Yetişkin tip II diyabetli bireylerde gıda güvenliği bilinç düzeyi ile sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yeme farkındalıkları üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the impact of food safety awareness level and health literacy levels on eating awareness in adult type II diabetic individuals
- Tez No: 938295
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKİN ÖZYILMAZ KIRCALİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Tıp II Diyabet, Besin Güvenliği, Sağlık Okuryazarlığı, Yeme Farkındalığı, Type II Diabetes, Food Safety, Health Literacy, Eating Awareness
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Diyabet, bireylerin yaşam kalitesini ve sağlık durumunu etkileyen kronik bir hastalık olup, bu süreçte gıda güvenliği tutumu ve sağlık okuryazarlığı önemli bir rol oynamaktadır. Gıda güvenliği tutumu, bireylerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmesine katkıda bulunurken, sağlık okuryazarlığı, hastalık yönetimi ve bilinçli sağlık kararları alma süreçlerini desteklemektedir. Bu bağlamda, bireylerin diyabet yönetimindeki davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi önemlidir. Bu çalışma, Çanakkale'nin Biga ilçesinde yaşayan Tip II diyabetli bireylerde gıda güvenliği tutumu ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yeme farkındalıklarına etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Biga Devlet Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran 209 Tip II diyabetli birey üzerinde yürütülen kesitsel bir çalışma olup, katılımcılara demografik bilgi formu, Gıda Güvenliği Tutum Ölçeği (GGTÖ), Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (YSOÖ) ve Dört Faktörlü Yeme Farkındalığı Ölçeği (4F-YFÖ) uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, t-testi, ANOVA, Spearman korelasyon ve çoklu regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların %74,2'si kadın ve %45,9'u 65 yaş ve üzerinde, %69,9'u evli ve %53,6'sı ilkokul mezunudur. Analiz sonuçları, erkek katılımcıların gıda güvenliği ve yeme tutumları konusunda daha bilinçli olduklarını, ancak sağlık okuryazarlığı düzeylerinde cinsiyet farkı olmadığını göstermektedir. Yaş, sağlık okuryazarlığı ve yeme farkındalığı üzerinde belirleyici bir faktör olup, genç yaş grubunda daha yüksek sağlık okuryazarlığı düzeyleri tespit edilmiştir. Medeni durum ve eğitim düzeyinin ise yeme tutumları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Katılımcıların gıda güvenliği tutumları, sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve yeme farkındalığı düzeylerinin, ailede diyabet hastası olma durumu ve diyabet hastası olma süresine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Pearson korelasyon analizi, gıda güvenliği tutumu ile sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Regresyon analizi, gıda güvenliği tutumu ve sağlık okuryazarlığının yeme tutumları üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Bu iki değişken, yeme tutumlarındaki varyansın %29,4'ünü açıklamaktadır. Sonuçlar, gıda güvenliği tutumu ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin, bireylerin sağlıklı yeme tutumlarını geliştirmede önemli faktörler olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, literatürde yer alan benzer çalışmalarla uyumlu olup, diyabet yönetiminde gıda güvenliği ve sağlık okuryazarlığının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Diabetes is a chronic disease that affects individuals' quality of life and health status, and in this process, food safety awareness and health literacy play a significant role. While food safety awareness contributes to the development of healthy eating habits, health literacy supports disease management and the process of making informed health decisions. In this context, it is important to examine the factors affecting individuals' behaviors in diabetes management. This study was conducted to evaluate the impact of food safety awareness and health literacy levels on eating awareness among individuals with Type II diabetes living in the Biga district of Çanakkale. The research was designed as a cross-sectional study involving 209 individuals with Type II diabetes who applied to the Diabetes Clinic of Biga State Hospital. Participants were administered a demographic information form, the Food Safety Attitude Scale (FSAS), the Adult Health Literacy Scale (AHLS), and the Four-Factor Eating Awareness Scale (FF-EAS). For data analysis, frequency analysis, t-test, ANOVA, Spearman correlation, and multiple regression methods were used. Of the participants, 74.2% were female, 45.9% were aged 65 and above, 69.9% were married, and 53.6% were primary school graduates. The analysis results indicate that male participants were more conscious of food safety and eating attitudes; however, no gender differences were found in health literacy levels. Age was identified as a determining factor in health literacy and eating awareness, with younger age groups exhibiting higher levels of health literacy. Marital status and education level did not show a significant impact on eating attitudes. It was determined that participants' food safety attitudes, health literacy levels, and eating awareness levels did not differ significantly according to the presence of diabetes in the family or the duration of diabetes. Pearson correlation analysis revealed a significant positive relationship between food safety awareness and health literacy. Regression analysis demonstrated that food safety awareness and health literacy have significant effects on eating attitudes. These two variables explained 29.4% of the variance in eating attitudes. The findings reveal that food safety awareness and health literacy levels play a critical role in fostering healthy eating attitudes among individuals. These results align with similar studies in the literature and underscore the importance of food safety and health literacy in diabetes management.
Benzer Tezler
- Assessment of the effects of melatonin on the funtional deficits induced by cellular stress in obese donor derived mesenchymal STEM cells
Melatonin'in obez donor mezenkimal kök hücrelerinde hücresel strese bağlı olarak oluşan fonksiyon bozuklukları üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
ECE GİZEM POLAT
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiKök Hücre Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİMA SUSANNA FAUSTINA AERTS KAYA
- Tip 2 diyabetli yetişkin hastaların fonksiyonel gıda hakkında bilgi düzeylerinin saptanması, tüketme ve tercih durumlarının belirlenmesi
Determining the level of information about functional food of adult patients with TYPE 2 diabetes, determining consumption and preference
MERVE BAHTİYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLEK ARDUZLAR KAĞAN
- Pandemi sürecinde yetişkin bireylerin gıda takviyeleri hakkında bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigation of knowledge and attitudes of adults about food supplements in the pandemic process
ÖZGE ÖZGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
- Hipoglisemi korkusu ve beslenme müdahaleleri: Diyabetli bireylerde psikososyal faktörlerin tedaviye uyumla ilişkisi üzerine inceleme
Fear of hypoglycemia and nutritional interventions: A study on the relationship between psychosocial factors and treatment adherence in individuals with diabetes
AYŞE ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET EMRE EŞKAZAN
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda tedaviye uyum ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationships between treatment compliance and health literacy for individuals with type 2 diabetes mellitus referral to a family health center
ECE ÖZONUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Hemşirelikİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİNE YILMAZ