Geri Dön

Akut pankreatit hastalarında amilaz lipaz seyrinin prognoz üzerine etkisi

Effect of amylase-lipase course on prognosis in acute pancreatitis patients

PDF İndir

  1. Tez No: 933726
  2. Yazar: GÖKHAN EROL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. OSMAN ÖZDOĞAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Amilaz, Lipaz, Şiddetli pankreatit, Prognoz, Acute pancreatitis, Amylase, Lipase, Severe pancreatitis, Prognosis
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mersin Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, akut pankreatit (AP) tanılı hastalarda amilaz ve lipaz düzeylerinin ilk 48 saatteki düşme oranlarının (özellikle Amilaz Oranı 24/0 ve Lipaz Oranı 24/0) klinik seyir ve prognoz üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu oranların, AP'nin Atlanta sınıflamasına göre şiddetini öngörmedeki duyarlılık (sensitivite) ve özgüllük (spesifisite) değerlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif tanımlayıcı araştırma, 01.01.2019– 01.01.2024 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği'ne akut pankreatit tanısıyla başvuran 18 yaş üstü hastaların dosya kayıtlarının incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Hipertrigliseridemiye bağlı pankreatit, travmaya bağlı pankreatit, ERCP sonrası gelişen pankreatit, pankreas cerrahisi öyküsü, pankreas kanseri, kronik pankreatit, kronik böbrek yetmezliği veya karaciğer sirozu varlığı gibi dışlanma kriterlerine uygun olmayan hastalar çalışma dışı tutulmuştur. Hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, Vücut Kitle İndeksi, sigara/alkol kullanımı, ek hastalıklar), laboratuvar sonuçları (hemoglobin, hematokrit, WBC, AST, ALT, GGT, total ve direkt bilirubin, üre, kreatinin, CRP, albümin, trigliserid vb.) ve radyolojik incelemeleri (bilgisayarlı tomografi ile Atlanta sınıflamasına göre AP şiddeti) kayıt altına alınmıştır. Başvuru anındaki amilaz ve lipaz değerleriyle 24. ve 48. saatteki değerler oranlanarak“Amilaz Oranı (24/0)”,“Amilaz Oranı (48/0)”,“Lipaz Oranı (24/0)”ve“Lipaz Oranı (48/0)”hesaplanmıştır. Klinik şiddeti öngörmede bu oranların kesim noktaları (cut-off), sensitivite ve spesifisite değerleri ROC analiziyle belirlenmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 27 (IBM Corp.) yazılımıyla yapılmış, p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Toplam 532 olgu taranmış, dışlanma kriterlerine uyanların çıkarılmasıyla 259 hasta değerlendirmeye alınmıştır. Hastaların yaş ortalaması 59.7±17.0 yıl, %42.5'i erkek olup en sık etiyoloji safra taşına (%80) bağlıydı. Başvuru anında ortalama amilaz 1924.8 U/L, lipaz ise 4519.0 U/L olarak saptanmış; 48. saatin sonunda amilaz ortalaması 308.3 U/L, lipaz ortalaması 367.7 U/L'ye inmiştir. Amilaz 24/0 oranını şiddetli pankreatiti öngörmede eşik 6 değeri 0.56 olarak belirledik ve bu eşik değer şiddetli AP yi öngörmede sensitivite %88, spesifisite %74 olarak belirlenmiştir. Bu eşik değere göre hastaları iki gruba ayırarak inceledik. Buna göre çalışmamızda Atlanta sınıflamasına göre amilaz oranı (24/0) <0.56 olan grupta hastaların %81.9'i hafif pankreatit, %17.6'sı orta dereceli pankreatit ve yalnızca %0.5'i şiddetli pankreatit olarak sınıflandırılmıştır. Buna karşılık, amilaz oranı >0.56 olan grupta hafif pankreatit oranı %55.6'ya düşerken, orta dereceli pankreatit oranı %34.7'ye ve şiddetli pankreatit oranı %9.7'ye yükselmiştir (p=0.000). Amilaz oranı <0.56 olan grupta yatış süresi ortalama 4.6±2.4 gün iken, amilaz oranı >0.56 olan grupta yatış süresi belirgin şekilde daha uzun olup 7.0±5.5 gün olarak tespit edilmiştir (p<0.001). Yoğun bakım ihtiyacı, >0.56 olan grupta anlamlı olarak daha yüksek saptandı(P=0.041). Aynı zamanda 48. saatin sonunda CRP değerlerinin >0.56 olan grupta daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001). Bazı çalışmalarda amilaz 24/0 oranı için cut-off değeri 0.3 olarak belirlenmiştir. Biz de daha sonra hasta gruplarımızı bu orana göre iki gruba ayırarak değerlendirdik. Bu değerlendirme sonucunda, Atlanta sınıflamasına göre şiddetli vakaların tamamının (toplam 8 vaka) >0.3 olan grupta yer aldığı saptanmıştır. (cut-off değeri >0.56 olan grupta şiddetli vaka sayısı 7 idi). Ayrıca, toplam 5 exitus vakasının 4'ünün >0.3 olan grupta olduğu görüldü (cut-off değeri >0.56 olan grupta exitus olan 3 vaka >0.56 olan grupta idi). Yine cut-off değeri 0.3 alındığında, yoğun bakım ihtiyacı olan hasta oranı, cut-off değeri 0.56 olan gruba kıyasla anlamlı olarak yükselmiştir (toplam 16 YBÜ ihtiyacı olan hasta sayısı >0.56 olan grupta 8, >0.3 olan grupta ise 11 olarak saptanmıştır) (p=0.002). Cut-off değeri 0.3 alındığında, SIRS pozitif olan hasta sayısında belirgin bir artış saptanmıştır. (Cut-off değeri >0.56 olan grupta SIRS pozitif olan hasta sayısı 28 iken, >0.3 olan grupta 48 olup, sadece 5 vaka <0.3 olan grupta yer almıştır) Amilaz 24/0 oranının cut off 0.3 alındığında daha iyi prognostik gösterge olduğunu gördük. Lipaz Oranı (24/0) için en uygun cut-off 0.35 olup benzer şekilde şiddetli AP ayrımında yüksek duyarlılık sağlamıştır. Buna karşılık 48. saat (Amilaz 48/0, Lipaz 48/0) oranlarının sensitivite ve spesifisite değerleri, 24. saat oranlarına kıyasla daha düşük seyretmiştir. Sonuç: Akut pankreatitte ilk 24 saatteki amilaz ve lipaz düşme oranlarının özellikle Amilaz Oranı 24/0 için <0.3 olduğunda şiddetli pankreatiti dışlamada 7 yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. Bu erken dönemdeki enzim dinamikleri, klinisyenlere tedavi ve izlem stratejilerinde faydalı bir prognostik parametre olarak katkı sunabilir.