Hipertansiyon tanısı almış kronik böbrek hastalarının evrelerine göre sağlık okuryazarlığı düzeylerinin, antihipertansif ilaç uyumu ve kan basıncını kontrol etme becerileriyle ilişkisi
The relationship between health literacy levels, antihypertensive medication adherence, and blood pressure control skills in patients diagnosed with hypertension at different stages of chronic kidney disease
- Tez No: 925481
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YALÇIN HACIOĞLU, DR. SİBEL GÜLÇİÇEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, Hipertansiyon, Sağlık okur yazarlık, Antihipertansif İlaç Uyumu, Kan Basıncı Kontrolü, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Formu, Kısa ilaç anketi, Chronic Kidney Disease, Hypertension, Health Literacy, Antihypertensive Medication Adherence, Blood Pressure Control, Health Literacy Scale-Short Form, Short Medication Adherence Questionnaire
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kronik böbrek hastalığında (KBH), hipertansiyon hem neden hem de sonuç olarak hastalığın progresyonuna katkıda bulunmaktadır. Hipertansiyon tanısı almış KBH'lı hastalarda kan basıncının etkin bir şekilde kontrolü, kritik öneme sahiptir. Sağlık okuryazarlığı (SOY), bireylerin uygun sağlık kararları alabilmek için temel sağlık bilgilerini ve hizmetlerini edinme, anlama ve işleme kapasitesinin düzeyidir. KBH'nın ileri evrelerinde SOY, hastaların daha fazla tıbbi bilgi ve yönlendirmeye ihtiyaç duyması nedeniyle, kan basıncı kontrolü ve ilaç uyumu açısından önemli bir faktördür. Bu çalışma, hipertansiyon tanısı almış KBH'lı hastalarda hastalığın evresine göre SOY düzeylerinin, antihipertansif ilaç uyumu ve kan basıncı kontrol becerisiyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmamıza 01.10.2024-01.01.2025 tarihleri arasında İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniği'ne başvuran, 18 yaş ve üzeri hipertansiyon tanısı almış kronik böbrek hastalarından, çalışma kriterlerine uygun olanlar eGFH evrelerine göre sınıflandırılarak toplamda 335 hasta dahil edilmiştir. Hastalar 15 gün arayla iki farklı vizitte yüz yüze değerlendirilmiştir. İlk vizitte, hastaların demografik bilgileri, mevcut hastalıkları, kullandıkları ilaçlar ve biyokimyasal verileri elde edilmiştir. Ayrıca hastalara Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Formu, kısa ilaç anketi uygulanmış ve kan basıncı ölçümleri yapılmıştır. Hastaların internet kullanımlarını sorgulayarak internet kullanan hastalara Dijital Sağlıklı Diyet Okuryazarlığı Ölçeği uygulanmıştır. İkinci vizitte ise kan basıncı tekrar ölçülerek ortalama kan basıncı değerleri alınmıştır. KDIGO 2021-2024 Kılavuzları'na göre KBH'da hedef sistolik kan basıncı (SKB) <120 mmHg, ESC 2024 Kılavuzu'na göre ise <130 mmHg olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada, her iki kılavuzun önerilerine göre kan basıncı hedef düzeyleri değerlendirilmiştir. Kronik böbrek hastalarının evrelerine göre sağlık okuryazarlığı düzeyi, sağlık okuryazarlığı ile kan basıncı kontrolü arasındaki ilişki ve sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörler incelenmiştir. İstatistiksel tüm analizler SPSS 29 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 335 hipertansiyon tanılı KBH hastası dahil edilmiştir. Katılımcıların 204'ü (%60.90) kadın, 131'i (%39.10) erkektir. KDIGO 2021-2024 kılavuzlarına göre KBH'da SKB hedef değeri <120 mmHg kabul edildiğinde, hastaların %21.49'unda kan basıncı kontrol altında olduğu, ESC 2024 kılavuzuna göre ise hedef değer <130 mmHg olarak belirlendiğinde, hastaların %41.79'unda kan basıncı kontrol altında olduğu tespit edilmiştir. Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Formu'na göre %34.93'ünün düşük SOY düzeyine, %32.24'nün orta SOY düzeyine ve %32.84'nün yüksek SOY düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Hastalarda eGFH evresi ilerledikçe SOY skoru anlamlı derecede azalmıştır. Hastaların Kısa İlaç Anketi sonuçlarına göre, %39.10'unun ilaç uyumunun tam olduğu belirlenmiştir. Yaş, eGFH, ofis SKB ortalaması, ev SKB ortalaması, cinsiyet, eğitim durumu, aylık gelir, ilaca zamanında erişim ve maliyete uyum değişkenleri ile SOY düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yaş ve ofis/ev SKB ortalaması ile SOY düzeyi arasında negatif bir ilişki bulunurken, eGFH, eğitim durumu, aylık gelir, ilaca zamanında erişim ve maliyetle uyum değişkenleri ile SOY düzeyi arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, SOY düzeyi ile ofis SKB ortalaması arasında negatif bir korelasyon tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, kadın katılımcıların ağırlıklı olarak düşük SOY grubunda yer aldığı belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızda, hipertansiyonun kronik böbrek hastalığı progresyonu üzerindeki kritik etkisine rağmen, hastaların yarısından fazlasının hedeflenen kan basıncı değerlerine ulaşamadığı tespit edilmiştir. KBH evresi ilerledikçe SOY düzeyi anlamlı şekilde azalmış ve sağlık okuryazarlığı düzeyi ile kan basıncı kontrolü arasında anlamlı bir ilişki bulunmuş, yüksek sağlık okuryazarlığı seviyesine sahip bireylerin daha iyi kan basıncı kontrolü sağladığı