buna karşılık, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandıran ve enerji verimliliğini artıran politikaların, enerji güvenliğini güçlendirebileceği, karbon emisyonlarını azaltabileceği ve ekonomik dayanıklılığı artırabileceği belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca, enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesinin ve düzenlenebilir, yenilenebilir kaynakların desteklenmesinin, değişken yenilenebilir üretimin şebeke güvenliği üzerindeki olası olumsuz etkilerini dengeleyebileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'nin enerji politikasında uzun vadeli sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşabilmesi için doğal gaz bağımlılığını azaltmaya, yenilenebilir kaynaklara geçişi hızlandırmaya ve yeni fosil yakıt yatırımlarından kaçınmaya odaklanan bütüncül stratejiler geliştirilmesi gerektiği önerilmektedir. Bu tez, sistem dinamiği metodolojisiyle Türkiye doğal gaz piyasasına özgü kapsamlı bir model sunarak, sürdürülebilir enerji politikalarının tasarımına bilimsel bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study employs a system dynamics approach to analyze the dynamic complexity of Türkiye's natural gas energy market and to develop policy recommendations for a sustainable energy future. Key issues such as growing energy demand, high natural gas dependency, resource depletion, and increasing carbon emissions indicate that the current energy structure is unsustainable in the long term. In the initial phase of the study, the key variables and interactions within Türkiye's natural gas market were conceptualized through a Causal Loop Diagram (CLD). Based on this framework, a stock-flow structure computer model was developed, and its structural and behavioral validity was rigorously tested. The model was simulated for the period 2000–2050 under three scenarios: a no-growth scenario, a business-as-usual scenario, and a likely-to-happen scenario. Simulation results revealed that under the continuation of current trends, energy dependency would escalate, natural gas reserves would deplete rapidly, and carbon emissions would increase significantly. In contrast, policies promoting a faster transition to renewable energy sources and enhancing energy efficiency were found to strengthen energy security, reduce carbon emissions, and improve economic resilience. The study also highlights that developing energy storage systems and supporting dispatchable renewable energy sources can mitigate the potential adverse impacts of variable renewable generation on grid security. Consequently, it is recommended that Türkiye adopt comprehensive strategies aimed at reducing natural gas dependency, accelerating the transition to renewable energy, and avoiding new investments in fossil fuel infrastructure to achieve long-term energy sustainability goals. This thesis provides a comprehensive model specifically designed for Türkiye's natural gas market using the system dynamics methodology and offers scientific insights for the design of sustainable energy policies.
Benzer Tezler
- Fundamental market model design in turkish power market
Türkiye Elektrik Piyasası için temel model tasarımı
AVNİ ÖZÖZEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLGÜN KAYAKUTLU
- Doğal gaz dağıtım hatlarında coğrafi bilgi sistemleri destekli kaçak tarama sistemi tasarımı
Design of a geographic information system supported leak scanning system in natural gas distribution lines
SELÇUK ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN ZAFER ŞEKER
- Sınır ötesi elektrik ticaretinin gün öncesi piyasası fiyat oynaklığı üzerindeki etkisi: Türkiye örneği
Impact of cross-border electricity trade on day-ahead market price volatility: A case study of Turkey
MUSTAFA EMİN MALKOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Evidence-based analysis of Türkiye's energy efficiency obligation scheme: sectoral applications, energy poverty, flexibility options and policy implications
Türkiye enerji verimliliği yükümlülükleri sisteminin kanita dayali analizi: sektörel uygulamalar, enerji yoksulluğu, esneklik seçenekleri ve politika çikarimlari
RABİA CİN
Doktora
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Spot doğal gaz fiyatlarını etkileyen faktörlerin panel veri modeli ile analizi: Türkiye için öneriler
Spot natural gas prices affecting factors of the panel data analysis: Suggestions for Turkey
DENİZ SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELİKKOL