The relationship between linguistic distance and neural machine translation quality
Dil mesafesi ile nöral makine çevirisi kalitesi arasındaki ilişki
- Tez No: 792582
- Danışmanlar: PROF. MEHMET ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Mütercim-Tercümanlık, Linguistics, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Bilgisayar çevirisi, Bilişsel dil bilim, Makine çevirisi, Türkçe çeviri, Uygulamalı dil bilim, Computer translation, Cognitive linguistics, Machine translation, Turkish translation, Applied lingustics
- Yıl: 2022
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir çeviri çıktısının kalitesini etkileyebilecek türlü etkenler arasında kaynak dil ile erek dil arasındaki dil mesafesinin etkisi genellikle görmezden gelinmiştir. Dil mesafesi üzerine yapılan araştırmalarda, sözcüksel yaklaşımlardan sözdizimsel yaklaşımlara doğru ilerleyen yenilikler, dil mesafesi kavramının daha bilimsel bir şekilde uygulanabilmesine olanak sağlamıştır. Bu tez, bir çeviriye dâhil olan diller arasındaki dil mesafesi arttıkça, nöral makine çevirisinin kalitesinin ne derecede değiştiği sorusunu cevaplamayı hedeflemektedir. Bu sorunun cevabına makine çevirisi özelinde erişebilmek için, Türkçe ve Türkçeden giderek uzaklaşan dilleri ileri seviyede bilen çeşitli katılımcılara, dört metnin dörder makine çevirisinin sunulduğu bir anket hazırlanmış, katılımcılardan bu çevirileri hata türlerine denk gelen sorular doğrultusunda değerlendirmeleri istenmiştir. Dil mesafesi ile çeviri kalitesi arasındaki olası ilişki, makine çevirisi yazılımlarının kurulumlarının özellikle dil mesafesine hassasiyet gösterebilmelerine dair sorular doğurarak önceden derinlemesine işlenmemiş bu ilişki üzerine daha fazla araştırmalar yapabilmek adına deneysel bir altyapı hazırlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Among all the factors that may contribute to the output quality of a translation, linguistic distance between the source language and target language had been largely cast aside. Relatively recent developments in linguistic distance research, away from lexical approaches and toward syntactic approaches, have made it possible to apply linguistic distance more methodically. This thesis aims to answer the question whether the neural machine translation quality drops as translated languages get more linguistically distant. To reach this answer in relation to machine translation, a survey was conducted in which participants were asked to evaluate machine translation outputs from different software and on different texts based on questions relating to different error types. Different participants who spoke both the source language Turkish and also increasingly more distant languages to Turkish at an advanced level were found, in order to capture the effect of a wide spectrum of language distance. The results from a relationship between linguistic distance and machine translation quality provide an experimental background for future research regarding this relatively unexplored relationship by raising specific questions about sensitivity towards linguistic distance in building machine translation tools.
Benzer Tezler
- Yapay zekanın uluslararası ticarette psikolojik mesafe algısını azaltmadaki rolü
The role of artificial intelligence in reducing the perception of psychological distance in international trade
MERT GENÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Uluslararası TicaretDokuz Eylül ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik ve Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGE ÖZGEN
- Derin öğrenme yöntemleri ile Türkçede bağlılık ayrıştırma
Dependency parsing with deep learning methods in Turkish
MÜCAHİT ALTINTAŞ
Doktora
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET CÜNEYD TANTUĞ
- Yeni bir yöneylem araştırması yaklaşımı: Bilişsel haritalar
Başlık çevirisi yok
ŞULE ÖNSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ.DR. FÜSUN ÖLENGİN
- Text generation with recurrent neural networks
Yenilenen sinir ağları ile metin üretimi
MUSTAFA ABBAS HUSSEIN HUSSEIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolÇankırı Karatekin ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN SAVAŞ
- Anlamsal kategorizasyonda anlamsal uzaklığın nöral aktivite, GABA/glutamat dengesi ve pupil yanıtıyla ilişkisi
The relationship between semantic distance in categorization and neural activity, GABA/glutamate balance, and pupillary response
EMRE MISIR
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimAnkara ÜniversitesiSinir Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ÖZGÜR AYDIN