Eski Türkçeden Orta Türkçeye fiilimsilerin sentaktik işlevleri
From Old Turkic to Middle Turkic the syntactic fuctions of verbals
- Tez No: 925500
- Danışmanlar: PROF. DR. FİKRET TURAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Sentaks, Fiilimsiler, Kelime Grupları, Cümle, Türkçenin Dönemleri, Syntax, Verbal nouns, Word Groups, Sentence, Periods of Turkish
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkçenin tarihî dönemlerine ışık tutan metinler için fonetik (ses bilgisi) ve morfolojik (şekil bilgisi) unsurların yanında sentaks (sözdizimi) da önemli bir yer tutmaktadır. Cümledeki ögelerin doğru bir şekilde belirlenmesi metnin hem Türkiye Türkçesine aktarımı hem de metinlerdeki sözcük ve cümle öbeklerinin doğru bir şekilde belirlenebilmesi hususunda önemlidir. Bu çalışmada, Eski ve Orta Türkçe dönemlerinde gerek taşlara gerekse kağıda yazılmış olan eserlerdeki“isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil”unsurlarının cümle içerisindeki işlevlerinin ortaya konularak Türkçe cümle yapısının çok katmanlılığını belirtmek amaçlanmaktadır. Bu çalışma Giriş bölümü hâricinde,“Söz Dizimi: Kelime Grupları ve Cümle Bilgisi”,“İsim-fiillerin Özellikleri ve Sentaktik İşlevleri”,“Sıfat-fiillerin Özellikleri ve Sentaktik İşlevleri”ve“Zarf-fiillerin Özellikleri ve Sentaktik İşlevleri”olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; söz dizimi üzerine geliştirilen tanımlar, kelime grupları ve cümle bilgisi hakkında yapılan çalışmalar üzerinde durulmaktadır. Tezin özünü oluşturan diğer üç bölümde ise isim-fiiller, sıfat-fiiller ve zarf-fiillerin kelime grupları ve cümlenin ögeleri içindeki işlevleri Göktürk, Eski Uygur, Karahanlı, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesinden manzum ve mensur olmak üzere seçilen metinler çerçevesinde ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
For texts that shed light on the historical periods of Turkish, syntax also has an important place in addition to phonetic and morphological. Correctly determining the elements in the sentence is important both for the transfer of the text to Turkish and for correctly determining the words and sentence groups in the texts. This study aims to reveal the functions of the“verb-noun, participle-adjective and adverbial-verb”elements in sentences in the works written on stones and paper in the Old and Middle Turkish periods and to indicate the multi-layered nature of the Turkish sentence structure. This study consists of four main sections, except for the Introduction section, as“Syntax: Word Groups and Sentence Information”,“Characteristics and Syntactic Functions of Verbs-Nouns”,“Characteristics and Syntactic Functions of Verbs-Adjectives”and“Characteristics and Syntactic Functions of Verbs-Adverbs”. In the first section; The definitions developed on syntax, word groups and studies on sentence information are emphasized. In the other three sections that constitute the core of the thesis, the functions of verbal nouns, participle verbs and adverbial verbals within word groups and sentence elements are revealed within the framework of selected texts in verse and prose from Gokturk, Old Uyghur, Karahanli, Khwarezm, Kipchak and Chagatai Turkish.
Benzer Tezler
- Orta Türkçede fiilimsiler
Verbalia suffixes in Middle Turkic
NESRİN BAYRAKTAR
Doktora
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLKÜ ÇELİK ŞAVK
- Eski Türkçeden Orta Türkçeye nesneye yönelik olumsuz niteleyiciler
Negative qualifiers for objects from Old Turkish to Middle Turkish
SEVDA KARAYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN ŞEN
- Eski Türkçeden orta Türkçeye zarf ve zarf yapılarının sentaktik ve semantik gelişimi
The syntactic and semantic development of adverbs and adverbials from old Turkic to middle Turkic
YEŞİM GALİP
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET TURAN
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Şor ağzının eski Türkçeye göre söz varlığı
Vocabulary of Shor dialect according to old Turkish
MELİKE OKUTANSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM AYAZLI