Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yavaş bilişsel tempo semptomlarının depresif belirtiler ve duygu düzenleme güçlüğü ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of sluggish cognitive tempo symptoms with depressive symptoms and emotion regulation difficulties in adults diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
- Tez No: 866439
- Danışmanlar: PROF. DR. ENGİN EMREM BEŞTEPE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocukluk döneminden başlayarak yetişkinlikte de devam eden, bireyin gelişim ve işlevselliğini olumsuz yönde etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur. Erişkin popülasyonda, DEHB'ye bağlı ya da bağımsız olarak ortaya çıkan Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) semptomları henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Erişkin DEHB tanısı alan bireylerde, depresyon ve anksiyete gibi komorbid psikiyatrik hastalıklar sıkça gözlemlenmektedir. YBT semptomları, depresif belirtiler ve anksiyete bozuklukları ile benzerlik gösterdiği için, DEHB tanısı almış bireylerin etkin tedavisini yönetmek zor olabilmektedir. Bu nedenle, YBT semptomlarının doğru bir şekilde tanınması ve bu semptomların depresif belirtiler ve duygu düzenleme güçlükleri ile olan ilişkisinin anlaşılması, etkili tedavi stratejileri geliştirmek için önemlidir. Bu çalışmanın temel amaçları arasında, DEHB tanısı almış erişkinlerde YBT semptomlarının tanımlanması ve bu semptomların depresif belirtiler ile duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi bulunmaktadır. Çalışmanın sonuçları, DEHB'li bireylerde bilişsel ve duygusal süreçleri daha iyi anlamak ve uygun müdahale stratejilerini geliştirmek için önemli bir kaynak olabilir. Sonuç olarak, bu çalışma, DEHB'nin kompleks doğasını daha iyi anlamamıza ve bu bozukluğa yönelik daha etkili tedavi ve yönetim stratejileri geliştirmemize katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmıştır. Mayıs 2023 ile Ekim 2023 tarihleri arasında S.B.Ü. İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları EAH Psikiyatri Poliklinikleri ve Dikkat Eksikliği Özel Dal Polikliniği'ne başvuran bireyler arasından, DSM-5 kriterlerine göre Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan 18-65 yaş arasındaki yetişkinler üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılan 87 DEHB tanılı gönüllü katılımcının tamamına, Sosyo-demografik ve Klinik Veri Toplama Formu uygulanmıştır. Ayrıca, DSM-IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme, Klinik Versiyonu (SCID-I-CV) temel alınarak klinik görüşme gerçekleştirilmiş ve katılımcılara Hasta Sağlık Anketi (PHQ-9), Barkley Erişkin SCT (Sluggish Cognitive Tempo), Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Ölçeği (Turgay), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği-16 (DDGÖ-16) öz bildirim yöntemi ile uygulanmıştır. Bulgular: YBT semptomları gösteren bireylerde, depresif belirti şiddeti YBT semptomları göstermeyenlere göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Bu bulgu, YBT'nin depresyon belirtileriyle ilişkisi olduğunu göstermektedir. Duygu düzenleme güçlüğü açısından da, YBT semptomları gösteren grupta olmayanlara göre daha yüksek bir şiddet düzeyi tespit edilmiştir (p<0,001). Bu durum, YBT'nin duygusal düzenleme süreçleri ile ilişkili olduğunu göstermektedir. DEHB tanısı alan bireyler arasında, YBT semptomları gösteren grupta olmayanlara göre daha yüksek düzeyde dikkat eksikliği (p=0,002) ve DEHB'e bağlı yaşam sorunları (p<0,001) belirlenmiştir. Ancak, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik semptom şiddeti ile anlamlı bir ilişki saptanamamıştır (p>0,05). Ayrıca, YBT semptom şiddeti ile depresif belirti, duygu düzenleme güçlüğü, DEHB'ye bağlı dikkat eksikliği ve DEHB'ye bağlı yaşam sorunları şiddeti arasında pozitif yönde korelasyonlar belirlenmiştir (p<0,001). Bu bulgular, YBT'nin çeşitli psikopatolojik faktörlerle ilişkili olduğunu ve bu faktörler arasında korelasyonların bulunduğunu desteklemektedir. Sonuç: Bu çalışma, erişkin popülasyondaki Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) semptomları ile bu semptomların dikkat eksikliği şiddeti, depresif belirti şiddeti ve duygu düzenleme güçlüğü şiddeti arasındaki ilişkiyi inceleyen ilk çalışmalardan biridir. Erişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış bireyler üzerinde YBT semptomlarını araştıran çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda, elde edilen sonuçlar YBT semptomlarının, depresif belirtiler ve duygu düzenleme güçlükleri ile anlamlı bir ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgularımız DEHB tanılı bireylerin tedavi yönetiminde sağlık profesyonellerine rehberlik etme potansiyeli taşımaktadır. Özellikle, YBT semptomlarına odaklanan spesifik tedavi stratejilerinin geliştirilmesi, bireylerin yaşam kalitesini artırabilir. Çalışmamız DEHB tanılı erişkinlerde YBT semptomları ve psikiyatrik belirtiler arasındaki ilişkiyi aydınlatarak, bu alandaki literatüre önemli bir katkı sağlamıştır. Ayrıca, depresif belirtiler ve duygu düzenleme güçlükleri ile olan ilişkinin derinlemesine anlaşılması, bu bireylerin psikiyatrik komorbiditelerinin daha etkili bir şekilde ele alınmasına katkı sağlayabilir. Bu noktada, uzunlamasına izlem çalışmaları ve daha geniş örneklem gruplarını içeren ileriye dönük araştırmalara olan ihtiyaç göz önüne alındığında bu konudaki anlayışımızı daha da derinleştirecek olan gereklilik vurgulanmalıdır.
