Vitamin B12 düzeyi ile insülin salınım dinamiği arası ilişkininretrospektif olarak incelenmesi
A retrospective investigation of the relationship between vitamin B12 levels and insulin secretion dynamics
- Tez No: 949335
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEVKİ ÇETİNKALP
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Internal diseases, Endocrinology and Metabolic Diseases
- Anahtar Kelimeler: HOMA2 İndeksleri, İnsülin direnci, Obezite, Vitamin B12, HOMA2 Indices, Insulin Resistance, Obesity, Vitamin B12
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Vitamin B12 eksikliğinin yalnızca klasik hematolojik ve nörolojik bulgularla sınırlı kalmayıp, insülin direnci, insülin duyarlılığı ve glukoz metabolizması üzerinde de etkili olabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmada, genel popülasyonda serum vitamin B12 düzeyinin 5 saatlik oral glukoz tolerans testi (OGTT) ve Homeostaz model değerlendirmesi-2 (HOMA2) modeliyle hesaplanan parametreler üzerinden insülin sekresyonu, insülin duyarlılığı ve glukoz-insülin dengesine etkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif kesitsel çalışmada, 18–65 yaş aralığındaki 124 erişkin bireyin serum vitamin B12 düzeyleri ile 5 saatlik OGTT süresince elde edilen glukoz, insülin ve C-peptid düzeyleri değerlendirilmiştir. İnsülin direnci, insülin duyarlılığı ve beta hücre fonksiyonları, Oxford Üniversitesi Diyabet Araştırma Birimi tarafından geliştirilen HOMA2 Hesaplayıcısı (sürüm 2.2.4) kullanılarak hesaplanan HOMA2-IR, HOMA2-%S ve HOMA2-%B indeksleri ile değerlendirilmiştir. Açlık lipid profili (trigliserid, HDL kolesterol, LDL kolesterol, total kolesterol) ve HbA1c düzeyleri de biyokimyasal değerlendirmeye dahil edilmiştir. Hastalar, serum vitamin B12 düzeylerine göre <300 ng/L (eksik/sınırda eksiklik) ve ≥300 ng/L (normal) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Ayrıca vücut kitle indeksi kategorilerine göre alt grup analizleri yapılmıştır. Tüm veriler retrospektif olarak hasta kayıt sistemlerinden elde edilmiştir. Bulgular: Serum vitamin B12 düzeyi ile HOMA2-IR (r = –0.193, p = 0.029), HOMA2-%B (r = –0.222, p = 0.013) ve açlık insülin düzeyi (r = –0.223, p = 0.013) arasında anlamlı negatif korelasyon; HOMA2-%S ile ise anlamlı pozitif korelasyon (r = 0.226, p = 0.012) saptanmıştır. Ancak, vitamin B12 düzeyine göre oluşturulan iki grup (<300 ng/L ve ≥300 ng/L) arasında HOMA2 parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p > 0.05). Vitamin B12 düzeyi ≥300 ng/L olan grupta VKİ kategorilerine göre yapılan alt grup analizlerinde; açlık glukoz (p = 0.030), 120. dakika glukoz (p = 0.025), HOMA2-IR (p = 0.004), HOMA2-%S (p = 0.006), trigliserid (p = 0.015) ve HDL kolesterol (p = 0.013) düzeylerinde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Anlamlı fark saptanan bu parametreler, metabolik risk açısından kabul edilen eşiklerin altında seyretmiştir. 5 saatlik OGTT süresince elde edilen C-peptid düzeyleri değerlendirildiğinde; 240. dakikada B12 <300 ng/L grubunda median değer 2.65 [0.6–7.4] ng/mL, ≥300 ng/L grubunda ise 2.2 [0.5–6.1] ng/mL olarak saptanmış; fark anlamlı bulunmuştur (p = 0.033). 300. dakikada ise <300 ng/L grubunda C-peptid düzeyi 1.4 [0.3–4.2] ng/mL, ≥300 ng/L grubunda ise 0.9 [0.2–2.8] ng/mL olarak belirlenmiş ve fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p = 0.036). ROC analizi sonucunda, HOMA2-IR için elde edilen en uygun serum vitamin B12 cut-off değeri 440 ng/L olarak hesaplanmıştır (AUC = 0.618, p = 0.038). Sonuç: Serum vitamin B12 düzeyinin, glukoz-insülin metabolizması üzerinde potansiyel etkiler taşıdığı; insülin direnci, insülin duyarlılığı ve beta hücre fonksiyonlarıyla ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Ancak klasik B12 yeterlilik eşik değerleri, metabolik bozuklukları öngörmede yetersiz kalabilir. Bu nedenle, metabolik değerlendirmelerde yalnızca serum düzeyleri değil, aynı zamanda fonksiyonel eksiklik kavramı ve ek biyobelirteçlerin birlikte ele alınması gerekmektedir. Çalışmamız, 5 saatlik OGTT verileri ve HOMA2 modeli ile vitamin B12'nin metabolik etkilerini çok boyutlu olarak değerlendirmesi yönüyle literatüre katkı sağlamaktadır. Ancak vitamin B12'nin metabolik süreçlerdeki rolünü daha kapsamlı ve biyolojik düzeyde değerlendirebilmek adına çok merkezli, prospektif ve fonksiyonel biyobelirteçleri de içeren geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Objective: Vitamin B12 deficiency is suggested to have effects beyond classical hematological and neurological manifestations, potentially influencing insulin resistance, insulin sensitivity, and glucose metabolism. This study aimed to evaluate the association between serum vitamin B12 levels and insulin secretion, insulin sensitivity, and glucose-insulin homeostasis based on parameters derived from a 5-hour oral glucose tolerance test (OGTT) and the homeostasis model assessment-2 (HOMA2) model in a general adult population. Materials and Methods: This