Biyoteknoloji destekli fonksiyonel gıdaların insan davranışları ve zihinsel performans üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of biotechnology-supported functional foods on human behavior and mental performance
- Tez No: 943222
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP BİRSU ÇİNÇİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoteknoloji, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Genetik ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoteknoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, biyoteknoloji destekli fonksiyonel gıdaların insan davranışları ve zihinsel performans üzerindeki etkileri sistematik derleme ve meta-analiz yöntemiyle incelenmiştir. Scopus veri tabanında, 2021–2025 yılları arasında yayımlanan 5420 özgün araştırma makalesi taranmış, PRISMA 2020 protokolü doğrultusunda yapılan çok aşamalı eleme süreci sonucunda 450 çalışma sistematik derlemeye dahil edilmiştir. Meta- analizde, tüm çalışmalar için ortalama etki büyüklüğü Cohen's d ≈ 0.39 bulunmuş ve etkilerin pozitif yönlü olduğu saptanmıştır. Alt grup analizlerinde, bioaktif bileşenler d ≈ 0.41 ile en yüksek etkiyi gösterirken; probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotik müdahaleler benzer düzeyde pozitif etkiler sunmuştur. Ancak tüm gruplarda yüksek düzeyde heterojenlik (I² > %75) gözlemlenmiştir. Funnel plot ve Egger's testi sonuçları, yayın yanlılığına işaret etmektedir. Cumulative meta-analysis sonuçları, zaman içinde kanıtların arttığını ve 2021 sonrası dönemde bilimsel ilginin ivme kazandığını göstermektedir. Bulgular, biyoteknolojik olarak zenginleştirilmiş fonksiyonel gıdaların zihinsel sağlık, stres yönetimi, ruh hali ve bilişsel performans üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu etkilere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, multidisipliner alanlarda daha odaklı ve homojen gruplarla yapılacak ileri araştırmalar için güçlü bir temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates the effects of biotechnology-supported functional foods on human behavior and cognitive performance through a systematic review and meta-analysis. A total of 5,420 original research articles published between 2021 and 2025 were screened in the Scopus database, and 450 studies were included following the PRISMA 2020 protocol. The overall effect size was estimated as Cohen's d ≈ 0.39, indicating a statistically significant positive impact. Subgroup analyses revealed that interventions involving bioactive compounds yielded the highest effect size (d ≈ 0.41), while probiotic, prebiotic, and synbiotic interventions also demonstrated moderate positive effects. However, substantial heterogeneity (I² > 75%) was observed across all subgroups. Funnel plot asymmetry and Egger's test results suggested potential publication bias. The cumulative meta-analysis illustrated that the strength and consistency of evidence have improved over time, particularly after 2021, reflecting increased scientific interest in the post-pandemic era. Overall, the findings indicate that biotechnology-enriched functional foods positively influence mental performance, mood, stress regulation, and behavioral outcomes. This study provides a solid foundation for further focused and homogeneous research in interdisciplinary fields, including medical biochemistry, nutrition science, and neuropsychology.
Benzer Tezler
- Melastan laktik asit üretimi
Başlık çevirisi yok
ŞEBNEM HARSA
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ULGAR GÜVENÇ
- PH'nın schizosacchoromyces pombe'nin purin salgılayan ade 2 mutantında üreme ve salgılama üzerindeki etkileri
Başlık çevirisi yok
ŞULE EKMEKÇİLER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Biyolojiİstanbul ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. NERMİN GÖZÜKIRMIZI
- Sıcaklığın Schizosaccharomyces pombe'nin purin salgılayan ade 2 mutantında üreme ve salgılama üzerindeki etkileri
Başlık çevirisi yok
AYŞEGÜL TOPAL
- İnulinaz enziminin üretimi ve üretim kinetiklerinin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
GAYE ÖNGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUHA SUKAN
- Clostridium acetobutylicum kullanılarak peyniraltı suyundan aseton-bütanol üretimi üzerinde bir araştırma
A Study on the production of acetone-butanol from whey using clastridium acetobutylicum
NİLGÜN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Gıda MühendisliğiAnkara ÜniversitesiTarım Ürünleri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. HİLMİ PAMİR
- Avrupa Topluluğu'nun ileri teknoloji ve yapısal değişim ağırlıklı sanayi politikası ve Türk sanayinin bu politikaya uyumu
Başlık çevirisi yok
AHMET ŞAHİNKAYA