Filibe'de Taşnak Ermeni Komitesi ve faaliyetleri (1898-1908)
Dashnak Armenian Committee and its activities in Plovdiv (1898-1908)
- Tez No: 901358
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NERİMAN ERSOY HACISALİHOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 204
Özet
1890 yılında Tiflis'te kurulan Taşnak- Sütyun Ermeni Komitesi, 1898 yılındaki İkinci Genel Kongresinde, genişleyen teşkilatlanmasını Giresun, Harput, Diyarbakır hattının doğusu ve batısı olmak üzere“İki Bürolu Sistem”ile yönetmeye karar vermiştir. Bu sisteme göre, Batı Bürosunun merkezi Cenevre, Doğu Bürosunun merkezi de Tiflis olmuştur. Aynı yıllarda, Osmanlı Devleti'ne karşı bağımsızlık hareketi yürüten, Ermeni nüfusu da barındıran Bulgaristan, Taşnak- Sütyun'un Batı Bürosuna bağlı ve Balkan Yarımadasının merkezi olarak Ermenilerin bağımsızlığı için faaliyetlerin yürütüldüğü bir yer olmuştur. Osmanlı belgelerinde ise Taşnak Sütyun'un Bulgaristan yapılanmasının merkezi olarak Filibe'de kurulan“Filibe Ermeni Komitesi”gösterilmekte olup bu konuyla alakalı belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerde Ermeni bağımsızlık hareketlerinin en önemli isimlerinden olan Rosdom, Kristaphor Mikayelian, Antranik ve Rupen Zartaryan gibi isimlerin Filibe'de yoğun faaliyetleri görülmektedir. Buna ek olarak Filibe'de Ermeni komitesinin propaganda amacıyla çeşitli gazeteler çıkarttığı, bu gazetelerin sevk ve dağıtımını yaptığı, Bulgaristan'ın çeşitli kentlerinde tiyatro gösterileri düzenleyip Osmanlı Devleti aleyhine propaganda faaliyetleri yürüttüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca komitenin yurtdışından Osmanlı Devleti içinde kullanmak üzere çeşitli patlayıcı maddeler getirerek bunların tecrübesini yaptığı görülmektedir. 2. Abdülhamid'e yönelik suikast teşebbüsünün planının Filibe'de yapıldığı ve bu amaca yönelik faaliyetlerin olduğunu gösteren belgeler Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Literatürde Taşnak- Sütyun'un Bulgaristan'dan yürüttüğü faaliyetler konusunda çok az çalışma olmasından ve Osmanlı arşiv belgelerinde pek çok kez geçmesine rağmen Filibe Ermeni Komitesi hakkında hiçbir çalışma olmaması sebebiyle bu konu çalışmaya uygun görülmüştür. Bu çalışmayla, Taşnak- Sütyun'un Filibe merkezli olarak yürüttüğü faaliyetlerine ışık tutmak amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Founded in Tbilisi in 1890, the Dashnakt- Sutıun Armenian Committee decided to manage its expanding organization with a“Two Bureau System”in the east and west of the Giresun, Harput, Diyarbakır line in its second General Congress in 1898. According to this system, the center of the West Bureau was Geneva, and center of the East Bureau was in Tbilisi. İn the same years, Bulgaria, which carried out an independence movement against the Ottoman Empire and hosted the Armenian population, became a place where activities for the independence of the Armenians were carried out as the center of the Balkan peninsula and affiliated to the Western Bureau of Dashnakt- Sutıun. İn the Ottoman documents, on the other hand, the“Plovdiv Armenian Committee”established in Plovdiv as the center of the Bulgarian structuring of the Dashnakt- Sutıun is shown and there are documents related to this issue. İn these documents, intensive activities, of names such as Rosdom, Kristaphor Mikayelian, Antranik and Rupen Zartaryan, who are among the most important names of the Armenian İndependence Movement, are seen in Plovdiv. İn addition, Armenian Committee in Plovdiv published various newspapers for propaganda purposes, shipped and distributed these newspapers, organized theater performances in various cities of Bulgaria and caried out propaganda activities against the Ottoman Empire. İn addition, it is seen that the committee brought various explosives from abroad to use within the Ottoman Empire and tested them. There are documents in the Ottoman Archives showing that the plan for the assasinanation attempt against Abdulhamid 2 was made in Plovdiv and that there were activities fort his purposes. Due to the fact that there are very few studies on the activities carried out by Dashnakt- Sutıun in Bulgaria, in the literature and there is no study about the Plovdiv Armenian Committee, although it is mentioned many times in the Ottoman archive documents, we decided to study this issue. With this thesis, we aimed to bring the activities of Dashnakt- Sutıun in Bulgaria, specifically in Plovdiv, to the literature.
Benzer Tezler
- Türk edebiyatında velâyetnâmeler ve Otman Baba velâyetnâmesi
Wardshipletters in turkish literature and wardshipletter of Otman Baba
YUNUS YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ATABEY KILIÇ
- Monte Carlo Tekniği kullanılarak bir füzyon-fisyon hibrit reaktöründe üç boyutlu nötronik hesaplamalar
Three-dimensional neutronic calculations for a fusion-fission hybrid reactor by using Monte Carlo Method
MEHTAP GÜNAY
- Filibe'deki camilere yapılan harcamalar (1884-1886)
Expenses made for the mosques in Filibe (1884-1888)
SAMİ BALKANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiBursa Uludağ Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH PAY
- Life füzyon reaktörünün hidrojen üretim potansiyelinin incelenmesi
Investigation of hydrogen production potential of life fussion reactor
SAMET AKTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EnerjiGazi ÜniversitesiEnerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM ACIR