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aims to evaluate the effect of the reduction rates of amylase and lipase levels (particularly Amylase Ratio 24/0 and Lipase Ratio 24/0) within the first 48 hours in patients diagnosed with acute pancreatitis (AP) on clinical course and prognosis. It also aims to determine the sensitivity and specificity values of these ratios in predicting the severity of AP according to the Atlanta classification. Materials and Methods: This retrospective descriptive study was conducted by examining the medical records of patients over 18 years of age who were admitted to Mersin University Faculty of Medicine Hospital Gastroenterology Clinic with a diagnosis of acute pancreatitis between January 1, 2019, and January 1, 2024. Patients with pancreatitis due to hypertriglyceridemia, pancreatitis due to trauma, pancreatitis following ERCP, a history of pancreatic surgery, pancreatic cancer, chronic pancreatitis, chronic renal failure, or liver cirrhosis were excluded from the study. The demographic data of the patients (age, gender, Body Mass Index, smoking/alcohol use, comorbidities), laboratory results (hemoglobin, hematocrit, WBC, AST, ALT, GGT, total and direct bilirubin, urea, creatinine, CRP, albumin, triglycerides, etc.), and radiological examinations (CT imaging according to the Atlanta classification for AP severity) were recorded. The initial amylase and lipase levels at admission and their values at 24 and 48 hours were used to calculate“Amylase Ratio (24/0),”“Amylase Ratio (48/0),”“Lipase Ratio (24/0),”and“Lipase Ratio (48/0).”The cutoff values, sensitivity, and specificity of these ratios in predicting clinical severity were determined using ROC analysis. Statistical analyses were performed using SPSS 27 (IBM Corp.), and p<0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 532 cases were screened, and 259 patients were included in the analysis after excluding those meeting the exclusion criteria. The average age of the patients was 59.7±17.0 years, and 42.5% were male, with gallstone etiology being the most common cause (80%). The mean amylase and lipase levels at admission were 1924.8 U/L and 4519.0 U/L, respectively, decreasing to 308.3 U/L and 367.7 U/L by the end of 48 hours. The cutoff value for the Amylase Ratio 24/0 in predicting severe pancreatitis was determined to be 0.56, 9 with a sensitivity of 88% and specificity of 74%. Based on this cutoff value, patients were divided into two groups. Among those with an amylase ratio (24/0) <0.56, 81.9% were classified as mild pancreatitis, 17.6% as moderate, and only 0.5% as severe pancreatitis according to the Atlanta classification. In contrast, in the group with an amylase ratio >0.56, the proportion of mild pancreatitis decreased to 55.6%, while moderate and severe pancreatitis rates increased to 34.7% and 9.7%, respectively (p=0.000). The mean hospitalization duration was 4.6±2.4 days for the <0.56 group, compared to 7.0±5.5 days for the >0.56 group (p<0.001). The need for intensive care was significantly higher in the >0.56 group (p=0.041). Additionally, CRP levels at the end of 48 hours were significantly higher in the >0.56 group (p<0.001). In some studies, the cutoff value for the Amylase Ratio 24/0 was determined to be 0.3. When patients were re-evaluated based on this cutoff, all severe cases (n=8) according to the Atlanta classification were in the >0.3 group (compared to 7 severe cases in the >0.56 group). Similarly, 4 out of 5 exitus cases were in the >0.3 group (compared to 3 cases in the >0.56 group). The proportion of patients requiring intensive care was also significantly higher in the >0.3 group compared to the >0.56 group (11 vs. 8 out of 16 patients requiring ICU; p=0.002). A marked increase in the number of patients with SIRS positivity was observed when the cutoff value was set at 0.3 (48 SIRS-positive cases in the >0.3 group, compared to 28 in the >0.56 group). Only 5 cases with SIRS positivity were in the <0.3 group. These findings indicate that the Amylase Ratio 24/0 with a cutoff of 0.3 is a better prognostic indicator. The optimal cutoff value for the Lipase Ratio (24/0) was found to be 0.35, demonstrating high sensitivity for distinguishing severe AP. In contrast, the sensitivity and specificity values of 48-hour ratios (Amylase 48/0, Lipase 48/0) were lower compared to the 24-hour ratios. Conclusion: The reduction rates of amylase and lipase within the first 24 hours in acute pancreatitis, particularly an Amylase Ratio 24/0 of <0.3, may serve as a useful guide for ruling out severe pancreatitis. These early enzyme dynamics can contribute as a valuable prognostic parameter to aid clinicians in treatment and monitoring strategies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1011279