Özet (Çeviri)
Objective: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that initiates in childhood and persists into adulthood, adversely affecting an individual's development and functionality. In the adult population, Sluggish Cognitive Tempo (SCT) symptoms, whether associated with or independent of ADHD, are not fully understood. Individuals with an adult ADHD diagnosis commonly exhibit comorbid psychiatric conditions such as depression and anxiety. Due to the similarity between SCT symptoms and depressive and anxiety-related manifestations, effectively managing individuals diagnosed with ADHD can be challenging. Therefore, accurately recognizing SCT symptoms and understanding their relationship with depressive symptoms and emotional disregulations are crucial for developing effective treatment strategies. Materials and Methods: This study was designed as a cross-sectional and descriptive research project. Conducted between May 2023 and October 2023 at S.B.Ü. Istanbul Erenköy Mental and Neurological Diseases Training and Research Hospital Psychiatric Clinics and Attention Deficit Special Polyclinic, the research included individuals aged 18-65 diagnosed with ADHD based on DSM-5 criteria. All 87 voluntary participants diagnosed with ADHD underwent a Socio-demographic and Clinical Data Collection Form. Additionally, a Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID-I-CV) was conducted based on the clinical interview version. Participants were assessed using the Patient Health Questionnaire (PHQ-9), Barkley Adult SCT Scale (Sluggish Cognitive Tempo), Adult ADD/ADHD DSM-IV Based Di̇agnostic Screening And Rating Scale (Turgay), and the Difficulty in Emotion Regulation Scale-16 (DERS-16) through self-report. Results: In individuals displaying SCT symptoms, the severity of depressive symptoms was significantly higher than those not displaying SCT symptoms (p<0.001), indicating an association between SCT and depressive symptoms. Similarly, concerning emotional regulation difficulties, the group with SCT symptoms showed a higher level of severity compared to those without SCT symptoms (p<0.001), suggesting an association with emotional regulation processes. Among individuals diagnosed with ADHD, the group with SCT symptoms exhibited higher levels of attention deficit (p=0.002) and life problems related to ADHD (p<0.001) compared to those without SCT symptoms. However, no significant relationship was found with hyperactivity and impulsivity symptom severity (p>0.05). Furthermore, positive correlations were identified between the severity of SCT symptoms and the severity of depressive symptoms, emotional regulation difficulty, attention deficit related to ADHD, and life problems related to ADHD (p<0.001). These findings support the idea that SCT is associated with various psychopathological factors and correlations exist among these factors. Conclusion: This study is among the first to investigate the relationship between Sluggish Cognitive Tempo (SCT) symptoms, attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), and associated depressive symptoms and emotional regulation difficulties in the adult population. Given the limited number of studies on SCT symptoms in adults diagnosed with ADHD, the results highlight the significant relationship between SCT symptoms and depressive symptoms as well as emotional regulation difficulties. The findings of this study can guide healthcare professionals in managing individuals diagnosed with ADHD, especially in developing specific treatment strategies focusing on SCT symptoms to improve the quality of life for these individuals. This research contributes significantly to the literature by shedding light on the relationship between SCT symptoms and psychiatric manifestations in adults diagnosed with ADHD. Furthermore, understanding the depth of the relationship between depressive symptoms, emotional regulation difficulties, and ADHD can contribute to more effective management of psychiatric comorbidities in these individuals. Given the need for longitudinal follow-up studies and future research involving larger sample groups, the necessity to deepen our understanding of this subject is emphasized.
Benzer Tezler
- Erişkinlerde yavaş bilişsel tempo ile obezite ilişkisi: Kronobiyoloji ve yeme davranışları üzerine bir çalışma
The relationship between sluggish cognitive tempo and obesity in adults: A study on chronobiology and eating behaviors
BERK TURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SOLMAZ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde; belirti profili, belirti şiddeti, çalışma belleği, yakın ilişkilerde işlevsellik düzeyinin birbiri ile ilişkisinin incelenmesi
Adult attention deficit and hyperactivity disorder: Relationship between symptom profile, symptom severity, romantic functioning and working memory
NUR ÖZTÜRK KAYATURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLİZ ÖZGEN HERGÜL
DOÇ. DR. UMUT MERT AKSOY
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yaşam kalitesinin psikolojik dayanıklılık ve içselleştirilmiş damgalanma ile ilişkisi
Quality of life in adults with attention deficit and hyperactivity disorder, its associations with internalized stigma and psychological resilience
GAMZE KARABACAK SAĞMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA GÜÇLÜ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yeme bozukluğu belirtileri bilişsel esneklik ile ilişkili mi?
Are eating disorder symptoms associated with cognitive flexibility in adults diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder?
SELİN KARAKAYA ÇADIRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yeme farkındalığı, duygusal dayanıklılık, benlik saygısı ve çocukluk travmalarının ilişkisi
The relationship between mindful eating, resilience, self-esteem, and childhood traumas in adults diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
CEREN ÖZAĞAÇHANLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP SARI