Orta ve Batı Anadolu'da neolitik köyler'den ilk tunç çağı kentlerine, tapınaklar ve kutsal alanlar'da ele geçen buluntuların değerlendirilmesi
An evaluation of finds uncovered at temples and sanctuaries in Central and Western Anatolia from the village settlements of the neolithic to the early bronze age cities
- Tez No: 918140
- Danışmanlar: PROF. DR. NURİYE GÜLSÜN UMURTAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Batı Anadolu, Erken Tunç Çağı, Kalkolitik Dönem, Kutsal yerler, Neolitik Dönem, Orta Anadolu bölgesi, Tapınaklar, West Anatolia, Early Bronze Age, Chalcolithic Period, Sacred places, Neolithic Period, Central Anatolian region, Temples
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Orta ve Batı Anadolu'da, Neolitik Çağ'dan, İlk Tunç Çağı sonuna kadar tapınak ve kutsal alanlarda ele geçmiş taşınabilir ve taşınmaz buluntular bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, Orta ve Batı Anadolu'da kazısı tamamlanmış ya da devam eden merkezler coğrafi ve kronolojik bir düzen içerisinde incelenmiştir. Tezde öncelikle, yerleşmelerin konumu, araştırma tarihçesi ve tabakalaşma durumu verilmiştir. Daha sonra söz konusu merkezlerde belirlenen tapınak ya da kutsal alanlarda rastlanılan buluntular yer almıştır. Çalışmamızda, Neolitik Çağ, Çanak Çömleksiz ve Çanak Çömlekli olmak üzere iki alt başlıkta, Kalkolitik Çağ, Erken ve Geç olmak üzere iki alt başlıkta, İlk Tunç Çağı ise üç alt başlıkta ele alınmıştır. Tezin birinci bölümünde, din, ritüel, tapınak, kutsal alan, inanç sistemleri (animizm, totemizm, şamanizm) ve sembolizm kavramları açıklanmıştır. İkinci bölümde din arkeolojisine değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise Anadolu'daki ilk tapınaklar ana hatlarıyla incelenmiş, Orta ve Batı Anadolu'daki yerleşmelerdeki tapınak ve kutsal alanlar içerisinde çıkan buluntular türlerine göre sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Orta ve Batı Anadolu'da yazının henüz bilinmediği dönemlerde, ritüelin tam anlamıyla nasıl gerçekleştiği bilinmemekte, bununla birlikte, arkeolojik kanıtların desteğiyle bu konuya ilişkin bazı öneriler sunulabilmektedir. Tezimizde Orta ve Batı Anadolu'da Neolitik Çağ'dan İlk Tunç Çağı sonuna kadar yerleşmelerdeki tapınak ve kutsal alanlar eleştirel bir yaklaşımla irdelenmiştir. Ayrıca, çalışmada söz konusu yapı ve alanlarda ele geçen işlevi anlaşılmayan her buluntunun ritüellerde kullanılıp kullanılmadığı tartışılmıştır. Tezimizde, yerleşmelerdeki tapınak ve kutsal alanlarda ele geçen“Kült objeleri”dışında günlük kullanıma ait buluntular da yer almaktadır. Bu bağlamda, yapıların ve alanların işlevlerine ilişkin bazı görüşler sunulmuştur. Ayrıca, aynı zaman sürecinde, Orta ve Batı Anadolu'da birbirlerine yakın ya da uzak merkezlerin tapınak planları ve kült objeleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar da bu çalışmada ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
The subject of this thesis consists of portable and non-portable finds found in temples and sanctuaries in Central and Western Anatolia from the Neolithic Age to the end of the Early Bronze Age. In this context, the settlements in Central and Western Anatolia have been examined within a geographical and chronological framework. In the thesis, firstly, the location of settlements, research history, and stratigraphy are introduced. Then the temples or sanctuaries identified in these centres and the finds found in them are presented. Then the finds unearthed in the temples or sanctuaries areas are evaluated. In this study, the Neolithic Age is divided into two sections; Pre-Pottery Neolithic and Pottery Neolithic; the Chalcolithic under two sections; Early and Late Chalcolithic and the Early Bronze Age under three sections. In the first chapter of the thesis, the terms of religion, ritual, temple, sanctuaries, belief systems (animism, totemism, shamanism) and symbolism are explained. In the second chapter, archaeology of religion is discussed. In the third chapter, the earliest temples in Anatolia are examined in outline, and the finds unearthed within temples and sanctuaries in Central and Western Anatolia from the village settlements of the Neolithic to the Early Bronze Age Cities are classified and evaluated according to their types. It is not known exactly how the ritual was performed in Central and Western Anatolia, when writing was not yet known. However, the archaeological evidence provides some suggestions on this issue. In this thesis, the structures defined as temples and sanctuaries in settlements from the Neolithic Age to the end of the Early Bronze Age in Central and Western Anatolia are critically examined. Additionally, in the study, it has been discussed whether each finds with an unidentified function found in the structures and areas was used in rituals or not. In this thesis, in addition to“cult objects”found in temples and sanctuaries within settlements, there are also finds related to everyday use. In this context, some suggestions regarding the functions of the structures and areas are explained. Additionally, During the same time period, similarities and differences in temple plans and cult objects among nearby or distant settlements in Central and Western Anatolia have also been discussed in this study.
Benzer Tezler
- Elazığ/Norşuntepe Demir çağı iskeletlerinde diş yapısı ve hastalıkları
Başlık çevirisi yok
DÖNE KORKMAZ
- Orta ve Batı Anadolu Neolitik yerleşimlerinde toplumsal aidiyet
Social belonging in central and Western Anatolian Neolithic settlements
COŞKUN SİVİL
- Orta Anadolu'da Geç Neolitik, Erken ve Orta Kalkolitik dönemlerde bezemeli çanak çömlekler
Decorated pottery from the Late Neolithic, Early and Middle Chalcolithic periods in central Anatolia
HÜSEYİN CAN TÜRKYILMAZ
- Başlangıcından Geç Tunç Çağı sonuna kadar Batı Anadolu'da mühür ve mühür baskıları
Seals and seal impressions in Western Anatolia from the beginning to the end of the Late Bronze Age
NURGÜL ÖZGÜN
- Neolitik Çağ'da Anadolu'da ölüm algısı ve ölü gömme uygulamaları
Perception of death and burial practices in Anatolia during the Neolithic Age
MUAMMER ÖZDEMİR
