Çocukluk çağı travmaları ile uyumsuz ayırıcı kişilik özellikleri arasındaki ilişkide kişilik işlevselliği düzeyinin aracı rolünün incelenmesi
An investigation of the relationship between childhood traumas and maladaptive personality traits, and the mediating role of level of personality functioning
- Tez No: 915265
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEDAT IŞIKLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı travmaları, Childhood traumas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
DSM-5'te Kişilik Bozuklukları için Alternatif Modelin (KBAM) alanyazına tanıtılmasıyla beraber kişilik işlevsellik düzeyi ve uyumsuz ayırıcı kişilik özellikleri konularındaki çalışmalar hız kazanmıştır. KBAM'a göre kişilik işlevselliğinde kendilik başlığı altında kimlik ve kendini yönlendirme; kişiler arası başlığı altında empati ve içtenlik olmak üzere dört bileşen vardır. Uyumsuz ayırıcı kişilik özellikleri alanları ise olumsuz duygulanım, kopma, karşıtlık, bastırmama ve psikotikliktir. Öte yandan, çocukluk çağ travmalarının kişilik ile yakından ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu kavramlara dayanan mevcut tez çalışmasının ana amacı; çocukluk çağı travmaları ile her bir uyumsuz ayırıcı kişilik özellikleri alanı arasındaki ilişkide, kişilik işlevselliği düzeyinin aracılık rolünü incelemektir. Bu amaçla öncelikle Türkçe formu bulunmayan Kişilik İşlevsellik Düzeyi – Öz Bildirim Ölçeği'nin (KİD-ÖBÖ) Türkçe çevirisi yapılmış ve 401 katılımcıdan oluşan örneklemde 'Kişilik İnanç Ölçeği – Kısa Formu', 'Kişilerarası Problemler Envanteri – Döngüsel Ölçek' ve 'Kısa Semptom Envanteri' ölçümlerini kullanarak ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiştir. KİD-ÖBÖ'nün araştırmalarda kullanılmak üzere yeterli psikometrik özellikleri olduğu görülmüştür. Ana çalışma için ise 493 katılımcının yer aldığı örneklemde, çocukluk çağı travmalarını ölçmek amacıyla 'Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği', kişilik işlevselliğinde bozulma düzeyini ölçmek amacıyla 'Kişilik İşlevsellik Düzeyi – Öz Bildirim Ölçeği' ve uyumsuz ayırıcı kişilik özelliklerini ölçmek amacıyla 'DSM-5 için Kişilik Envanteri' kullanılmıştır. Bulgulara göre çocukluk çağı travmaları, kişilik işlevselliğinde toplam bozulma düzeyi ve her bir uyumsuz ayırıcı kişilik özellik alanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde korelasyonlar tespit edilmiştir. Ardından, aracılık analiziyle çocukluk çağı travmaları ile uyumsuz ayırıcı kişilik özellik alanlarından her biri arasındaki ilişkilerde, kişilik işlevselliğinin potansiyel aracılık rolüne dair bulgulara ulaşılmıştır. Şöyle ki, çocukluk çağı travmalarından olumsuz duygulanıma ve kopmaya giden yollarda tam aracılık rolleri; karşıtlık, bastırmama ve psikotikliğe giden yollarda kısmi aracılık rolleri bulunmuştur. Mevcut çalışmanın kesitsel desenine ve diğer potansiyel aracı değişkenlerin varlığına dair teorik olasılıklara rağmen bu bulgular, çocukluk çağı travmalarının ardından uyumsuz ayırıcı kişilik özelliklerinin oluşmasında kişilik işlevselliğinde bozulmanın önemli bir mekanizma olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
With the introduction of the Alternative Model for Personality Disorders (AMPD) in DSM-5, studies on personality functioning and maladaptive personality traits have gained momentum. There are four components in personality functioning: identity and self-direction under the self component; empathy and intimacy under the interpersonal component of personality functioning. Maladaptive personality traits are the domains of negative affect, detachment, antagonism, disinhibition and psychoticism. On the other hand, it is known that childhood traumas are closely related to personality. Based on these concepts, the main purpose of the present thesis study is to examine the mediating role of personality functioning in the relationship between childhood traumas and each maladaptive personality traits domain. For this purpose, firstly, the Level of Personality Functioning Scale –Self-Report (LPFS-SR), which did not have a Turkish form before, was translated into Turkish and the psychometric properties of the scale were examined using Turkish versions of 'Personality Belief Scale – Short Form', 'Interpersonal Problems Inventory – Circumplex Scale' and 'Brief Symptom Inventory' measurements in a sample of 401 volunteers. It was found that the Turkish form of LPFS-SR had sufficient psychometric properties to be used in research. For the main study, 'Childhood Trauma Questionnaire', 'Personality Functioning Level – Self-Report Scale' and 'Personality Inventory for DSM-5' were used to test the hypotheses in a sample 493 volunteers. The relationships between the variables of the main study were examined with correlation analysis. Accordingly, statistically significant and positive correlations were found between childhood traumas, total level of impairments in personality functioning and each maladaptive personality trait domain. Afterwards, mediation analysis was applied to examine whether there is a potential mediating role of personality functioning in the relationships between childhood traumas and each maladaptive personality trait domain. Namely, full mediating roles were found in the paths from childhood traumas to negative affectivity and detachment; and partial mediating roles were found in the paths to antagonism, disinhibition and psychoticism. Despite the cross-sectional design of the current study and the theoretical possibilities for the presence of other potential mediating variables, these findings may imply that personality functioning impairment may be an important mechanism in the formation of maladaptive personality traits following childhood traumas.
Benzer Tezler
- Hearing voice experience and its differential diagnosis
Ses duyma deneyimi ve ayırıcı tanısı
MEHMED SEYDA TEPEDELEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Psikolojiİbn Haldun ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDAİM YANIK
- Çocukluk çağı travmaları ile kumar oynama eğilimi ilişkisinde uyumsuz gündüzdüşü kurmanın aracı rolü
The mediator role of maladaptive daydreaming in the relation ofchildhood traumas and gambling tendency
AYŞE REYHAN BOĞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
- Erken dönem uyumsuz şemaları ile savunma mekanizmaları arasındaki ilişkilerin çocukluk çağı travmaları açısından incelenmesi
Investigation of the relationship between early maladaptive schemas and defence mechanisms in the terms of childhood traumas
ERDİ BAHADIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELEK ASTAR
- Çocukluk çağı travmaları ile duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood trauma and difficulties in emotion regulation
ELİF İREM ÇATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA GÜLOĞLU
- Çocukluk çağı travmaları ile sosyal kaygı bozukluğu arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood trauma and social anxiety disorder
YEŞİM BEŞLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Kültür ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ ÖZKAN