Sağlık okuryazarlığı üzerine bir analiz: Aksaray ili örneği
A study on health literacy: Aksaray province as a case example
- Tez No: 946075
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAHİN ÇETİNKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık okuryazarlığı bireylerin sağlık durumlarını etkileyen bir kavramdır. Sağlık okuryazarlığı birçok faktörden etkilenir ve düşük sağlık okuryazarlığı kötü sağlık sonuçlarıyla ilişkilendirilir. Sağlık okuryazarlığının bireylerin sağlık durumuna olan etkisi dolaylı yoldan sağlık sistemini de verimlilik ve maliyet açısından etkiler. Bu çalışmayla, toplumun sağlık okuryazarlık düzeyinin ve bu düzeyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi ayrıca bireylerin ilk tercih ettiği sağlık kuruluşu ile sağlık okuryazarlık düzeyi, gelir düzeyi, eğitim düzeyi ve çalışma durumu arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Araştırma kesitsel tipte bir çalışma olup Aksaray ili merkez 10'nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-65 yaş arası 370 kişiye uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu ve sağlık okuryazarlığı ölçeği (HLS-SF12) uygulanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiş ve analiz yöntemi olarak bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (One Way Anova), Spearman korelasyon testi ve ki-kare analizi uygulanmıştır. İstatiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı ortalaması 32,84±9,34 (n=370) bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı puanları gruplandırıldığında; %18,9'u yetersiz sağlık okuryazarlığı, %28,9'u sorunlu sağlık okuryazarlığı, %35,7'si yeterli sağlık okuryazarlığı ve %16,5'i mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahipti. Araştırmada katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanları ile sağlık problemi bulunma durumu, kronik rahatsızlığı sahip olma, çevredekilerin tavsiyesiyle ilaç kullanma, yaş düzeyi, eğitim düzeyi ve çalışma durumu ile p<.001 düzeyinde istatiksel anlamlılık, medeni durum, reçetesini düzenli kullanma ve gelir düzeyiyle ise p<0.05 düzeyinde anlamlılık bulunmuştur. Toplam sağlık okuryazarlığı puanı ile yaş ve eğitim düzeyi arasında p<.001 düzeyinde ilişki, gelir düzeyiyle arasında p<0.05 düzeyinde ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca ilk tercih edilen sağlık kuruluşu ile yaş düzeyi ve çalışma durumu arasında p<.001 düzeyinde ilişki, eğitim ve gelir düzeyiyle ise p<0.05 düzeyinde ilişki tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı daha önce yapılan birçok çalışmada bu çalışmada olduğu gibi düşük seviyelerde bulunmaktadır. Hem yapılan eski çalışmalar hem yaptığımız bu çalışmanın sonuçları sağlık okuryazarlığının etkilendiği birçok değişkeni ortaya çıkarmaktadır. Politika yapıcıların bu değişkenleri göz önünde bulundurarak sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi amacıyla sağlık ve eğitim politikalarında yapacakları düzenlemeler ve yenilikler sağlık okuryazarlığının gelişmesine katkı sağlayabilecektir. Yapılacak bu değişimler sağlık sisteminde sunulan hizmetlerin kalite ve verimliğinde artışa sebep olabilir. Sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi sadece sağlık sisteminin sorumluluğuna bırakılmamalıdır. Sağlık okuryazarlığı toplumdaki sosyokültürel ortam ve ekonomik şartlardan etkilenir. Dolayısıyla toplumun, politika yapıcıların, bireylerin, sağlık kuruluşlarının ve sağlık personellerinin bu alanda aldıkları sorumluluk ve becerilerin geliştirilmesi sürdürülebilir bir sağlık sistemi için oldukça önemlidir.
Özet (Çeviri)
Health literacy is a concept that affects individuals' health status. It is influenced by many factors, and low health literacy is associated with poor health outcomes. The impact of health literacy on individuals' health also indirectly affects the healthcare system in terms of efficiency and cost. This study aims to determine the level of health literacy in the community and the factors influencing it, as well as to examine the relationships between individuals' preferred healthcare institutions and their health literacy level, income level, education level, and employment status. The research is a cross-sectional study conducted with 370 individuals aged 18–65 who applied to the No. 10 Family Health Center in the city center of Aksaray. A sociodemographic data form and the Health Literacy Scale (HLS-SF12) were used as data collection tools. It was determined that the data were normally distributed, and the following statistical methods were applied: independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Spearman correlation test, and chi-square analysis. Statistical significance was accepted at p<0.05. The mean health literacy score of the participants was 32.84±9.34 (n=370). When the scores were grouped: 18.9% had inadequate health literacy, 28.9% problematic health literacy, 35.7% sufficient health literacy, and 16.5% excellent health literacy. Statistically significant relationships were found between health literacy scores and the presence of health problems, having chronic diseases, using medication based on others' recommendations, age, education level, and employment status (p<.001); and with marital status, regular use of prescriptions, and income level (p<0.05). A statistically significant relationship was also found between total health literacy scores and age and education level (p<.001), and with income level (p<0.05). Furthermore, significant relationships were found between the first preferred healthcare institution and age and employment status (p<.001), and with education and income level (p<0.05). As in many previous studies, this study also found health literacy levels to be low. The results of this study, along with previous findings, reveal multiple variables that influence health literacy. Reforms and innovations in health and education policies that consider these variables could contribute to the improvement of health literacy. These changes could lead to enhanced quality and efficiency in the healthcare services provided. The development of health literacy should not be left solely to the responsibility of the healthcare system. Since health literacy is influenced by the sociocultural environment and economic conditions of society, it is essential that society, policymakers, individuals, healthcare institutions, and healthcare professionals share responsibility and develop competencies in this area to ensure a sustainable healthcare system.
Benzer Tezler
- Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile fiziksel okuryazarlıklarının ve e-sağlık okuryazarlığının incelenmesi
Investigation of high school students' physical activity levels and physical literacy and e-health literacy
GİZEM GERGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporAksaray ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÜNLÜ
- Bir aile sağlığı merkezinden hizmet alan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerinin beklenen ve algılanan hizmet kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy levels of patients received service from a family health center on expected and perceived service quality
SELDA KEPENEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA AKBIYIK
- Annelik döneminde sağlık okuryazarlığı: Sağlık bilgisine erişim dinamikleri ve bilgi kaynakları üzerine bir araştırma
Health literacy in motherhood: A research on dynamics of access to health information and information sources
GAMZE DİNLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
GazetecilikEge ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YURDAGÜL BEZİRGAN ARAR
- COVID-19 ile ilgili hazırlanan kamu spotlarının sağlık okuryazarlığı ve sağlık iletişimi üzerine etkisi: Hastalar, sağlık çalışanları ve sağlık yöneticileri görüşleri ile karma bir araştırma
The effect of COVID-19 related public spots on health literacy and health communication: A mixed research with the opinions of patients, healthcare professionals and health managers
DİLEK KOLCA
Doktora
Türkçe
2021
Sağlık YönetimiÜsküdar ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYDAR SUR
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN ÖZŞAHİN
- Bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran sigara içen bireylerinsağlık okuryazarlığı düzeylerinin sigara bırakma niyeti üzerine etkisi
The impact of the health literacy levels of individuals who smoke and apply to a training and research hospital on their intention to quit smokin
BATUHAN BOZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSEREN PAMUK