Yerel siyez buğdayının (triticum monococcum) verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality characteristics of local einkorn wheat (triticum monococcum)
- Tez No: 943190
- Danışmanlar: PROF. DR. AYDIN ALP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Siyez Buğdayı, Ekmeklik Buğday Çeşitleri, Bitkisel Özellikler, Kalite Özellikleri, Siyez Wheat, Bread Wheat Cultivars, Agronomic Traits, Quality Characteristics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, 2022 yılı buğday üretim sezonunda, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne ait deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, yerel bir genetik kaynak olan Siyez buğdayı ile Diyarbakır yöresinde yaygın olarak yetiştirilen Tosunbey, Bayraktar, Zühre, Cemre ve Ceyhan-99 buğday çeşitlerinin bazı agronomik ve kalite özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Çalışma tesadüfi bloklar deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırma bulgularına göre, Siyez buğdayı ile beş farklı buğday çeşidinin bitkisel özelliklerinden elde edilen ortalama değerler şu şekilde belirlenmiştir: Bitki boyu ortalaması (91,83 cm) olup, en yüksek bitki boyu Bayraktar çeşidinde (113,00 cm), en düşük bitki boyu ise Siyez buğdayında (72,33 cm) saptanıştır. Başakta tane sayısı (15,50 adet) ile siyez buğdayı, (90,67 adet) Tosunbey olarak saptanmıştır. Başakta tane ağırlığı en yüksek (1,18 g) Ceyhan-99, en düşük ise (0,32 g) Siyez buğdayı olarak saptanmıştır. Başak uzunluğu en yüksek (13,63 cm) Bayraktar, en düşük (4,90 cm) Siyez buğdayında ölçülmüştür. Tek bitki verimi en düşük Zühre (3,87 g), en yüksek tek bitki verimi ise Siyez buğdayında (6,43 g) saptanmıştır. Çalışmada en yüksek bin tane ağırlığı 35,12 gram ile Zühre çeşidinde belirlenirken, en düşük değer ise 27,62 gram ile Tosunbey çeşidinde tespit edilmiştir. Hektolitre ağırlığı en yüksek hektolitre ağırlığı Ceyhan-99 çeşidinde (75,80 kg/lt), en düşük hektolitre ağırlığı ise Siyez buğdayında (53,10 kg/lt) bulunmuştur. Tanede nem oranı en yüksek nem oranı Siyez buğdayında (%11,73), en düşük nem oranı ise Cemre çeşidinde (%10,63) gözlemlenmiştir. Gluten değeri bakımından en yüksek gluten değerine sahip Zühre (%37,43), en düşük gluten değeri ise Siyez buğdayında (%2,90) bulunmuştur. Gluten indeksi bakımından en yüksek gluten indeksi Tosunbey (%94,23), en düşük gluten indeksi ise Siyez buğdayında (%38,33) tespit edilmiştir. Sedimentasyon değeri en yüksek Tosunbey (%46,33), en düşük sedimentasyon değeri ise Siyez buğdayında (%8,67) ölçülmüştür. Araştırma bulguları, Siyez buğdayının özellikle tek bitki veriminin yüksek olmasının, fazla kardeşlenme nedeniyle olduğunu, kavuzlu yapısının ise mineral madde içeriğini artırdığını ve buğdayın düşük gluten oranı nedeniyle ekmeklik kalite açısından insan beslenmesine katkı sağladığını göstermektedir. Bu nedenlerle, Siyez buğdayının ekim alanlarının arttırılması ve üretiminin teşvik edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted in the experimental field of the Faculty of Agriculture at Dicle University during the 2022 wheat growing season. The aim of the research was to comparatively investigate certain agronomic and quality characteristics of Siyez wheat, a local genetic resource, alongside Tosunbey, Bayraktar, Zühre, Cemre, and Ceyhan-99 wheat cultivars, which are commonly cultivated in the Diyarbakır region. The experiment was designed according to the randomized complete block design (RCBD) with three replications. According to the research findings, the average plant height was recorded as 91.83 cm, with the tallest plants observed in the Bayraktar variety (113.00 cm) and the shortest in Siyez wheat (72.33 cm). The number of grains per spike ranged from 15.50 in Siyez to 90.67 in Tosunbey. The highest grain weight per spike was recorded in Ceyhan-99 (1.18 g), while the lowest was found in Siyez wheat (0.32 g). Spike length was highest in Bayraktar (13.63 cm) and lowest in Siyez wheat (4.90 cm). The lowest single plant yield was recorded in Zühre (3.87 g), while Siyez wheat had the highest single plant yield (6.43 g). The thousand kernel weight (TKW) was highest in Zühre (35.12 g) and lowest in Tosunbey (27.62 g). Hectoliter weight was also highest in Ceyhan-99 (75.80 kg/hl) and lowest in Siyez wheat (53.10 kg/hl). The grain moisture content ranged from 10.63% in Cemre to 11.73% in Siyez wheat. Regarding gluten content, Zühre had the highest value (37.43%), while Siyez wheat had the lowest (2.90%). The highest gluten index was observed in Tosunbey (94.23%), and the lowest in Siyez wheat (38.33%). Sedimentation values ranged from 8.67 ml in Siyez wheat to 46.33 ml in Tosunbey. The findings suggest that the high single plant yield of Siyez wheat is primarily due to its high tillering capacity. Additionally, its hulled grain structure appears to contribute positively to its mineral content. Although it has low gluten content, this characteristic may offer nutritional benefits in terms of human consumption. Therefore, it is concluded that the cultivation area of Siyez wheat should be expanded and its production promoted.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Adana ili, turunçgil toptan fiyatlarının analizi
Başlık çevirisi yok
USULET ÖZTUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ YURDAKUL
- Acil yardım ve tedavi hastanelerinin idari mali ve teknik yönden planlaması
Başlık çevirisi yok
SERVET OKUYUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HastanelerGazi ÜniversitesiKazalarda Acil Yardım ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Türkiye'de üretilen dikiş ipliklerinin incelenmesi ve konfeksiyon endüstrisinde kullanım uygunluklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
CUMHUR ÇAKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. NAZMİ ERCAN