belirlenmiştir. Kan basıncı kontrolünün iyileştirilmesi, hastalık progresyonunun yavaşlatılması ve kardiyovasküler risklerin azaltılması açısından önemli olup, bu oranın düşürülmesine yönelik etkin stratejilerin geliştirilmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: In chronic kidney disease (CKD), hypertension contributes to disease progression both as a cause and a consequence. Effective blood pressure control is crucial in patients with CKD who have been diagnosed with hypertension. Health literacy (HL) refers to an individual's ability to obtain, understand, and process essential health information and services to make appropriate health decisions. In the advanced stages of CKD, HL becomes a critical factor for blood pressure control and medication adherence, as patients require more medical information and guidance. This study aims to examine the relationship between HL levels, antihypertensive medication adherence, and blood pressure control skills in patients with CKD at different disease stages. Materials and Methods: Our study is designed as a cross-sectional study. A total of 335 patients who were diagnosed with hypertension and applied to the Nephrology Outpatient Clinic of Istanbul Education and Research Hospital between 01.10.2024 and 01.01.2025, and who met the study criteria, were classified according to their eGFR stages. The patients were evaluated face-to-face in two different visits, 15 days apart. In the first visit, demographic information, existing diseases, medications used, and biochemical data were obtained. Additionally, the Health Literacy Scale-Short Form, a brief medication questionnaire, and blood pressure measurements were conducted. Patients' internet usage was surveyed, and for those who used the internet, the Digital Healthy Diet Literacy Scale was applied. In the second visit, blood pressure was measured again, and average blood pressure values were obtained. According to the KDIGO 2021-2024 Guidelines, the target systolic blood pressure (SBP) for CKD is <120 mmHg, and according to the ESC 2024 Guidelines, it is <130 mmHg. In this study, blood pressure target levels were evaluated according to both guidelines. The relationship between health literacy levels of chronic kidney disease patients, health literacy, and blood pressure control, as well as the factors affecting health literacy, were investigated. All statistical analyses were performed using the SPSS 29 software. Results: A total of 335 patients with hypertension and chronic kidney disease (CKD) were included in the study. Among the participants, 204 (60.90%) were female, and 131 (39.10%) were male. According to the KDIGO 2021–2024 guidelines, when the target systolic blood pressure (SBP) in CKD was set at <120 mmHg, blood pressure was controlled in 21.49% of patients. When the target value was set at <130 mmHg, as per the ESC 2024 guidelines, blood pressure control was achieved in 41.79% of patients. Based on the Short-Form Health Literacy Scale, 34.93% of patients had low health literacy (HL), 32.24% had moderate HL, and 32.84% had high HL. HL scores significantly decreased as eGFR stages progressed. According to the results of the Brief Medication Questionnaire, 39.10% of patients had full medication adherence. Statistically significant differences were observed between HL levels and variables such as age, eGFR, office SBP average, home SBP average, gender, education level, monthly income, timely access to medication, and cost adherence. A negative relationship was found between HL and both age and office/home SBP averages, while a positive correlation was identified between HL and eGFR, education level, monthly income, timely access to medication, and cost adherence. Additionally, a negative correlation was found between HL and office SBP average. Furthermore, it was determined that female participants were predominantly in the low HL group. Conclusion: In our study, despite the critical impact of hypertension on the progression of chronic kidney disease (CKD), it was found that more than half of the patients failed to achieve the target blood pressure levels. As CKD stages progressed, health literacy (HL) levels significantly declined, and a meaningful relationship was observed between HL and blood pressure control. Patients with higher HL levels demonstrated better blood pressure management. Improving blood pressure control is crucial for slowing disease progression and reducing cardiovascular risks. Therefore, effective strategies should be developed to lower the proportion of patients who fail to achieve target blood pressure levels.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Pulmoner hipertansiyon etyopatogenezinde prostasiklin ve lökotrien C4'ün rolü
Possible role of leukotrien C4 and prostacyclin in the development of pulmonary hypertension
ÜLKÜ AYBERK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıGazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- 1978-1987 yılları arasında izlenen 33 cushing sendromu olgusunun incelenmesi
Başlık çevirisi yok
METİN CANER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. HÜSREV HATEMİ