Türkiye eğitim sistemi: Foucault'nun iktidar teknikleri bağlamında bir inceleme
Education system of Turkey: An analysis within the context of Foucault's techniques of power
- Tez No: 820231
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İLKNUR ŞENTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim kurumları, Eğitim sistemi, Eğitim yönetimi, Foucault, Michel, Türk eğitim sistemi, İktidar, Education establishments, Education system, Educational administration, Foucault, Michel, Turkish education system, Government
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Foucault'nun iktidar analizi ve iktidar teknikleri bağlamında farklı eğitim kademelerinden okulları (Anaokulu, İlkokul, Ortaokul, Lise ve Üniversite) ve genel olarak da Türk eğitim sistemini incelemek, okullar ve eğitim üzerindeki iktidar etkilerini ortaya çıkarmaktır. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) kullanılmıştır. Çalışma grubu oluşturulurken amaçsal örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve kolay ulaşılabilir durum örnekleme teknikleri tercih edilmiştir. 16 akademisyen, 6 okul yöneticisi ve 13 öğretmen olmak üzere 35 katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme yoluyla elde edilen veriler çözümlenerek Foucault'nun iktidar teknikleri çerçevesinde oluşturulmuş olan temaların içerisine yerleştirilmiştir. Bulgular: Elde edilen verilerin çözümlenmesi neticesinde“Gözetleme”,“Normalleştirme”ve“Dağıtım”olmak üzere üç ana tema oluşturulmuştur. Gözetleme temasının altında“Belirsizlik”,“Kamera kullanımı”ve“Etkinliklerin takibi ve denetlenmesi”; Normalleştirme temasının altında“Yüksek performans beklentisi”,“Zamanın normalleştirilmesi”,“Mekânın normalleştirilmesi”,“Farklılıkların bastırılması”,“Aile ve toplum baskısı”ve“Sistem kurgusu”ve Dağıtım temasının altında“Sınıflama-sıralama”,“Dışlama”ve“Mekânsal ve zamansal ayrıştırma”alt boyutları elde edilmiştir. Mekânsal ve zamansal ayrıştırma alt boyutu ise“İstenilen saatte, istenilen yerde”,“Duvarlarla çevrelenme”ve“Mekânların ayrıştırılması”başlıklarını içermektedir. Bulgular, okullarda iktidar tekniklerinin işlediğini ortaya koymuştur. Sonuç ve Öneriler: Çalışmaya katılan her eğitimcinin çalıştığı kurumda iktidar tekniklerinin ve mikro iktidarların mevcut olduğu görülmüştür. İktidarın şekillendirdiği eğitimin üyeleri olan bireyler, içselleştirdikleri iktidarı yansıtarak sistemin sürdürülmesi için önemli birer rol oynamakta ve okullarda, ailelerde ve toplumda mikro iktidar alanları oluşturmaktadırlar. Çalışma, eğitim kurumlarında var olan iktidarı, iktidar ilişkilerini ve tekniklerini incelerken eğitimin sorunlarını da ortaya çıkarmıştır ve ikisinin bağlantılı olduğu anlaşılmaktadır. Bireyler üzerinde tahakküm yaratan bir iktidarı yansıtmakta olan, yaratıcılık, eleştirel düşünme, kendini özgürce ifade etme gibi yetilere alan tanımayan ve yalnızca yarışmayı, ezberlemeyi ve tek tipte bir öğrenimi teşvik eden bu tarz bir eğitim yaklaşımının ve bu yaklaşımla birlikte toplumda, ailelerde ve okullarda egemen olan anlayışın değişmesi için yeni bir eğitim politikası geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this research is to examine schools from different levels of education (Kindergarten, Primary School, Secondary School, High School and University) and the Turkish education system in general, in the context of Foucault's power analysis and power techniques, and to reveal the effects of power on schools and education. Method: Phenomenology, one of the qualitative research designs, was used in the study. While forming the participants, among the porposeful sampling methods, maximum variation sampling and convenience sampling methods were preferred. Interviews were held with 35 participants, including 16 academicians, 6 school administrators and 13 teachers. The data obtained through the interviews were analyzed and placed under the themes created within the framework of Foucault's power techniques. Results: As a result of the analysis of the obtained data, three main themes were formed:“Surveillance”,“Normalization”and“Distribution”. Under the Surveillance theme,“Uncertainty”,“Camera use”and“Monitoring and controlling of activities”; under the Normalization theme,“High performance expectation”,“Normalization of time”,“Normalization of space”,“Suppression of differences”,“Family and society pressure”and“System design”; under the Distribution theme,“Classification-Ranking”,“Exclusion”and“Partition of space and time”sub-themes were obtained. Partition of space and time sub-theme includes titles“At the desired time, at the desired place”,“Enclosure with walls”and“Separation of spaces”. Findings revealed that power techniques are performed in schools. Conclusion and Suggestions: It has been observed that power tecniques and micro-powers exist every educators' institutions who participate the study. As members of the education which is shaped by the power, individuals reflect the power they internalize, play an important role in maintaining the system and make micro-power fields in schools, families and society. While the study analyse the power, power relations and techniques in educational institutions, it also revealed the problems of the education and it is understood that the two are related. For change this education concept, which reflects the power that oppress individuals, does not allow space for creativity, critical thinking and free self-expression skills and only encourages competition, rote-learning and standardized learning, and for change the mentality coming from with that education concept and dominates the society, families and schools, a new education policy must be developed.
Benzer Tezler
- Development as an apparatus of liberal governmental intervention: USA and Türkiye in the early cold war period
Liberal yönetimsel müdahalenin aygıtı olarak kalkınma: Erken soğuk savaş döneminde ABD ve Türkiye
MUHAMMET SALİH KAHRAMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. UMUT UZER
- Türk eğitiminde iktidar-eğitim ilişkileri ve insan yetiştirme politikalarının Michel Foucault'un panoptikon metaforuna göre incelenmesi: 1795-1946
Political power and education relationship in Turkish education and examination of human growing policy according to Michel Foucault panopticon metaphor: 1795-1946
HATİCE TEZER ASAN
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURHAYAT ÇELEBİ
- Sevgi Soysal'ın Foucault ve ikinci dalga feminizm üzerinden incelenmesi
Analyzing Sevgi Soysal through Foucault and second wave feminism
HAMİDE DEĞER
Doktora
Türkçe
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİM YILMAZ
- To the bodies themselves: E-Nabız at the intersection of bodies, politics and technologies
Bedenlerin kendisine dönüş: Beden, politika ve teknolojilerin kesişiminde E-Nabız
CANSU ÇOBANOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EMİNE ASLI ÇALKIVİK
- Challenging power, sovereignty, and politics: the dispositif of UAV technology in Turkey
İktidar, egemenlik ve siyaseti yeniden düşünmek: Türkiye'de İHA teknolojisinin dispozitifi
ZEYNEP ŞARTEPE
Doktora
İngilizce
2025
Siyasal BilimlerKadir Has ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SALİH BIÇAKCI