retrospective cross-sectional study evaluated serum vitamin B12 levels and glucose, insulin, and C-peptide concentrations measured during a 5-hour oral glucose tolerance test in 124 adult individuals aged between 18 and 65 years. Insulin resistance, insulin sensitivity, and beta-cell function were assessed using the HOMA2-IR, HOMA2-%S, and HOMA2-%B indices, calculated via the HOMA2 Calculator (version 2.2.4) developed by the Diabetes Trials Unit of the University of Oxford. Fasting lipid profile parameters—including triglycerides, HDL cholesterol, LDL cholesterol, and total cholesterol—as well as HbA1c levels were also included in the biochemical evaluation. Participants were categorized into two groups based on their serum vitamin B12 levels: <300 ng/L (deficient/borderline) and ≥300 ng/L (normal). Additionally, subgroup analyses were conducted according to body mass index categories. All data were obtained retrospectively from electronic patient records. Results: Serum vitamin B12 levels showed a significant negative correlation with HOMA2-IR (r = –0.193, p = 0.029), HOMA2-%B (r = –0.222, p = 0.013), and fasting insulin levels (r = –0.223, p = 0.013), and a significant positive correlation with HOMA2-%S (r = 0.226, p = 0.012). However, no statistically significant differences were observed in HOMA2 parameters between the <300 ng/L and ≥300 ng/L B12 groups (p > 0.05) and among participants with B12 levels ≥300 ng/L, subgroup analyses based on BMI revealed significant differences in fasting glucose (p = 0.030), 120-minute glucose (p = 0.025), HOMA2-IR (p = 0.004), HOMA2-%S (p = 0.006), triglycerides (p = 0.015), and HDL cholesterol (p = 0.013). However, these parameters remained below thresholds generally considered indicative of increased metabolic risk. C-peptide levels during the 5-hour OGTT showed statistically significant differences at later time points. At 240 minutes, median C-peptide levels were 2.65 [0.6–7.4] ng/mL in the <300 ng/L group and 2.2 [0.5–6.1] ng/mL in the ≥300 ng/L group (p = 0.033). At 300 minutes, levels were 1.4 [0.3–4.2] ng/mL and 0.9 [0.2–2.8] ng/mL, respectively (p = 0.036). Receiver operating characteristic analysis identified the optimal vitamin B12 cut-off value for predicting HOMA2-IR as 440 ng/L (AUC = 0.618, p = 0.038). Conclusion: Serum vitamin B12 levels appear to have potential effects on glucose-insulin metabolism, being associated with insulin resistance, insulin sensitivity, and beta-cell function. However, classical B12 sufficiency thresholds may be inadequate for predicting metabolic disturbances. Therefore, metabolic assessments should not rely solely on serum levels but also consider functional deficiency and include additional biochemical markers. Our study contributes to the literature by providing a multidimensional analysis of the metabolic effects of vitamin B12 using extended OGTT data and the HOMA2 model. Nevertheless, large-scale, prospective, multicenter studies incorporating functional biomarkers are needed to elucidate further the biological role of vitamin B12 in metabolic processes.
Benzer Tezler
- Obezite merkezine başvuran hastalarda vitamin b12 düzeyi ve insülin direncindeki değişimin vücut kompozisyonu üzerine etkisi
The effect of change in vitamin b12 levels and insulin resistance on body compositions in patients admitting to obesity center
YASEMİN ÇAKICIOĞLU ERYILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK AKSOY
UZMAN BURCU AYKANAT YURTSEVER
- Çocukluk çağı nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında karaciğer fibrozis derecesi ile B12 düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between the degree of liver fibrosis and B12 levels in childhood nonalcoholic fatty liver disease
CEREN ÖNCEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAFİYE URGANCI
- Birinci basamağa başvuran hastalarda B12 vitamin düzeyinin trigliserid glukoz indeksi ile ilişkisi
The relationship of vitamin B12 levels with triglyceride glucose index in patients referred to primary care
MUSTAFA SAATÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiHarran ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
- Hepatosteatoz saptanan çocukların hepatosteatoz evresi ile karaciğer enzimleri, lipid profili, vitamin D ve B12 düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between hepatostatosis stage and liver enzymes, lipid profile, vitamin D and B12 levels in children with hepatostatosis detected
ZELAL BULUŞ DEREKÖYLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiPediatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU
- Büyüme geriliği ile başvuran hastalarda Dvit, B12 vit, serum çinko, GH, IGF-1 düzeylerinin incelenmesi
Evaluation of vitamin D, vitamin B12, serum zinc, GH, and IGF-1 levels in patients presenting with growth retardation
HATİCE DEMİRKOL KENDİRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHarran ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET GÜZELÇİÇEK