Diyabet hastalarında komplikasyon risk algısı ve öz bakım davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of risk perception of complication and self care behaviors in diabetic patients
- Tez No: 917412
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİYE ÇIRPAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Diyabet, Diyabet Komplikasyonları, Risk Algısı, Öz Bakım, Hemşirelik, Diabetes, Diabetes complications, Risk Perception, Self-Care, Nursing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma diyabet hastalarında komplikasyon risk algısı ve diyabet sağlığını geliştirme öz bakım davranışlarını değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma 20 Şubat-20 Eylül 2023 tarihleri arasında, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları ve endokrinoloji polikliniklerinde, araştırmanın dahil edilme kriterlerine uyan 250 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Risk Algı Ölçeği- Diabetes Mellitus ve Diyabet Sağlığı Geliştirme Öz Bakım Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, ANOVA (F) testi, Bonferroni testi, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmada bireylerin Diyabetes Mellitus-Risk Algısı Ölçeği risk bilgisi ve bileşik risk bilgisi alt boyut puan ortalamaları sırasıyla 2,15±1,00 ve 2,09±0,39 olarak saptanmıştır. Buna göre bireylerin diyabet komplikasyonlarına yönelik risk bilgisinin ortalamanın üzerinde, risk algılarının ortalamanın altında olduğu söylenebilir. Bireylerin Diyabet Sağlığını Geliştirme Öz Bakım Ölçeği toplam puan ortalaması 88,35±13,63 olarak belirlenmiş olup bireylerin diyabet sağlığını geliştirme öz bakım davranışlarının orta düzeyde olduğu söylenebilir. Diyabetes Mellitus-Risk Algısı Ölçeğinin risk bilgisi (r=0,314, p<0,01), endişe (r=0,159, p<0,05) ve iyimserlik (r=0,189, p<0,01) alt boyutları ile diyabet sağlığını geliştirme öz bakım ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizinde risk bilgisi (t=4,550; ß =4,019) ve iyimserlik (t=2,747; ß =3,688) değişkenlerinin, diyabet sağlığını geliştirme öz bakım üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak diyabetli bireylerin risk bilgisi ve iyimserlik düzeyinin artması ile diyabet sağlığını geliştirme öz bakım düzeyinin arttığı belirlenmiştir. Diyabetli bireylerin diyabet komplikasyonlarına yönelik risk algısını arttıracak uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması, diyabet sağlığını geliştirme öz bakım davranışlarını geliştirmeye yönelik bireyselleştirilmiş diyabet eğitimleri verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted as a descriptive study to assess the risk perceptions of complication and diabetes health promotion self-care behaviors in diabetic patients. The study was conducted between February 20 and September 20, 2023, at the internal medicine and endocrinology outpatient clinics of Niğde Ömer Halisdemir University Training and Research Hospital with 250 diabetic individuals who met the inclusion criteria of the study. The data of the study were collected using the Introductory Information Form, Risk Perception Survey-Diabetes Mellitus and Diabetes Health Promotion Self-Care Scale. Independent samples t-test, ANOVA (F) test, Bonferroni test, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis were used in the evaluation of the data. P<0.05 was considered statistically significant. In the study, the individuals' Diabetes Mellitus-Risk Perception Scale risk knowledge and composite risk knowledge sub-dimension mean scores were determined 2.15±1.00 and 2.09±0.39, respectively. Accordingly, it can be said that the individuals' risk knowledge regarding diabetes complications is above average, and their risk perception is below average. The individuals' total mean score on the Diabetes Health Promotion Self-Care Scale was determined 88.35±13.63 and it can be said that the individuals' diabetes health promotion self-care behaviors are at a moderate level. It was determined that there was a statistically significant positive relationship between the risk knowledge (r=0.314, p<0.01), wory (r=0.159, p<0.05) and optimism (r=0.189, p<0.01) sub-dimensions of the Diabetes Mellitus-Risk Perception Scale and the total score of the diabetes health promotion self-care scale. In the regression analysis, it was found that the risk knowledge (t=4.550; ß =4.019) and optimism (t=2.747; ß =3.688) variables had a statistically significant effect on diabetes health promotion self-care (p<0.05). As a result, it was determined that the level of diabetes health promotion self-care increased with the increase in the risk knowledge and optimism levels of diabetic individuals. It is recommended to plan appropriate nursing interventions that will increase the risk perception of diabetic individuals towards diabetes complications and to provide individualized diabetes training to develop diabetes health promotion self-care behaviors.
Benzer Tezler
- Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran tip 2 Diyabetes mellitus hastalarının Vücut Kitle İndeksleri ile diyabete bağlı risk algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between body mass index and diabetes-related risk perception in patients with Type 2 diabetes mellitus admitted to Family Medicine Outpatient clinics
NUPELDA ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. RAMAZAN VURAL
- Birinci basamağa başvuran tip 2 DM hastalarında görülen anksiyete ve depresyonun hastalık algısı ile ilişkisi
The relationship between anxiety and depression risk with the illness perception in the diabetes mellitus patients admitted to the primary care
CEREN AKKOL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
- Diyabetes mellitus tanılı hastalarda komplikasyon gelişme riski algısının incelenmesi
Assessment of complication risk perception in patients with Diabetes mellitus
BETÜL KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
- Tip 2 diyabet hastalarında diyabet bilgi düzeyi ile komplikasyon risk algısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between diabetes knowledge level and perception of complication risk in Type 2 diabetes patients
İSMAHAN UĞUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Tip 2 diyabet hastalarında sağlık anksiyetesi ve risk algısının glisemik kontrolle ilişkisinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MERVE DURMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR