Multipl Sklerozlu bireylerde katılım ve katılımı etkileyen faktörlerin incelenmesi

Investigation of participation and factors affecting participation in Multiple Sclerosis rates

PDF İndir

Tez No: 862358
Yazar: ECEM AKYÜZ
Danışmanlar: DOÇ. DR. ENDER AYVAT
Tez Türü: Yüksek Lisans
Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, Katılım, ICF, Vücut yapı ve Fonksiyon, Aktivite, Hasta katılımı, Rehabilitasyon, Multiple Sclerosis, Participation, ICF, Body Structures and Functions, Activity, Patient participation, Rehabilitation
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Nörolojik Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Akyüz E., Multipl Sklerozlu Bireylerde Katılım ve Katılımı Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Nöroloji Fizyoterapistliği Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2026. Bu çalışma Multipl Skleroz (MS) tanılı bireylerde katılımı ve katılımı etkileyen faktörleri Uluslararası İşlevsellik, Yeti yitimi ve Sağlık Sınıflandırması (ICF) çerçevesinde incelemek amacıyla yapıldı. Katılım düzeyi; vücut yapı ve fonksiyon, aktivite, katılım, çevresel ve kişisel faktörlerle ilişkili çok boyutlu bir kavram olup MS'li bireylerin günlük hayatta karşılaştıkları kısıtlılıkların anlaşılmasında kritik bir role sahiptir. Çalışmaya yaş ortalaması 45,27 ± 12,24 yıl olan 47 MS tanılı birey (30 kadın, 17 erkek) dahil edildi. Bireylerin katılım düzeyi Katılım ve Otonomi Anketi (IPA) kullanılarak değerlendirilmiştir. ICF'nin vücut yapı ve fonksiyonları bileşenini değerlendirmek amacıyla ağrı şiddeti için Numerik Ağrı Skalası (NAS), yorgunluğun etkisini ve şiddetini değerlendirmek amacıyla Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ve Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ), yorulabilirlik için Jamar dinamometresi, psikolojik durum için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ve bilişsel işlevler için Montreal Bilişsel Değerlendirme Testi (MoCA) kullanılmıştır. Aktivite düzeyleri; yürüme 12 Maddeli Multipl Skleroz Yürüyüş Ölçeği (MSWS-12) ve 2 Dakika Yürüme Testi (2DYT), denge Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ve mobilite Rivermead Mobilite İndeksi (RMI) ile değerlendirilmiştir. Katılım ile ilişkili yaşam kalitesi Multiple Skleroz' a Özgü Yaşam Kalitesi Anketi (MuSiQol-31) ile, kişisel faktörler Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS) ve Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ), çevresel faktörler ise Craig Hastanesi Çevresel Faktörler Envanteri (CHIEF) ile değerlendirilmiştir. IPA toplam katılım puanı ile vücut yapı ve fonksiyonları alt başlığı kapsamındaki değişkenler arasında ağrı şiddeti (r=0,413; p=0,004), yorgunluk şiddeti (r=0,479; p=0,001) ve toplam yorgunluk etki puanı (r=0,452; p=0,001) ile orta düzeyde ve pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Yorulabilirlik ölçümleri ile IPA toplam katılım puanı arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Anksiyete ve depresyon ile IPA toplam katılım puanları arasında anlamlı ilişki saptanmamış (p>0,05), depresyon ile pozitif yönde ancak anlamlı olmayan bir korelasyon belirlenmiştir (r=0,271; p=0,065). Bilişsel fonksiyon puanı ile IPA toplam katılım puanı arasında zayıf düzeyde, negatif yönde ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r=-0,298; p<0,05). Aktivite alt başlığı kapsamında, algılanan yürüyüş skoru ile IPA toplam katılım puanı arasında kuvvetli düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir korelasyon saptanırken (r=0,651; p<0,001), yürüyüş mesafesi (r=-0,503; p<0,001), Berg Denge (r=-0,663; p<0,001) ve Rivermead Mobilite skorları (r=-0,485; p<0,001) ile orta–kuvvetli düzeyde, negatif yönde ve anlamlı korelasyonlar belirlenmiştir. Toplam yaşam kalitesi puanı ile IPA toplam katılım puanı arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r=0,516; p<0,001). Toplam sosyal destek (r=-0,434; p<0,05) ve yaşam doyumu puanları (r=-0,373; p<0,05) ile IPA toplam katılım puanı arasında orta düzeyde, negatif yönde ve anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. CHIEF toplam puanı ile IPA toplam katılım puanı arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir korelasyon belirlenmiştir (r=0,462; p<0,001). Bu çalışma, MS tanılı bireylerde katılımın ICF çerçevesinde çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve katılımın özellikle ağrı, yorgunluk, bilişsel işlevler, yürüme, denge, mobilite, yaşam kalitesi, sosyal destek ve çevresel engellerle anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna karşılık, yorulabilirlik ve anksiyete düzeylerinin toplam katılım ile anlamlı ilişkiler göstermediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, MS'li bireylerde katılımın artırılmasına yönelik rehabilitasyon yaklaşımlarında yalnızca fiziksel performansın değil semptom yükü, bilişsel işlevler, psikososyal ve çevresel faktörlerin de bütüncül olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Akyüz E. Investigation of Participation and Factors Affecting Participation in Individuals with Multiple Sclerosis. Hacettepe University, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Neurology Physiotheraphy Programme Master Of Science Thesis, Ankara, 2026. This study aimed to investigate participation and factors affecting participation in individuals diagnosed with Multiple Sclerosis (MS) within the framework of the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Participation is a multidimensional concept related to body structures and functions, activity, participation, and environmental and personal factors, and it plays a critical role in understanding the limitations encountered by individuals with MS in daily life. A total of 47 individuals with MS (30 women, 17 men) with a mean age of 45.27 ± 12.24 years were included in the study. Participation level was assessed using the Impact on Participation and Autonomy Questionnaire (IPA).To evaluate the body structures and functions component of the ICF, pain severity was assessed using the Numeric Rating Scale (NRS), fatigue severity and impact using the Fatigue Severity Scale (FSS) and Fatigue Impact Scale (FIS), fatigability using the Jamar dynamometer, psychological status using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), and cognitive functions using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA). Activity levels were evaluated using the 12-item Multiple Sclerosis Walking Scale (MSWS-12) and the 2-Minute Walk Test (2MWT) for walking, the Berg Balance Scale (BBS) for balance, and the Rivermead Mobility Index (RMI) for mobility. Participation-related quality of life was assessed using the Multiple Sclerosis Quality of Life Questionnaire (MuSiQoL-31), personal factors using the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) and the Satisfaction with Life Scale (SWLS), and environmental factors using the Craig Hospital Inventory of Environmental Factors (CHIEF). Moderate, positive, and statistically significant correlations were found between the total IPA participation score and variables within the body structures and functions component, including pain severity (r=0.413; p=0.004), fatigue severity (r=0.479; p=0.001), and total fatigue impact score (r=0.452; p=0.001). No significant relationship was observed between fatigability measures and the total IPA participation score (p>0.05). Anxiety and depression were not significantly associated with total IPA participation scores (p>0.05); however, depression demonstrated a positive but non-significant correlation with participation (r=0.271; p=0.065). A weak, negative, and statistically significant correlation was found between cognitive function scores and total IPA participation scores (r=-0.298; p<0.05).Within the activity component, a strong, positive, and statistically significant correlation was identified between perceived walking ability and total IPA participation scores (r=0.651; p<0.001). In contrast, walking distance (r=-0.503; p<0.001), Berg Balance Scale scores (r=-0.663; p<0.001), and Rivermead Mobility Index scores (r=-0.485; p<0.001) showed moderate-to-strong, negative, and statistically significant correlations with participation. A moderate, positive, and statistically significant correlation was found between total quality of life scores and total IPA participation scores (r=0.516; p<0.001). Moderate, negative, and statistically significant correlations were also observed between total perceived social support (r=-0.434; p<0.05) and life satisfaction scores (r=-0.373; p<0.05) with participation. Additionally, a moderate, positive, and statistically significant correlation was identified between total CHIEF scores and total IPA participation scores (r=0.462; p<0.001). This study demonstrates that participation in individuals with MS has a multidimensional structure within the ICF framework and is significantly associated with pain, fatigue, cognitive functions, walking, balance, mobility, quality of life, psychosocial, and environmental factors. These findings highlight the importance of adopting a holistic rehabilitation approach that addresses not only physical performance but also symptom burden, cognitive, psychosocial, and environmental factors to enhance participation in individuals with MS.

