Yerel ekmeklik buğday çeşitlerinin bazı agro-morfolojik özellikler bakımından Bornova koşullarındaki performanslarınındeğerlendirilmesi
Assessment of performance of bread wheat landraces for some agro-morphological characters in Bornova conditions
- Tez No: 831640
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REFİYE REFİKA AKÇALI GIACHINO
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Ekmeklik buğday, Yerel tohum, Bread wheat, Local seed
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, Türkiye'nin farklı lokasyonlarından toplanmış 7 adet yerel ekmeklik buğday çeşitlerinin (Çalıbasan, Zerun, Kızılca, Kars Kırmızı, Krik, Ak Buğday, Üveyik) agro-morfolojik özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İzmir ili Bornova ilçesi Yakaköy koşullarında, 2021-2022 yılları içinde tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülen denemede kontrol olarak 3 standart çeşit (Efe, Kayra, Meltem) Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir. Varyans analiz sonuçlarına göre başak hasat indeksi ve hektolitre dışındaki özellikler p<0.01 seviyesinde önemli bulunmuştur. Araştırmada tespit edilen değerler; bitki boyu 83.7- 118.0 cm, kardeş sayısı 1.0- 2.4 adet, başak uzunluğu 5.5- 8.6 cm, başak ağırlığı 0.8- 2.2 g, başakçık sayısı 12.0- 16.3 adet, başakta tane sayısı 17.7- 35.9 adet, başakta tane ağırlığı 0.5- 1.7 g, başak hasat indeksi %62.4- %72.6, hektolitre 75.8- 80.1 kg/hl, bin tane ağırlığı 24.4- 40.2 g, parsel tane verimi 200- 653 g, dekara tane verimi 109.0- 333.3 kg/da arasında olduğu belirlenmiştir. Yerel ekmeklik buğday çeşitlerinin, bitki boyu ve kardeş sayısı bakımından standart çeşitlere göre daha yüksek ortalama değerler verdiği gözlemlenmiştir. Standart çeşitler, başak uzunluğu, başak ağırlığı, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, BTA, parsel verimi ve dekara verim bakımından yerel ekmeklik buğday çeşitlerine göre daha fazla ortalama değere sahip olmuştur. Ortalama tane verimi bakımından yerel çeşitlerin standart çeşitlerden %46.3 daha düşük verime sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak, Üveyik ve Ak buğday çeşitlerinin genel ortalamadan, Zerun çeşidi de yerel çeşit ortalamasından daha yüksek değerler vererek verim yönünden farklılık yaratmışlardır. Ayrıca, Üveyik ve Ak buğday çeşitleri Kayra standart çeşidinden daha fazla tane verimi vermiştir. Bu yerel buğday çeşitlerinin marjinal alanlarda, susuz koşullarda, sürdürebilir tarımda yetiştirilmesi yönünden Bornova ekolojik koşullarında önerilebilir. Başak uzunluğu, başak ağırlığı, başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı ve BTA bakımından ön plana çıkan genotiplerin ıslah programlarında çeşit veya hatların geliştirilmesinde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this research, it was aimed to evaluate the agro-morphological characteristics of 7 bread wheat landraces (Çalıbasan, Zerun, Kızılca, Kars Kırmızı, Krik, Ak Wheat, Üveyik) collected from different locations in Turkey. Three breeding varieties (Efe, Kayra, Meltem) were obtained from the Aegean Agricultural Research Institute as a control in the experiment, which was carried out in 3 replications according to the randomized blocks experimental design, in Yakaköy conditions, Bornova district of Izmir, between the years 2021-2022. According to the variance analysis results, the characteristics other than the spike harvest index and hectoliter were found to be significant at the p<0.01 level. The values determined in the research; plant height 83.7- 118.0 cm, number of tillering 1.0- 2.4, spike length 5.5- 8.6 cm, spike weight 0.8- 2.2 g, number of spikelets per spike 12.0-16.3, number of grains per spike 17.7- 35.9, grain weight per spike 0.5- 1.7 g, spike harvest index 62.4%- 72.6%, hectoliter 75.8-80.1 kg/hl, thousand grain weight 24.4-40.2 g, plot grain yield 200-653 g, grain yield per decare 109.0- 333.3 kg/da. It has been observed that bread wheat landraces give higher average values in terms of plant height and number of tillers than breeding varieties. Breeding varieties had higher average values than bread wheat landraces in terms of spike length, spike weight, spikelets number on spike, number of grains on spike, grain weight on spike, thousand grain weight, plot yield and yield per decare. In terms of average grain yield, it has been determined that wheat landraces have 46.3% lower yield than breeding varieties. However, Üveyik and Ak Buğday gave higher values than the general average, and Zerun gave higher values than the landraces averages and created a difference in terms of yield. In addition, Üveyik and Ak Buğday landraces gave more grain yield than Kayra. It can be recommended to grow these cultivars in Bornova ecological conditions marginal areas, under dry conditions and in sustainable agriculture. It has been concluded that genotypes that are remarkable for spike length, spike weight, number of spikelets per spike, grain number per spike, grain weight per spike and thousand grain weight can be used in breeding programs for the development of varieties or lines.
Benzer Tezler
- Tokat, Amasya ve Çorum orijinli yerel ekmeklik buğday çeşitlerinin bazı tarımsal özellikler ve geç gelişme dönemlerindeki kuraklığa tolerans yönünden karakterizasyonu
Characterization of some agricultural traits and drought tolerance at late developmental stages in bread wheat landraces from Tokat, Amasya and Çorum provinces
KÜBRA ÖZDEMİR DİRİK
Doktora
Türkçe
2020
ZiraatTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
- Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin fonksiyonel ve tam buğday ekmeği özelliklerinin karşılaştırılması, kalite ve fonksiyonel özellikler bakımından iyileştirilme olanaklarının araştırılması
Comparison of bread wheat cultivars in terms of functional and whole wheat bread properties and an investigation on the potential improvement of quality and functional properties
BUKET ÇETİNER
Doktora
Türkçe
2020
Gıda MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMİT KÖKSEL
- Bazı yerel ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde küllemeye (Erysiphe graminis f. sp. tritici) dayanıklılığın belirlenmesi
Identification of powdery mildew (Erysiphe graminis f. sp. iritici) resistance in some bread wheat (Triticum aestivum L.) landraces
BUĞRA ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YILDIRIM
- Bazı ekmeklik buğday genotiplerinin kuraklığa toleranslarının ve tarımsal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of drought tolerance and agricultural characteristics of some bread wheat genotypes
KEMAL SUBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN AYRANCI
- Bazı ekmeklik buğday (Titicum aestivum L.) genotiplerinde morfolojik ve fizyolojik özeliklerin tam ve kısıtlı su koşullarında incelenmesi
Investigation of morphological and physiological characteristics of some bread wheat (Titicum aestivum L.) genotypes under full and restricted water conditions
RECEP ZENGİN