Yahudiliğin dönüşümünün Şabat üzerindeki etkisi
The impact of the transformation of Judaism on the Sabbath
- Tez No: 947870
- Danışmanlar: PROF. DR. DURSUN ALİ AYKIT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Din, Philosophy, Religion
- Anahtar Kelimeler: Yahudilik, Rabbani Yahudilik, Dönüşüm, Şabat, Yahudi Kimliği, Kohen, Judaism, Rabbinic Judaism, Transformation, Sabbath (Shabbat), Jewish Identity, Priest
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yahudilikte Şabat'ın tarihsel ve teolojik dönüşümünü incelemektedir. Kitabı Mukaddes'te başlangıçta sadece dinlenme günü olarak sunulan Şabat, zamanla hem halahik hem de sembolik açıdan Yahudi kimliğinin temel unsurlarından biri hâline gelmiştir. Bu dönüşüm, Mezopotamya'daki dolunay ve kefaret ritüellerinden esinlenen kültürel temeller üzerine kurulmuş; çöl anlatılarındaki tarihsel meşruiyet, Tora'daki yaratılış ve yasa metinleriyle desteklenmiş ve Talmud döneminde ayrıntılı bir hukuki yapıya kavuşmuştur. Çalışma, bu çok katmanlı dönüşüm sürecini dört ana aşamada ele almaktadır. İlk olarak Mezopotamya'daki sabattum, yeni ay ve dolunay ritüelleriyle benzerlikler üzerinden Şabat'ın özgünlüğü değil, kültürel devamlılığı sorgulanmıştır. İkinci olarak Tora içindeki farklı kaynakların (JE, D, P) Şabat'ı nasıl temellendirdiği analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, Talmud döneminde 39 yasaklı işin oluşumu, bu işlerin Mişkan'la ilişkilendirilmesi ve ateş yakma yasağının prototip işlevi öne çıkarılmıştır. Son olarak, Aşkenaz ve Sefarad geleneğindeki farklı yorumlar karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Çalışmada tarihsel-karşılaştırmalı, fenomenolojik, kutsal kitap kaynak eleştirisi, filolojik ve metinsel analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Bu sayede yalnızca metinlerin ne söylediği değil, hangi tarihsel bağlamda, nasıl bir dini-sosyolojik yapı içinde üretildiği de analiz edilmiştir. Sonuç olarak bu tez, Şabat'ı sadece bir ibadet biçimi olarak değil, Yahudi kimliğinin oluşumunda merkezi rol oynayan, kültürel olarak inşa edilmiş normatif bir yapı olarak ele almakta ve bu dönüşüm sürecini disiplinler arası bir yaklaşımla ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the historical and theological transformation of the Sabbath (Shabbat) within Judaism. Originally introduced as a day of rest, the Sabbath gradually evolved into a central institution of Jewish identity, both legally (halakhically) and symbolically. Rooted in cultural patterns resembling Mesopotamian full moon and atonement rituals, the Sabbath developed through stages of historical legitimization in wilderness narratives, cosmological framing in Genesis, and legal codification in the Exodus. Its final halakhic form was shaped during the Talmudic period. The study analyzes this layered transformation across four main stages. First, it questions the uniqueness of the Sabbath by highlighting its cultural continuity with Mesopotamian rituals such as sabattum and new moon observances. Second, it examines the narrative development of Shabbat across different biblical sources (JE, D, P). Third, it explores the emergence of the 39 prohibited labors, their symbolic association with the Mishkan, and how fire-related prohibitions (kindling) reflect broader rabbinic legal innovation. Lastly, the work compares Ashkenazi and Sephardic halakhic traditions, emphasizing their distinct interpretive tendencies. Employing a multidisciplinary methodology—historical-comparative, phenomenological, source-critical, philological, and textual analysis—the thesis investigates not only what the texts say, but how and why they were constructed within particular socio-religious contexts. In conclusion, the study presents the Sabbath not merely as a ritual but as a culturally produced legal institution central to Jewish religious identity. It seeks to demonstrate how religious norms evolve and become codified across time, offering an original contribution to the understanding of Jewish law and ritual transformation.
Benzer Tezler
- Arnold Wesker'in oyunlarındaki kadınlarda toplumsal bilinç ve duyarlık
Başlık çevirisi yok
Ş.NÜVİT MORTAN
Doktora
Türkçe
1990
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. CEVAT ÇAPAN
- The Jewish indentity problem in Philip Roth`s Goodbye, Columbus and The Ghost Writer
Başlık çevirisi yok
FÜSUN PAMUKOĞLU
- La Personalita letteraria di Giorgio Bassani e la sua posizione ne la letteratura Italiana contemporanea
Giorgio Bassani'nin edebi kişiliği ve çağdaş İtalyan edebiyatındaki konumu
ZUHAL YILMAZ
- Belgeler ışığında Osmanlı Devleti'ndeki Yahudilerin dini ve sosyal durumu
The Religious and social status of the Jews in the Ottoman State according to the documents (XVI-XIX eras)
AHMET HİKMET EROĞLU
Doktora
Türkçe
1996
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN KÜÇÜK