Benzer Tezler

Tez No
1014500
Multipl Skleroz'lu bireylerde zaman yönetimi, yorgunluk, öz kontrol- öz yönetim, aktivite katılımı ve toplumsal katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between time management, fatigue, self-control-self management, activity participation and social participation in individuals with Multiple Sclerosis
BUKET NUR YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Ergoterapi Sağlık Bilimleri Üniversitesi
Ergoterapi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÖKTAŞ
Tez No
974804
Multipl Skleroz'da aktivite ve katılımı etkileyen çevresel faktörlerin incelenmesi
Investigation of the environmental factors affecting activity and participation in Multiple Sclerosis
İBRAHİM DARDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN KARAASLAN
Tez No
657754
Multipl sklerozlu bireylerde aktivite ve katılımı kısıtlayan üst ekstremite problemlerinin incelenmesi
Investigation of upper extremity problems restricting activity and participation in people with multiple sclerosis
UĞUR OVACIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELA TARAKCI
Tez No
816150
Multipl sklerozlu bireylerde senkronize gerçekleştirlen telerehabilitasyon temelli üst ekstremite eğitim programının el-kol fonksiyonel işlevi, ağrı, yorgunluk, yaşam kalitesi ve katılım üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of synchronized telerehabilitation-based upper extremity training program on hand-arm functional function, pain, fatigue, quality of life and participation in people with multiple sclerosis
SEDA DAŞTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dokuz Eylül Üniversitesi
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGE ERTEKİN
Tez No
874724
Multipl sklerozlu bireylerde internet tabanlı ve denetimli egzersiz programlarının etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of internet-based and supervised exercise programs in people with multiple sclerosis
TAHİRE BAŞAK DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YONCA ZENGİNLER YAZGAN

Geri Dön