Parkinson hastalarında öz-yeterlilik ve sosyal katılımın yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between self-efficacy and social participation with quality of life in Parkinson's patients
- Tez No: 944202
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NUR İZGÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Hastalıkları, Hemşirelik, Internal diseases, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, öz- yeterlilik, Parkinson, sosyal katılım, yaşam kalitesi, Nursing, self-efficacy, Parkinson's disease, social participation, quality of life
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanımlayıcı ilişkisel tasarımla yürütülen bu araştırma, Parkinson hastalarında öz-yeterlilik ve sosyal katılımın yaşam kalitesi ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 25 Aralık 2023-30 Temmuz 2024 tarihleri arasında bir kamu hastanesinin nöroloji kliniğinde Parkinson hastalığı tanısı ile izlenen 190 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Kronik Hastalık Yönetiminde 6 Maddelik Öz-Yeterlilik Ölçeği, Sosyal Dahil Olma Ölçeği ve Parkinson Hastalarında Yaşam Kalitesi Anketi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman korelasyon testleri ve aracılık etki analizi kullanılmıştır. Hastaların yaş ortalamasının 61,13±9,12; tanıdan sonra geçen süre ortalamasının 10,6±6,7 yıl olduğu; örneklemin %43,2'sini evre 3 Parkinson tanılı bireylerin oluşturduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi yüksek olan bireylerde öz-yeterliliğin, çalışan bireylerde öz-yeterlilik, sosyal katılım ve yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hastalık evresi arttıkça öz-yeterlilik ve sosyal katılımın azaldığı, bakım vericisi bulunan bireylerde öz-yeterliliğin daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Öz-yeterlilik ve sosyal katılım puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde (r=0,492; p<0,001); öz-yeterlilik ve yaşam kalitesi puanları arasında negatif yönde orta düzeyde (r=-0,426; p<0,001), sosyal katılım ve yaşam kalitesi puanları arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki (r=-0,496; p<0,001) saptanmıştır. Kronik hastalık yönetimi öz-yeterliliğinin yaşam kalitesi puanları üzerinde toplam etkisinin anlamlı olduğu (β=-3,74; %95 güven aralığı=-4,98; -2,50) sosyal dahil olmanın bu etkiye anlamlı düzeyde aracılık ettiği (β =-1,97; %95 güven aralığı=-2,86; -1,24) belirlenmiştir. Kronik hastalık yönetimi öz-yeterliliği ve sosyal dâhil olma puanlarının Parkinson hastalığı yaşam kalitesi puanlarındaki değişimin %29'unu açıkladığı bulunmuştur. Araştırmada; Parkinson hastalarında kronik hastalık yönetimi öz-yeterliliği ve sosyal katılım arttıkça yaşam kalitesinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçtan hareketle, Parkinson hastalarında kronik hastalık yönetimi öz-yeterliliği, sosyal katılım ve yaşam kalitesinin hasta izlemleri sırasında değerlendirilmesi ve hemşirelerin yaşam kalitesini iyileştirmek için kronik hastalık yönetimi öz-yeterliliğini ve sosyal katılımı destekleyecek girişimler planlayıp uygulamaları önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
This descriptive correlational study was conducted to examine the relationship between self-efficacy, social participation, and quality of life in individuals with Parkinson's disease at the neurology inpatient unit of a public hospital. 190 participants with Parkinson's disease were included between December 25, 2023, and July 30, 2024. The data were collected using the Patient Information Form, The Self-Efficacy for Managing Chronic Disease 6-Item Scale, Social Inclusion Scale, and Parkinson's Disease Quality of Life Questionnaire. Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, and Spearman correlation tests and mediation effect analysis were used to evaluate the data. The mean age of the individuals was 61,13±9,12; the mean time since diagnosis was 10,6±6,7 years; and 43.2% of the sample consisted of individuals with stage 3 Parkinson's disease. The self-efficacy was higher in individuals with a higher level of education. Employed individuals had higher levels of self-efficacy, social participation, and quality of life (p<0.05). As the disease stage increased, self-efficacy and social participation decreased and individuals with caregivers had lower self-efficacy (p<0.05). A moderately positive correlation was observed between self-efficacy and social participation scores (r=0.492; p<0.001); moderately negative correlations were observed between self-efficacy and quality of life scores (r=-0.426; p<0.001) and between social participation and quality of life scores (r=-0.496; p<0.001). The total effect of self-efficacy in chronic disease management on quality of life scores was significant (β = -3.74; 95% confidence interval = -4.98 to -2.50), and social participation significantly mediated this effect (β=-1.97; 95% CI=-2.86; -1.24). Self-efficacy in chronic disease management and social participation explained 29% of the variance in quality of life scores among individuals with Parkinson's disease. The study concluded as self-efficacy in chronic disease management and social participation increased, the quality of life improved in patients with Parkinson's disease Considering the study findings, self-efficacy in chronic disease management, social participation, and quality of life be evaluated during patient follow-ups, and that nurses design and implement interventions aimed at enhancing self-efficacy in chronic disease management and promoting social participation to improve patients' overall quality of life.
Benzer Tezler
- Mobil telefon kullanımına bağlı oluşan 900-1800 mhz radyo frekans dalgalarının meydana getirdiği elektromanyetik alanın iliak kanat kemik mineral yoğunluğuna etkisi
The effect of electromagnetic fields on bone mineral density of iliac bone produced by 900-1800 mhz radio frequency waves dependent on cellular phone usage
BEŞİR ANDAÇ AKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Ortopedi ve TravmatolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NEVRES HÜRRİYET AYDOĞAN
- Yedigöller milli parkının karayosun florası yönünden araştırılması
The Investigation of seven lakes national park with respect to moss flora
BARBAROS ÇETİN
- Bazı dopamin reseptör agonistlerinin antimuskarinik etkileri
Başlık çevirisi yok
İNCİ ŞAHİN
Doktora
Türkçe
1987
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA İLHAN
- Sürekli yanma odalarında alev cephesinin dinamik yapısına ait bir çalışma
A Study on the dynamic structure of flame front in continuous combustion chambers
ALİ SÜRMEN