    Pediatrik akut pankreatitlerin retrospektif değerlendirilmesi

    A retrospective evaluation of acute pancreatitis in children

    FEYZANUR KONDAK KURAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ELİF TÜRKMEN

  2. Tez No

    803435

    Çocuklarda akut pankreatit: 133 hastanın geriye dönük incelenmesi

    Acute pancreatitis in children: A retrospective analysis of 133 patients

    GAMZENUR YALÇINKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÖNÜL ÇALTEPE

  3. Tez No

    758314

    Acil servise karın ağrısı şikayetiyle başvurup akut pankreatit tanısı alan hastalarda geliş lipaz/amilaz oranı ve immatür granülosit yüzdesinin balthazar şiddet skoru ile ilişkisi

    The relationship between advent lipase/amylase ratio and percentage of immature granulocyte and balthazar severity score in patients who applied to the emergency department with the complaint of abdominal pain and were diagnosed with acute pancreatitis

    MUSTAFA YORGANCIOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Acil TıpManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Acil Tıp Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN BİLGE

  4. Tez No

    281965

    Akut pankreatitte difüzyon ağırlıklı görüntüleme; BT ile korelasyon

    Diffusion weighted imaging in acute pancreatitis; Corelation with CT

    SEÇİL KARACAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Radyoloji ve Nükleer TıpCelal Bayar Üniversitesi

    Radyoloji Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SELİM SERTER

  5. Tez No

    933321

    Yaşlı ve erişkin popülasyonda akut pankreatitin klinik ve laboratuar bulgularının değerlendirilmesi

    Assessment of clinical and laboratory characteristics of acute pancreatitis in elderly and non-elderly adult patients

    MUSTAFA YAŞA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    GastroenterolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLIHAN ÇALIM

Geri Dön