Ebeveyn kabul ve reddinin psikolojik mirası: Travma sonrası büyümede benlik saygısının aracı rolü
The psychological legacy of parental acceptance and rejection: The mediating role of self-esteem in post-traumatic growth
- Tez No: 948428
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Antalya Bilim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, bireylerin çocukluk döneminde ebeveynlerinden algıladıkları kabul ve red düzeylerinin, ebeveyn kaybının ardından yaşanan travma sonrası büyüme (TSB) üzerindeki etkilerini ve benlik saygısının bu ilişkideki aracı rolünü incelemektedir. Ayrıca, kaybedilen ebeveynin cinsiyetine göre kabul-red, benlik saygısı ve TSB düzeylerinde anlamlı farklılıklar olup olmadığı değerlendirilmiştir. Çalışmaya, son on yıl içerisinde ebeveynini kaybetmiş ve yaşları 18 ile 70 arasında değişen 921 birey katılmıştır. Katılımcıların %76.8'i kadın, %23.2'si erkektir; %22'si yalnızca annesini, %49.6'sı yalnızca babasını, %28.3'ü ise her iki ebeveynini kaybettiklerini belirtmiştir. Her iki ebeveynini kaybeden katılımcılardan 60'ı babasını, 198'i annesini seçerek anketi tamamlamıştır. Veriler, çevrimiçi anket yoluyla Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği ve Benlik Saygısı Ölçeği kullanılarak toplanmış; analizlerde korelasyon, t-testi ve yapısal eşitlik modellemesi yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular, anneden algılanan reddin düzey olarak babadan algılanan redden anlamlı şekilde daha yüksek olduğunu göstermiştir (p = .004). Babadan algılanan red, benlik saygısıyla negatif yönde anlamlı bir ilişki göstermiştir (β = –.23, p <.001). Anneden algılanan red de benlik saygısıyla anlamlı şekilde ilişkili bulunmuştur ancak bu etki babalar kadar güçlü değildir (β = –.14, p = .023. Dikkat çeken bir diğer bulgu hem anne hem de baba reddinin TSB ile pozitif yönde anlamlı ilişkiler göstermesidir (anne reddi: β = .26, p <.001; baba reddi: β = .14, p = .005). Baba kaybı yaşayan bireylerde benlik saygısı, ebeveyn reddi ile TSB arasındaki ilişkide kısmi ve yön açısından tutarsız bir aracılık rolü üstlenmiştir (β = –.12, p = .000). Bu grupta, baba reddi travma sonrası büyümeyi hem doğrudan artırmakta hem de benlik saygısı aracılığıyla dolaylı olarak azaltmaktadır. Tüm bu bulgular neticesinde, ebeveyn reddi ve travma sonrası büyüme alanyazınına özgün katkılar sunulmuş; elde edilen sonuçlar mevcut alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the effects of perceived parental acceptance and rejection during childhood on post-traumatic growth (PTG) following parental loss, as well as the mediating role of self-esteem in this relationship. In addition, it examines whether there are significant differences in levels of perceived acceptance-rejection, self-esteem, and PTG based on the gender of the deceased parent. The sample consisted of 921 individuals between the ages of 18 and 70 who had lost a parent within the last ten years. Of the participants, 76.8% were female and 23.2% were male; 22% reported having lost only their mother, 49.6% only their father, and 28.3% reported having lost both parents. Among those who had lost both parents, 60 chose their father and 198 chose their mother as the referent while completing the survey. Data were collected via an online questionnaire using the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire, the Post-Traumatic Growth Inventory, and the Rosenberg Self-Esteem Scale. Correlation analysis, t-tests, and structural equation modeling were employed for data analysis. Findings revealed that the level of perceived rejection from the mother was significantly higher than that from the father (p = .004). Paternal rejection was found to be significantly and negatively associated with self-esteem (β = –.23, p <.001). Maternal rejection was also significantly associated with self-esteem; however, this effect was not as strong as that of paternal rejection (β = –.14, p = .023). Another notable finding was that both maternal and paternal rejection were significantly and positively associated with PTG (maternal rejection: β = .26, p <.001; paternal rejection: β = .14, p = .005). In individuals who had lost their father, self-esteem played a partial and directionally inconsistent mediating role in the relationship between parental rejection and PTG (β = –.12, p = .000). In this group, paternal rejection directly increased post-traumatic growth while indirectly decreasing it through lowered self-esteem. Based on these findings, the study offers original contributions to the literature on parental rejection and post-traumatic growth, and the results are discussed within the framework of existing research.
Benzer Tezler
- Bazı limon çeşitleri ve bunların melezlerinin morfolojik karakterleri ile uçkurutan (phoma tracheiphila kanc. ve ghik) hastalığına dayanıklılık arasındaki ilişkiler
Başlık çevirisi yok
GÜLİZ GÖRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER TUZCU
- Arpada diallel melez analizleri ile bazı tarımsal özelliklerin kalıtımı üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
KAYIHAN Z. KORKUT
Doktora
Türkçe
1981
ZiraatEge ÜniversitesiBitki Islahı ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
- Ebeveynlerin 5-6 yaş çocuklarını ödüllendirme ve cezalandırma yöntemleri (Ankara il sınırları içinde yapılan bir araştırma)
Başlık çevirisi yok
SERAP BUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
PsikolojiGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURPER SAVAŞ ÜLKÜER
- Beyaz yumurtacı yerli otoseks hibritlerin elde edilmesinde ikili ve dörtlü melezleme yöntemlerinin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MUSA SARICA