Investigation of the factors related with posttraumatic stress and posttraumatic growth among emerging adults who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes
2023 Kahramanmaraş-merkezli depremleri yaşamış beliren yetişkinlerdeki travma sonrası stres ve büyüme ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
- Tez No: 900737
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR ELİBOL PEKASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Olay merkeziyeti, Psikolojik travma, Stres bozuklukları-post travmatik, Stres bozuklukları-travmatik, Travma sonrası büyüme, Yetişkinler, Event centrality, Psychological trauma, Stress disorders-post traumatic, Stress disorders-traumatic, Post-traumatic growth, Adults
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Depremler ani, beklenmedik ve yıkıcı etkileriyle bilinen travmatik olaylardan biridir. Travmaların kişilerin psikolojik sağlığına özellikle travma sonrası stress (TSS) gibi olumsuz etkilerinin olduğu kabul edilen bir görüştür. Diğer taraftan, daha güncel çalışmalar travmatik deneyimler sonucu olumsuz çıktıların yanında kişilerde travma sonrası büyüme gibi (TSB) olumlu değişimler görülebileceğini de göstermektedir. 2023 Kahramanmaraş-merkezli depremler ülkemizde yıkıcı etkileri sebebiyle çok büyük bir coğrafi bölgeyi ve popülasyonu etkilemiştir. Bu noktada bu popülasyon içinde gelişim dönemi olarak kritik bir süreçte olan beliren yetişkinlerin travmatik deneyimleri sonrasında yaşayacakları olumlu ve olumsuz sonuçların araştırılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı 2023 Kahramanmaraş-merkezli depremleri yaşamış beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerdeki travma sonrası stres ve travma sonrası büyümeyi etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Bu amaçla çalışmaya depremden etkilenen 11 ilde bulunan (Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa ve Elazığ), 18-29 yaş aralığındaki 201 beliren yetişkinlik dönemindeki birey katılmıştır. Çalışma verileri çevrimiçi form aracılığıyla toplanmış ve katılımcılar sırasıyla Temel İnançlar Envanteri, Travma Sonrası Büyüme Envanteri-X, Olayların Etkisi Ölçeği-Gözden Geçirilmiş (IES-R), Olay Merkeziliği Ölçeği ve Yaşam Görüşleri Anketini cevaplamışlardır. Değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelenmesi için durumsal aracılık modelleri oluşturulmuştur. Çalışmanın amaçlarına uygun olarak veriler için t-testi, ANOVA, çoklu regresyon analizleri ve durumsal aracılık analizleri uygulanmıştır. Bulgular doğrultusunda, PTS ve PTG arasındaki ilişkide olayın merkeziyetinin aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Ayrıca PTS'nin olayın merkeziyeti aracılığıyla PTG üzerindeki etkisinde beliren yetişkinlik alt boyutu deneme/kendine odaklanmanın düzenleyici etkisinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışma travma sonrası stres ve büyüme süreçlerinde olayın merkeziyeti ve beliren yetişkinlik dönemi özelliklerinin var olan etkilerinin önemini vurgulamıştır. Çalışmanın bulguları ilgili ve güncel literatür çerçevesinde tartışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
The earthquakes are recognized as one of the traumatic events with their sudden, unexpected and catastrophic effects. Traumas are acknowledged to have adverse outcomes for people's mental health, primarily as post-traumatic stress (PTS). Nevertheless, recent studies demonstrate that traumatic experiences may also lead to favorable changes such as post-traumatic growth (PTG) along with adverse outcomes. The 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes affected a huge geographical region and population in Turkey due to their devastating effects. Accordingly, among this population, emerging adults, who are in a critical period of development, are important to investigate the favorable and adverse consequences of their traumatic experiences. In this regard, current study aims to examine the factors affecting posttraumatic stress and posttraumatic growth of emerging adults who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes. With this aim, a total of 201 emerging adults between 18-29 age range from 11 provinces impacted by the earthquakes (Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa, and Elazığ) participated in this study. The data were gathered through the online form and the participants responded to Core Beliefs Inventory, Posttraumatic Growth Inventory, Impact of Events Scale-Revised (IES-R), Event Centrality Scale and Life Views Questionnaire, respectively. For examining the direct and indirect associations between the variables, moderated mediation models were designed. In accordance with the purposes of the study, t-test, ANOVA, multiple regression analyses and moderated mediation analyses were employed for the data. As per the findings, it was determined that the event centrality served as a mediator in the relation between PTS and PTG. Moreover, the moderating effect of emerging adulthood sub-dimension of experimentation/self-focus on the relation between PTS and PTG through the event centrality was also detected as significant. This study highlighted important effects of event centrality and emerging adulthood features in posttraumatic stress and growth processes. Findings of the study are discussed within the framework of relevant and recent literature.
Benzer Tezler
- Remisyonda meme kanseri hastalarında posttravmatik stres belirtileri, başa çıkma stratejileri, olumsuz yaşam olayları, algılanan sosyal destek ve posttravmatik kognisyon ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An investigation of the relationships between posttraumatic stress symptoms, coping strategies, negative life events, perceived social support, and posttraumatic cognitions with posttraumatic growth in breast cancer patients in remission
GİZEM GÖNÜL TÜRKEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN CAN CİMİLLİ
PROF. DR. TUĞBA YAVUZŞEN
- Kronik hastalığı olmayan ergenlerde travma sonrası stres bozukluğu, uyku kalitesi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of posttraumatic stress disorder, sleep quality and related factors in adolescents without chronic disease
MEHMET AKÇAKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDicle ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FESİH AKTAR
- Öykü ve fiziksel temas yoluyla psikolojik travmaya maruz kalan meslek gruplarında, dolaylı travmatizasyon, merhamet düzeyi ve yorgunluğu, psikolojik sağlamlık ve travma sonrası büyümenin araştırılması
Investigation of vicarious traumatization, compassion fatigue, compassion, psychological resilience and posttraumatic growth in the professional groups exposed to psychological trauma through narratives of and physical contact with survivors
ZEYNEP ŞEKER
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiKocaeli ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM CERİT
PROF. DR. AHMET TAMER AKER
- Trafik kazası geçirmiş kişilerde travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası gelişim ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi
The investigation of posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth in traffic accident victims
SEDA BAYRAKTAR
- Travma sonrası stres belirtileri ile obsesif-kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide travma sonrası bilişlerin ve obsesif inançların aracı rollerinin incelenmesi
An investigation of mediator roles of posttraumatic cognitions and obsessive beliefs in the relationship between post-traumatic stress symptoms and obsessive-compulsive symptoms
EREN KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÇAKIR