Kendine zarar verme davranışı olan ergenlerde otistik özellikler, bağlanma, aleksitimi ve duygu tanıma becerilerinin incelenmesi
Investigation of autistic traits, attachment, alexithymia and emotion recognition skills in adolescents with self-harming behavior
- Tez No: 950995
- Danışmanlar: PROF. DR. EVRİM AKTEPE
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kendine zarar verme davranışı (KZVD), ölüm niyeti olmaksızın gerçekleştirilen, tekrarlayıcı ve doğrudan vücut dokusuna zarar veren davranışları ifade etmektedir. Bu çalışmada, KZVD gösteren ergenlerde otistik özellikler, bağlanma örüntüleri, aleksitimi düzeyi ve duygu tanıma becerilerinin değerlendirildiği; bu psikososyal değişkenlerin KZVD ile olan ilişkilerinin çok boyutlu olarak incelendiği vaka-kontrol temelli bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, 12–18 yaş aralığında olan ve son 1 yıl içinde en az bir kez KZVD öyküsü bildiren 40 ergen ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 40 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 80 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılara; Otizm Spektrum Anketi (OSA), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri (EABE), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Yenilenmiş Çocuk Ergen Anksiyete Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) ve Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri (KZVDDE) uygulanmıştır. Katılımcılara ait sosyodemografik bilgiler, araştırmacı tarafından oluşturulan bir veri formu aracılığıyla kaydedilmiştir. Olgu grubunun OSA, TAÖ ve EABE puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek; GZOT puanları ise anlamlı düzeyde düşüktür. Kız ergenlerde KZVD başlangıç yaşı daha düşük ve uygulanan yöntem sayısı daha fazladır. Regresyon analizlerinde, KZVD çeşit sayısı otistik özellikler ve aleksitimi düzeyi tarafından anlamlı olarak yordanmıştır. Bağlanma puanları, KZVD'nin sosyal işlevleriyle; aleksitimi düzeyi ise otonom işlevleriyle anlamlı ilişkiler göstermiştir. Ayrıca duygu tanıma becerileri, hem bağlanma hem de aleksitimi düzeyi ile orta düzeyde ilişkili bulunmuştur. Bu bulgular, KZVD'nin sadece eşlik eden psikiyatrik tanılarla değil; sosyal biliş, gelişimsel eğilimler ve kişilerarası ilişkiler bağlamında da ele alınması gerektiğini göstermektedir. Bulgular, risk altındaki ergenlerin daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesi ve önleyici müdahale programlarının bu alanlara yöneltilmesi açısından önemlidir.
Özet (Çeviri)
Non-suicidal self-injury (NSSI) refers to repetitive, direct behaviors that cause damage to one's body tissue without suicidal intent. This case-control study aimed to assess autistic traits, attachment patterns, alexithymia levels, and emotion recognition skills in adolescents exhibiting NSSI, and to examine the multidimensional relationships between these psychosocial variables and self-injurious behavior. The study included a total of 80 participants: 40 adolescents aged 12–18 years with at least one reported episode of NSSI in the past year, and 40 age- and gender-matched healthy controls. Participants completed the Autism Spectrum Quotient (AQ), the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), the Inventory of Parent and Peer Attachment (IPPA), the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS), and the Inventory of Statements About Self-injury (ISAS). Sociodemographic data were collected using a structured data form developed by the researcher. The NSSI group scored significantly higher than controls on AQ, TAS-20, and IPPA, while their RMET scores were significantly lower. Among female adolescents, age of onset was earlier and the number of NSSI methods was higher. Regression analyses revealed that the number of NSSI methods was significantly predicted by autistic traits and alexithymia. Attachment scores were significantly associated with the social functions of NSSI, whereas alexithymia was related to its automatic functions. Additionally, emotion recognition was moderately correlated with both attachment and alexithymia levels. These findings suggest that NSSI should not be considered solely within the framework of comorbid psychiatric diagnoses, but also in the context of social cognition, developmental predispositions, and interpersonal functioning. The results underscore the importance of comprehensive assessment and the need for preventive interventions targeting these domains in at-risk adolescents.
Benzer Tezler
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TALİM
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Çekirdeksiz kuru üzümde uygulanan politikanın Ege Bölgesinde üretim ve üretici açısından sonuçlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
GÜVEN ÖZERİN